Kólik kúndelikti ómirdiń ajyramas bóligine ainalǵanymen, onyń tehnikalyq jaǵdaiyna mán bermeitin júrgizýshiler áli de az emes. Keibireýler tejegishtiń sál álsireýin, faranyń janbaýyn nemese shinanyń tozýyn eleýsiz másele dep qabyldaidy. Alaida dál osyndai usaq bolyp kórinetin aqaýlar aýyr jol-kólik oqiǵasyna sebep bolýy múmkin, dep habarlaidy ult.kz.
Sondyqtan Qazaqstannyń jol qozǵalysy erejelerine sáikes, belgili bir tehnikalyq aqaýlary bar kólikpen jolǵa shyǵýǵa qatań tyiym salynady. Bul talap tek zańdy oryndaý úshin emes, júrgizýshi men jolaýshylardyń, sondai-aq ózge de jol qozǵalysyna qatysýshylardyń qaýipsizdigi úshin engizilgen.
Tejegish júiesiniń aqaýy – eń úlken qaýip
Kóliktegi eń mańyzdy qaýipsizdik júiesiniń biri – tejegish. Eger tejegish tolyq jumys istemese nemese onyń tiimdiligi tómendese, júrgizýshi tótenshe jaǵdaida kólikti ýaqytynda toqtata almaidy.
Tejegishke qatysty qaýipti belgiler mynalar:
tejegish pedaliniń tym jumsaq bolýy;
tejegen kezde kóliktiń bir jaqqa tartýy;
bógde dybystardyń shyǵýy;
tejegish suiyqtyǵynyń aǵýy;
turaq tejegishiniń (qol tejegishiniń) istemeýi.
Mundai jaǵdaida kólikti paidalanýdy jalǵastyrý adam ómirine qaýip tóndiredi.
Rýl júiesindegi aqaýlar
Rýl – júrgizýshiniń kólikti basqarýdaǵy negizgi quraly. Onyń durys jumys istemeýi kez kelgen sátte basqarýdy joǵaltýǵa ákelýi múmkin.
Mysaly:
rýldiń shamadan tys bos júrýi;
burylǵan kezde keptelýi;
gidrokúsheitkishtiń isten shyǵýy;
rýl mehanizmindegi zaqymdar.
Ásirese joǵary jyldamdyqpen júrgen kezde mundai aqaýlardyń saldary óte aýyr bolýy yqtimal.
Janbaityn fara – qarapaiym másele emes
Keibir júrgizýshiler bir shamnyń janbai júrýin qalypty jaǵdai dep sanaidy. Biraq qarańǵy ýaqytta nemese tuman kezinde jaryq quraldarynyń durys jumys istemeýi apat qaýpin birneshe ese arttyrady.
Jolǵa shyǵýǵa bolmaityn jaǵdailar:
jaqyn nemese alys jaryq shamdarynyń istemeýi;
tejegish shamdarynyń janbaýy;
burylys shamdarynyń isten shyǵýy;
artqy gabarit shamdarynyń jumys istemeýi.
Jaryq júiesi júrgizýshiniń joldy kórýi úshin ǵana emes, basqa kólikterdiń de ony ýaqytynda baiqaýy úshin qajet.
Shyny tazalaǵyshtar istemese ne bolady?
Jańbyr nemese qar kezinde aldyńǵy áinektiń tazalanbaýy júrgizýshiniń kórý múmkindigin aitarlyqtai tómendetedi.
Eger shyny tazalaǵyshtar nemese áinek jýǵysh júiesi isten shyqqan bolsa, ásirese jaýyn-shashyn kezinde kólik júrgizýge bolmaidy.
Tozǵan shinalar – kózge kórinbeitin qaýip
Shinalar jolmen tikelei janasatyn jalǵyz bólik bolǵandyqtan, olardyń jaǵdaiy óte mańyzdy.
Qaýipti jaǵdailarǵa mynalar jatady:
protektordyń shamadan tys tozýy;
jaryqtar men jarylǵan jerler;
ártúrli ólshemdegi shinalardy aralastyryp paidalaný;
dóńgelek bekitkishteriniń bos bolýy nemese bolttarynyń jetispeýi.
Tozǵan shinalar jańbyr kezinde syrǵanaýdy kúsheitip, tejeý jolyn uzartady.
Áinek pen ainalardyń mańyzy
Aldyńǵy áinektegi úlken jaryqtar nemese júrgizýshiniń kórý aimaǵyndaǵy zaqymdar jol jaǵdaiyn tolyq baǵalaýǵa kedergi keltiredi.
Sondai-aq artqy kórinis ainalarynyń bolmaýy nemese búlinýi kólikti qaýipsiz basqarýǵa múmkindik bermeidi.
Qozǵaltqyshtaǵy suiyqtyqtyń aǵýy
Janarmaidyń, maidyń nemese tejegish suiyqtyǵynyń aǵýy tek tehnikalyq aqaý emes, órt shyǵý qaýpin de arttyrady.
Eger kólikten janarmaidyń iisi shyǵyp tursa nemese suiyqtyq aǵyp jatsa, aqaý tolyq jóndelgenge deiin kólikti paidalanýǵa bolmaidy.
Dybys signalynyń istemeýi
Dybys signaly keide jol-kólik oqiǵasynyń aldyn alatyn mańyzdy quralǵa ainalady. Ol qaýipti jaǵdaida basqa júrgizýshiler men jaiaý júrginshilerge eskertý jasaýǵa múmkindik beredi.
Eger dybys signaly jumys istemese, bul da tehnikalyq aqaý bolyp esepteledi.
Qaýipsizdik beldigi mindetti
Qaýipsizdik beldigi – adam ómirin saqtap qalatyn eń tiimdi quraldardyń biri.
Eger:
beldik bekitilmese;
mehanizmi jumys istemese;
qulpy synǵan bolsa,
onda kólik tehnikalyq talaptarǵa sai emes dep esepteledi.
Júrgizýshiler jii mán bermeitin aqaýlar
Mamandardyń aitýynsha, júrgizýshiler kóbine:
paneldegi eskertý shamdaryn;
dońǵalaqtaǵy aýa qysymyn;
faralardyń durys rettelýin;
tejegish kolodkalarynyń tozýyn;
aspa bólshekterinen shyǵatyn dybystardy
eleýsiz qaldyrady. Ýaqytynda jóndelmegen usaq aqaý keiin qymbat jóndeýge nemese aýyr apatqa ákelýi múmkin.
Zań ne deidi?
Qazaqstanda tehnikalyq talaptarǵa sai kelmeitin kólik quralyn paidalanǵany úshin júrgizýshi ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Eger aqaý jol qozǵalysyna naqty qaýip tóndirse, politsiia qyzmetkerleri kóliktiń qozǵalysyna tyiym salyp, aqaý tolyq joiylǵanǵa deiin ony paidalanýǵa ruqsat bermeýi múmkin.
Kóliktiń tehnikalyq jaǵdaiyn baqylaý – jai ǵana zań talaby emes, eń aldymen adam ómirine degen jaýapkershilik. Bir qaraǵanda bolmashy bolyp kórinetin janbai turǵan fara, tozǵan shina nemese álsiregen tejegish kútpegen sátte orny tolmas qaiǵyǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan mamandar jolǵa shyǵar aldynda kólikti mindetti túrde tekserip, kez kelgen aqaýdy der kezinde jóndeýge keńes beredi. Bul óz qaýipsizdigińizdi ǵana emes, ózge jol qozǵalysyna qatysýshylardyń ómirin de qorǵaýdyń eń tiimdi joly.
