Өнеркәсіп саласының сарапшысы Юрий Масанов Facebook-тегі парақшасында отандық мыс өнеркәсібінің экспорттық әлеуетін талдап көрсетті. Оның бағалауынша, металлургиялық өңдеуді ел ішінде дамыту Қазақстанға шикізатты сыртқа сатумен шектелмей, жоғары қосылған құн қалыптастыруға және өндірістік базаны кеңейтуге мүмкіндік береді, деп хабарлайды Ult.kz.
Экспорт және шикізат теңгерімсіздігі
Өткен жылы Қазақстанның жалпы тауар экспорты шамамен 79 млрд долларды құраса, оның едәуір бөлігі мыс өнімдеріне тиесілі болды. Рафинадталған мыс пен оның қорытпалары елге 4,1 млрд доллар (жалпы экспорттың 5,2%-ы) кіріс келтірсе, мыс кендері мен концентраттары шамамен 2,8 млрд долларды (3,6%) құрады. Жиынтық алғанда бұл екі позиция мемлекетке 7 млрд долларға жуық экспорттық түсім әкелді.
Дегенмен, экономикада айқын дисбаланс байқалады: ел шикізат пен алғашқы өңдеу өнімдерін сыртқа арзанға сатып, шетелден автокөліктер, техника мен электроника сияқты күрделі дайын өнімдерді қымбатқа импорттайды. Жыл сайын экспортқа кететін 1,4 млн тонна мыс концентратымен бірге қосылған құн қалыптастырудың негізгі кезеңі — балқыту, рафинадтау және қосымша бағалы металдарды бөліп алу процестері де өзге елдерге өтіп кетеді. Экспортталатын бұл шикізаттың құрамында шамамен 300 мың тонна таза мыс бар.
«Шикізат өзіміздікі болғанымен, кейінгі өңдеу кезеңі мен онда қалыптасатын қосылған құн өзге елдің экономикасында қалып қойып отыр», — деп атап өтті Юрий Масанов.
Балқаш жобасы және өнеркәсіп міндеттері
Отандық өңдеудің экономикалық тиімділігін көрсету үшін сарапшы Балқаш қаласында салынбақшы жаңа медеплавильный зауыт жобасын мысалға келтіреді. Инвестиция көлемі 750 млрд теңгені құрайтын, жылына 300 мың тонна катодты мыс, 10 тонна алтын, 300 тонна күміс және 1,5 млн тоннадан астам күкірт қышқылын өндіруге қауқарлы бұл кәсіпорын өңдеудің үлкен әлеуетін көрсетеді.
Қазіргі таңда 2,8 млрд долларға экспортталып жатқан концентратты ел ішінде терең өңдеу арқылы оның жылдық өнім құнын 6,45 млрд долларға дейін жеткізуге болады. Бұл айырмашылық — ел ішінде қалатын инфрақұрылым, электр энергиясы, жұмыс орындары мен логистика шығындарын қамтитын ішкі экономиканың даму потенциалы.
Бүгінгі таңда шикізаттың сыртқа келісімсіз кетуінің басты себебі — елде медеплавильный қуаттардың жетіспеушілігі. Жаңа зауыттар салу миллиардтаған инвестицияны және уақытты талап етеді.
«Катодты мыс — өндіріс тізбегінің соңы емес. Одан әрі сым, кабель, фольга, қорытпалар, электротехникалық өнімдер мен ондаған өзге де өндірістер кетеді. Сондықтан басты сұрақ — Қазақстан өз мысының төңірегінде қаншалықты дамыған экономика құра алады», — делінген сарапшының жазбасында.
Юрий Масанов сөзін түйіндей келе, басты міндет экспортқа тыйым салу емес, инвесторларға қолайлы жағдай жасап, кен өндіруден бастап жоғары өңделген дайын өнім шығаруға дейінгі толық тізбекті ел ішінде қалыптастыру екенін айтады.
