گرەنلاندييا مەن انتاركتيدا سوڭعى بٸرنەشە ونجىلدىقتا وراسان كٶلەمدە مۇز جوعالتقان. عالىمداردىڭ مەلٸمەتٸنشە, بۇل ٷدەرٸس ەلەمدٸك مۇحيت دەڭگەيٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ وتىر, دەپ حابارلايدى ult.kz.
Malim.kz باسىلىمىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 1979 جىلدان 2023 جىلعا دەيٸن ەكٸ مۇز جامىلعىسى شامامەن 12,5 تريلليون توننا مۇز جوعالتقان. مۇنداي كٶلەمدەگٸ مۇز اقش-تىڭ قۇرلىقتىق بٶلٸگٸن شامامەن 1,5 مەتر قالىڭدىقپەن جابۋعا جەتەر ەدٸ.
وسى ۋاقىت ارالىعىنداعى مۇزدىڭ ەرۋٸ ەلەمدٸك مۇحيت دەڭگەيٸن شامامەن 3,1 سانتيمەترگە كٶتەرگەن.
زەرتتەۋ بارىسىندا عالىمدار 44 جىل ٸشٸندە جينالعان سپۋتنيكتٸك مەلٸمەتتەردٸ سارالاعان. تالداۋعا 27 سپۋتنيكتٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە NASA اپپاراتتارىنىڭ باقىلاۋلارىنا نەگٸزدەلگەن 45 تەۋەلسٸز زەرتتەۋ ەنگٸزٸلگەن.
ماماندار مۇز ماسساسىنىڭ ازايۋىنا تەك اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ سەبەپ ەمەس ەكەنٸن انىقتاعان. جالپى شىعىننىڭ شامامەن التىدان بەس بٶلٸگٸ جىلى تەڭٸز سۋىنىڭ ىقپالىمەن بايلانىستى.
مۇحيت سۋى مۇزدىقتاردىڭ تٶمەنگٸ جەنە بٷيٸر بٶلٸكتەرٸنە ەسەر ەتٸپ, ولاردىڭ جىلدام بۇزىلۋىنا ەكەلەدٸ.
1970-1990 جىلدارى گرەنلاندييا مەن انتاركتيداداعى مۇز قاباتى سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى بولعان. ال 2010 جىلدارى مۇزدىڭ جوعالۋ قارقىنى ايتارلىقتاي كٷشەيگەن.
2020-2023 جىلدارى بۇل ٷدەرٸس ۋاقىتشا باياۋلاعانىمەن, زەرتتەۋشٸلەر مۇنى ۇزاقمەرزٸمدٸ تەندەنتسييانىڭ ٶزگەرۋٸ دەپ باعالامايدى. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي كٶرسەتكٸش قىسقامەرزٸمدٸ كليماتتىق اۋىتقۋلارمەن بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن.
انتاركتيدادا كەي كەزەڭدە كەرٸ قۇبىلىس تا بايقالعان. 2021 جىلعى شٸلدەدەن 2023 جىلعى سەۋٸرگە دەيٸن قۇرلىق شامامەن 695 ميلليارد توننا مۇز قوسقان. بۇعان شىعىس انتاركتيداداعى ەرەكشە مول قار ەسەر ەتكەن.
سوعان قاراماستان, باتىس انتاركتيداداعى مۇزدىڭ ازايۋى جالعاسىپ وتىر. 2003-2024 جىلدار ارالىعىندا انتاركتيدا جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 140,5 ميلليارد توننا مۇز جوعالتقان.
