Жасанды интеллект (ЖИ) күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналып келеді. Бірі ChatGPT-ден жұмысқа қажет мәтін жаздырса, енді бірі психологтың орнына сырын айтып, отбасындағы мәселесін бөліседі. Кейбір адамдар тіпті жеке құжаттарын, банк картасының суретін, медициналық анықтамаларын немесе жұмысқа қатысты құпия ақпаратты жүктеп жатады, деп хабарлайды ult.kz.
Бірақ мұның қаншалықты қауіпсіз екенін көпшілік ойлана бермейді. Жасанды интеллектке жеке өміріңіз туралы барлық ақпаратты айтуға бола ма? Мамандар бұл сұраққа сақтықпен қарауға кеңес береді.
ЖИ адам емес
Көпшілік жасанды интеллектпен сөйлескенде оны адаммен әңгімелескендей қабылдайды. Себебі ол сұраққа жауап береді, кеңес ұсынады, әңгімені жалғастыра алады. Алайда ЖИ – эмоциясы, құпияны сақтау жөніндегі адамдық жауапкершілігі немесе заң алдындағы міндеті бар тұлға емес. Бұл – мәтінді өңдеп, сұрақтарға жауап беруге арналған технология.
Сондықтан оған жазған әрбір ақпараттың қайда сақталатынын, қалай қолданылатынын түсініп отырған жөн.
Қандай мәліметтерді жазбаған дұрыс?
Киберқауіпсіздік мамандары ең алдымен жеке басыңызды анықтайтын ақпаратты бөліспеуге кеңес береді. Олардың қатарында:
ЖСН;
жеке куәлік немесе паспорттың суреті;
банк картасының нөмірі мен CVV коды;
интернет-банкингтің логині мен құпиясөзі;
бір реттік SMS-кодтар;
үй мекенжайы;
телефон нөмірі;
электронды поштаның құпиясөзі.
Мұндай мәліметтерді ешқандай жасанды интеллект қызметіне жібермеген дұрыс.
Медициналық ақпаратты жүктеу қауіпсіз бе?
Көпшілік зерттеу нәтижелерін немесе медициналық анықтамаларын жүктеп, диагнозын түсіндіріп беруін сұрайды. Мұндай жағдайда сақ болған жөн.
Егер құжатта аты-жөніңіз, туған күніңіз, мекенжайыңыз немесе басқа жеке деректер болса, оларды алдымен жауып немесе өшіріп жіберген дұрыс.
Сонымен қатар ЖИ дәрігердің орнын алмастырмайды. Ол тек ақпараттық сипаттағы түсініктеме бере алады. Соңғы шешімді міндетті түрде медицина маманы қабылдауы керек.
Жұмыс құжаттарын жүктеу қаншалықты дұрыс?
Кейбір қызметкерлер келісімшарттарды, қаржылық есептерді немесе компанияның ішкі құжаттарын ЖИ арқылы өңдетеді.
Егер жұмыс орнында мұндай сервистерді қолдануға рұқсат болмаса немесе құжат құпия саналса, оны жүктеу компания ережесін бұзуы мүмкін. Кейбір ұйымдар қызметкерлерге жасанды интеллекті қолдануға арнайы шектеулер қояды.
Сондықтан жұмысқа қатысты кез келген материалды бөліспес бұрын ұйымның ішкі талаптарын тексерген жөн.
ЖИ-ге эмоцияңызды айтуға бола ма?
Көп адам күйзелісі, жанжалдары немесе отбасындағы қиындықтары туралы жасанды интеллектпен сөйлеседі. Бұл белгілі бір деңгейде ойды жүйелеуге немесе мәселені басқа қырынан қарауға көмектесуі мүмкін.
Алайда мұндай әңгімеде үшінші адамдардың толық аты-жөнін, мекенжайын немесе жеке өміріне қатысты мәліметтерді жарияламаған дұрыс. Себебі сіз өзіңіздің ғана емес, басқа адамның да құпиясына жауаптысыз.
Балалардың деректеріне ерекше сақ болу керек
Мамандар балалардың фотосуреттерін, туу туралы куәлігін, мектеп құжаттарын немесе медициналық мәліметтерін қажетсіз бөліспеуге кеңес береді.
Ең дұрыс ұстаным – ЖИ-ге жария болған жағдайда өзіңізге немесе өзгеге зиян келтіруі мүмкін ақпаратты бермеу. Егер қандай да бір мәліметті әлеуметтік желіге ашық жариялауға ұялсаңыз немесе қауіптенсеңіз, оны жасанды интеллектке де жібермегеніңіз дұрыс.
«Менің деректерімді біреу оқи ма?»
Бұл сұраққа бір ғана жауап жоқ. Әртүрлі жасанды интеллект қызметтерінің құпиялылық саясаты әртүрлі болады. Кейбір сервистер пайдаланушының рұқсатымен сөйлесулерді жүйені жетілдіру мақсатында өңдеуі мүмкін, ал кейбірінде мұндай мүмкіндік өшіріледі.
Сондықтан кез келген сервисті пайдаланбас бұрын оның құпиялылық саясаты мен баптауларын қарап шыққан жөн.
ЖИ-мен қауіпсіз жұмыс істеудің қарапайым ережелері
Мамандар мынадай қағидаларды ұстануға кеңес береді:
ЖСН, паспорт, банк деректерін енгізбеңіз.
Құпиясөздер мен SMS-кодтарды ешқашан жібермеңіз.
Құжаттағы жеке мәліметтерді жасырып барып жүктеңіз.
Компанияның құпия ақпаратын бөліспеңіз.
Балалар туралы толық мәлімет жарияламаңыз.
ЖИ берген жауапты маңызды шешім қабылдамас бұрын міндетті түрде тексеріңіз.
Жасанды интеллект – өте пайдалы құрал. Ол мәтін жазады, идея ұсынады, ақпаратты түсіндіреді және күнделікті жұмысты жеңілдетеді. Бірақ оны жеке күнделік немесе қауіпсіз сейф ретінде қабылдауға болмайды.
Ең дұрыс ұстаным – ЖИ-ге жария болған жағдайда өзіңізге немесе өзгеге зиян келтіруі мүмкін ақпаратты бермеу. Егер қандай да бір мәліметті әлеуметтік желіге ашық жариялауға ұялсаңыз немесе қауіптенсеңіз, оны жасанды интеллектке де жібермегеніңіз дұрыс.
