Көлік күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналғанымен, оның техникалық жағдайына мән бермейтін жүргізушілер әлі де аз емес. Кейбіреулер тежегіштің сәл әлсіреуін, фараның жанбауын немесе шинаның тозуын елеусіз мәселе деп қабылдайды. Алайда дәл осындай ұсақ болып көрінетін ақаулар ауыр жол-көлік оқиғасына себеп болуы мүмкін, деп хабарлайды ult.kz.
Сондықтан Қазақстанның жол қозғалысы ережелеріне сәйкес, белгілі бір техникалық ақаулары бар көлікпен жолға шығуға қатаң тыйым салынады. Бұл талап тек заңды орындау үшін емес, жүргізуші мен жолаушылардың, сондай-ақ өзге де жол қозғалысына қатысушылардың қауіпсіздігі үшін енгізілген.
Тежегіш жүйесінің ақауы – ең үлкен қауіп
Көліктегі ең маңызды қауіпсіздік жүйесінің бірі – тежегіш. Егер тежегіш толық жұмыс істемесе немесе оның тиімділігі төмендесе, жүргізуші төтенше жағдайда көлікті уақытында тоқтата алмайды.
Тежегішке қатысты қауіпті белгілер мыналар:
тежегіш педалінің тым жұмсақ болуы;
тежеген кезде көліктің бір жаққа тартуы;
бөгде дыбыстардың шығуы;
тежегіш сұйықтығының ағуы;
тұрақ тежегішінің (қол тежегішінің) істемеуі.
Мұндай жағдайда көлікті пайдалануды жалғастыру адам өміріне қауіп төндіреді.
Руль жүйесіндегі ақаулар
Руль – жүргізушінің көлікті басқарудағы негізгі құралы. Оның дұрыс жұмыс істемеуі кез келген сәтте басқаруды жоғалтуға әкелуі мүмкін.
Мысалы:
рульдің шамадан тыс бос жүруі;
бұрылған кезде кептелуі;
гидрокүшейткіштің істен шығуы;
руль механизміндегі зақымдар.
Әсіресе жоғары жылдамдықпен жүрген кезде мұндай ақаулардың салдары өте ауыр болуы ықтимал.
Жанбайтын фара – қарапайым мәселе емес
Кейбір жүргізушілер бір шамның жанбай жүруін қалыпты жағдай деп санайды. Бірақ қараңғы уақытта немесе тұман кезінде жарық құралдарының дұрыс жұмыс істемеуі апат қаупін бірнеше есе арттырады.
Жолға шығуға болмайтын жағдайлар:
жақын немесе алыс жарық шамдарының істемеуі;
тежегіш шамдарының жанбауы;
бұрылыс шамдарының істен шығуы;
артқы габарит шамдарының жұмыс істемеуі.
Жарық жүйесі жүргізушінің жолды көруі үшін ғана емес, басқа көліктердің де оны уақытында байқауы үшін қажет.
Шыны тазалағыштар істемесе не болады?
Жаңбыр немесе қар кезінде алдыңғы әйнектің тазаланбауы жүргізушінің көру мүмкіндігін айтарлықтай төмендетеді.
Егер шыны тазалағыштар немесе әйнек жуғыш жүйесі істен шыққан болса, әсіресе жауын-шашын кезінде көлік жүргізуге болмайды.
Тозған шиналар – көзге көрінбейтін қауіп
Шиналар жолмен тікелей жанасатын жалғыз бөлік болғандықтан, олардың жағдайы өте маңызды.
Қауіпті жағдайларға мыналар жатады:
протектордың шамадан тыс тозуы;
жарықтар мен жарылған жерлер;
әртүрлі өлшемдегі шиналарды араластырып пайдалану;
дөңгелек бекіткіштерінің бос болуы немесе болттарының жетіспеуі.
Тозған шиналар жаңбыр кезінде сырғанауды күшейтіп, тежеу жолын ұзартады.
Әйнек пен айналардың маңызы
Алдыңғы әйнектегі үлкен жарықтар немесе жүргізушінің көру аймағындағы зақымдар жол жағдайын толық бағалауға кедергі келтіреді.
Сондай-ақ артқы көрініс айналарының болмауы немесе бүлінуі көлікті қауіпсіз басқаруға мүмкіндік бермейді.
Қозғалтқыштағы сұйықтықтың ағуы
Жанармайдың, майдың немесе тежегіш сұйықтығының ағуы тек техникалық ақау емес, өрт шығу қаупін де арттырады.
Егер көліктен жанармайдың иісі шығып тұрса немесе сұйықтық ағып жатса, ақау толық жөнделгенге дейін көлікті пайдалануға болмайды.
Дыбыс сигналының істемеуі
Дыбыс сигналы кейде жол-көлік оқиғасының алдын алатын маңызды құралға айналады. Ол қауіпті жағдайда басқа жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерге ескерту жасауға мүмкіндік береді.
Егер дыбыс сигналы жұмыс істемесе, бұл да техникалық ақау болып есептеледі.
Қауіпсіздік белдігі міндетті
Қауіпсіздік белдігі – адам өмірін сақтап қалатын ең тиімді құралдардың бірі.
Егер:
белдік бекітілмесе;
механизмі жұмыс істемесе;
құлпы сынған болса,
онда көлік техникалық талаптарға сай емес деп есептеледі.
Жүргізушілер жиі мән бермейтін ақаулар
Мамандардың айтуынша, жүргізушілер көбіне:
панельдегі ескерту шамдарын;
доңғалақтағы ауа қысымын;
фаралардың дұрыс реттелуін;
тежегіш колодкаларының тозуын;
аспа бөлшектерінен шығатын дыбыстарды
елеусіз қалдырады. Уақытында жөнделмеген ұсақ ақау кейін қымбат жөндеуге немесе ауыр апатқа әкелуі мүмкін.
Заң не дейді?
Қазақстанда техникалық талаптарға сай келмейтін көлік құралын пайдаланғаны үшін жүргізуші әкімшілік жауапкершілікке тартылады. Егер ақау жол қозғалысына нақты қауіп төндірсе, полиция қызметкерлері көліктің қозғалысына тыйым салып, ақау толық жойылғанға дейін оны пайдалануға рұқсат бермеуі мүмкін.
Көліктің техникалық жағдайын бақылау – жай ғана заң талабы емес, ең алдымен адам өміріне деген жауапкершілік. Бір қарағанда болмашы болып көрінетін жанбай тұрған фара, тозған шина немесе әлсіреген тежегіш күтпеген сәтте орны толмас қайғыға әкелуі мүмкін. Сондықтан мамандар жолға шығар алдында көлікті міндетті түрде тексеріп, кез келген ақауды дер кезінде жөндеуге кеңес береді. Бұл өз қауіпсіздігіңізді ғана емес, өзге жол қозғалысына қатысушылардың өмірін де қорғаудың ең тиімді жолы.
