Grenlandiia men Antarktida sońǵy birneshe onjyldyqta orasan kólemde muz joǵaltqan. Ǵalymdardyń málimetinshe, bul úderis álemdik muhit deńgeiiniń kóterilýine tikelei áser etip otyr, dep habarlaidy ult.kz.
Malim.kz basylymynyń málimetinshe, 1979 jyldan 2023 jylǵa deiin eki muz jamylǵysy shamamen 12,5 trillion tonna muz joǵaltqan. Mundai kólemdegi muz AQSh-tyń qurlyqtyq bóligin shamamen 1,5 metr qalyńdyqpen jabýǵa jeter edi.
Osy ýaqyt aralyǵyndaǵy muzdyń erýi álemdik muhit deńgeiin shamamen 3,1 santimetrge kótergen.
Zertteý barysynda ǵalymdar 44 jyl ishinde jinalǵan spýtniktik málimetterdi saralaǵan. Taldaýǵa 27 spýtniktiń, sonyń ishinde NASA apparattarynyń baqylaýlaryna negizdelgen 45 táýelsiz zertteý engizilgen.
Mamandar muz massasynyń azaiýyna tek aýa temperatýrasynyń kóterilýi sebep emes ekenin anyqtaǵan. Jalpy shyǵynnyń shamamen altydan bes bóligi jyly teńiz sýynyń yqpalymen bailanysty.
Muhit sýy muzdyqtardyń tómengi jáne búiir bólikterine áser etip, olardyń jyldam buzylýyna ákeledi.
1970-1990 jyldary Grenlandiia men Antarktidadaǵy muz qabaty salystyrmaly túrde turaqty bolǵan. Al 2010 jyldary muzdyń joǵalý qarqyny aitarlyqtai kúsheigen.
2020-2023 jyldary bul úderis ýaqytsha baiaýlaǵanymen, zertteýshiler muny uzaqmerzimdi tendentsiianyń ózgerýi dep baǵalamaidy. Olardyń pikirinshe, mundai kórsetkish qysqamerzimdi klimattyq aýytqýlarmen bailanysty bolýy múmkin.
Antarktidada kei kezeńde keri qubylys ta baiqalǵan. 2021 jylǵy shildeden 2023 jylǵy sáýirge deiin qurlyq shamamen 695 milliard tonna muz qosqan. Buǵan Shyǵys Antarktidadaǵy erekshe mol qar áser etken.
Soǵan qaramastan, Batys Antarktidadaǵy muzdyń azaiýy jalǵasyp otyr. 2003-2024 jyldar aralyǵynda Antarktida jyl saiyn orta eseppen 140,5 milliard tonna muz joǵaltqan.
