Kaspii teńizinen balyqtyń jańa túri anyqtaldy

Kaspii teńizinen balyqtyń jańa túri anyqtaldy
Resei ǵylym qory

Reseilik ǵalymdar Kaspii teńizi basseininde buryn ǵylymǵa belgisiz bolǵan balyqtyń eki túrin anyqtady. Sonyń biri Qazaqstan men Ázerbaijan jaǵalaýynan tabylǵan kaspiilik itshabaq, dep habarlaidy ult.kz Lada.kz-ke silteme jasap.

Jańa túrler 2021–2025 jyldary júrgizilgen ǵylymi ekspeditsiialar barysynda anyqtalǵan. Zertteýshiler Kaspii basseininiń ártúrli bólikterindegi teńiz túbinde tirshilik etetin usaq buzaýbas balyqtardy zerttegen.

Ǵalymdar jinalǵan úlgilerge genetikalyq taldaý jasap, olardy murajailardaǵy úlgilermen salystyrǵan. Nátijesinde Kaspiidegi buzaýbas balyqtardyń túr alýandyǵy buǵan deiin tómen baǵalanǵany belgili boldy.

Zertteý nátijesinde Kaspii teńizinde itshabaqtyń buryn belgili bolǵan eki emes, úsh túri bar ekeni anyqtaldy. Al buzaýbas balyqtardyń taǵy bir toby – tsýtsik-buzaýbastardyń basseindegi túr sany keminde jetige jetti.

Jańa túrge Benthophiloides caspicus, iaǵni kaspiilik itshabaq degen ǵylymi ataý berildi. Bul óte sirek kezdesetin balyq sanalady. Qazirgi ýaqytta ǵalymdar onyń bar bolǵany eki danasyn ustap, zerttegen. Sonyń bireýi Qazaqstan jaǵalaýynan tabylǵan.

Ekinshi jańa túrge Proterorhinus scythicus – skiftik tsýtsik-buzaýbas degen ataý berildi. Ol Edil ózeniniń atyraýy men Shyǵys Manych basseininen anyqtalǵan.

Genetikalyq zertteý skiftik buzaýbastyń Kaspiidegi basqa týystas túrlerine qaraǵanda Qara teńiz basseinindegi túrlerge jaqynyraq ekenin kórsetti.

Ǵalymdardyń pikirinshe, bul shamamen 2,1 million jyl buryn Kaspii men Qara teńiz arasynda bailanys bolǵanyn kórsetýi múmkin. Sol kezeńde Kaspii teńizindegi sý deńgeii kóterilgen.

Zertteýshiler jańa málimetter Kaspiidiń qazirgi janýarlar dúniesiniń qalai qalyptasqanyn jáne ótken kezeńderde sý aidyndarynyń arasynda qandai bailanystar bolǵanyn túsinýge múmkindik beretinin atap ótti.