Қазақ даласында елге сыйлы, халықтың рухани өмірінде ерекше орын алған әулиелер аз емес. Солардың ішінде Бекет ата Мырзағұлұлының орны айрықша. Ол – ағартушы, дін қайраткері, сәулетші, ұстаз әрі көріпкелдігімен танылған әулие. Бүгінде оның есімі тек Маңғыстау өңірінде ғана емес, бүкіл Қазақстан мен Орта Азияға кеңінен мәлім. Мыңдаған адам жыл сайын оның жерасты мешітіне зиярат жасап, дұға оқып, рухани күш алуға келеді, деп хабарлайды ult.kz.
Бекет атаның өмір жолы
Бекет ата шамамен 1750 жылы қазіргі Атырау облысы аумағында дүниеге келген. Ол Адай тайпасының Жем бөлімінен шыққан. Жастайынан зерек, білімге құштар болған Бекет ата алғаш ауыл молдаларынан сауатын ашып, кейін Хиуа қаласындағы әйгілі Шерғазы хан медресесінде білім алады. Бұл медресе сол кезеңдегі ең беделді ислам оқу орындарының бірі саналған.
Медреседе оқып жүрген кезінде оның ерекше қабілеті байқалып, ұстаздары болашағынан үлкен үміт күтеді. Ол діни біліммен қатар философияны, астрономияны, математика мен шығыс әдебиетін де меңгерген деген деректер бар.
Ұстаздық қызметі
Еліне оралған соң Бекет ата өмірін халықты білімге, имандылыққа тәрбиелеуге арнайды. Ол шәкірттер тәрбиелеп, ислам дінінің адамгершілік қағидаларын насихаттайды. Оның дәрістеріне тек Маңғыстаудан емес, көршілес өңірлерден де жастар келіп білім алған.
Бекет ата адамдарды адал еңбек етуге, әділ болуға, үлкенді құрметтеп, кішіге қамқорлық жасауға үндеген. Сондықтан халық арасында ол тек дін қызметкері емес, елдің ақылшысы ретінде де танылды.
Жерасты мешіттері
Бекет атаның ең үлкен мұраларының бірі – өзі салдырған жерасты мешіттері. Тарихшылардың айтуынша, ол төрт жерасты мешітін тұрғызған. Олардың ішінде ең әйгілісі – Маңғыстау облысындағы Оғыланды шатқалында орналасқан жерасты мешіті.
Бұл мешіт табиғи жартастың ішіне қашалып жасалған. Ғимараттың ішкі құрылысы өте ерекше: намаз оқитын бөлмелер, шәкірттерге арналған орындар және демалатын бөлмелер бір-бірімен үйлесімді орналасқан. Ғасырлар өтсе де бұл ескерткіш өзінің тарихи және сәулеттік құндылығын жоғалтқан жоқ.
Жерасты мешіттері тек құлшылық орны ғана емес, сол кезеңдегі діни білім беретін орталық болғаны айтылады.
Әулие туралы аңыздар
Бекет ата туралы халық арасында көптеген аңыз-әңгімелер сақталған. Ел ішінде оның көріпкелдігі, қиын жағдайға тап болған адамдарға көмектескені, әділ шешімдері жайлы көптеген әңгімелер айтылады. Аңыздардың бірінде Бекет ата жолаушылардың қауіпсіздігін алдын ала сезіп, оларды қауіпті сапардан тоқтатқан деседі. Тағы бір әңгімеде оның дұғасымен ауыр науқастардың айыққаны баяндалады. Мұндай оқиғалардың тарихи дәлелі болмаса да, олар халықтың Бекет атаға деген ерекше құрметі мен сенімін көрсетеді. Бекет атаның кесенесі Маңғыстау облысының Оғыланды шатқалында орналасқан. Бұл жер Қазақстандағы ең көп зиярат жасалатын қасиетті орындардың бірі саналады.
Жыл сайын еліміздің түкпір-түкпірінен және шетелдерден мыңдаған адам арнайы келіп, Құран бағыштап, дұға оқиды. Көпшілік бұл сапарды рухани тазару мен сабыр табудың жолы деп есептейді.
Тарихтағы орны
Бекет ата өмір сүрген кезең қазақ халқы үшін күрделі уақыт болды. Ел сыртқы қауіп-қатермен бетпе-бет келіп, халықтың бірлігі ерекше маңызды еді. Осындай кезеңде ол тек діни ұстаз ғана емес, елді ынтымаққа шақырған рухани көшбасшы болды.
Оның тәрбиесін көрген шәкірттер кейін қазақ даласының әр өңірінде ислам құндылықтарын таратып, халыққа білім берген.
Қазіргі таңда Бекет ата есімі қазақ халқының рухани құндылықтарының біріне айналды. Оның жерасты мешіттері тарихи-мәдени ескерткіш ретінде қорғалады. Ғалымдар оның өмірі мен қызметін зерттеп, еңбектер жариялап келеді.
Бекет ата қалдырған мұра адамдарды имандылыққа, білімге, әділдікке және мейірімділікке үндейді. Сондықтан оның өнегесі бүгінгі қоғам үшін де өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Бекет ата – қазақ халқының рухани тарихында өшпес із қалдырған ұлы тұлға. Ол дінді ағартушылықпен ұштастырып, халыққа білім мен тәрбие беруді өмірлік мақсатына айналдырды. Салған жерасты мешіттері мен тәрбиелеген шәкірттері ғасырлар өтсе де оның есімін ұлықтап келеді.
Бүгінде Бекет ата мұрасы – халқымыздың рухани байлығының ажырамас бөлігі. Оның өмір жолы мен өнегесі келер ұрпаққа адамгершілік, сабырлылық және елге қызмет етудің жарқын үлгісі болып қала береді.
