جاساندى ينتەللەكت (جي) كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالىپ كەلەدٸ. بٸرٸ ChatGPT-دەن جۇمىسقا قاجەت مەتٸن جازدىرسا, ەندٸ بٸرٸ پسيحولوگتىڭ ورنىنا سىرىن ايتىپ, وتباسىنداعى مەسەلەسٸن بٶلٸسەدٸ. كەيبٸر ادامدار تٸپتٸ جەكە قۇجاتتارىن, بانك كارتاسىنىڭ سۋرەتٸن, مەديتسينالىق انىقتامالارىن نەمەسە جۇمىسقا قاتىستى قۇپييا اقپاراتتى جٷكتەپ جاتادى, دەپ حابارلايدى ult.kz.
بٸراق مۇنىڭ قانشالىقتى قاۋٸپسٸز ەكەنٸن كٶپشٸلٸك ويلانا بەرمەيدٸ. جاساندى ينتەللەكتكە جەكە ٶمٸرٸڭٸز تۋرالى بارلىق اقپاراتتى ايتۋعا بولا ما? ماماندار بۇل سۇراققا ساقتىقپەن قاراۋعا كەڭەس بەرەدٸ.
جي ادام ەمەس
كٶپشٸلٸك جاساندى ينتەللەكتپەن سٶيلەسكەندە ونى اداممەن ەڭگٸمەلەسكەندەي قابىلدايدى. سەبەبٸ ول سۇراققا جاۋاپ بەرەدٸ, كەڭەس ۇسىنادى, ەڭگٸمەنٸ جالعاستىرا الادى. الايدا جي – ەموتسيياسى, قۇپييانى ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ ادامدىق جاۋاپكەرشٸلٸگٸ نەمەسە زاڭ الدىنداعى مٸندەتٸ بار تۇلعا ەمەس. بۇل – مەتٸندٸ ٶڭدەپ, سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە ارنالعان تەحنولوگييا.
سوندىقتان وعان جازعان ەربٸر اقپاراتتىڭ قايدا ساقتالاتىنىن, قالاي قولدانىلاتىنىن تٷسٸنٸپ وتىرعان جٶن.
قانداي مەلٸمەتتەردٸ جازباعان دۇرىس?
كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك ماماندارى ەڭ الدىمەن جەكە باسىڭىزدى انىقتايتىن اقپاراتتى بٶلٸسپەۋگە كەڭەس بەرەدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا:
جسن;
جەكە كۋەلٸك نەمەسە پاسپورتتىڭ سۋرەتٸ;
بانك كارتاسىنىڭ نٶمٸرٸ مەن CVV كودى;
ينتەرنەت-بانكينگتٸڭ لوگينٸ مەن قۇپيياسٶزٸ;
بٸر رەتتٸك SMS-كودتار;
ٷي مەكەنجايى;
تەلەفون نٶمٸرٸ;
ەلەكتروندى پوشتانىڭ قۇپيياسٶزٸ.
مۇنداي مەلٸمەتتەردٸ ەشقانداي جاساندى ينتەللەكت قىزمەتٸنە جٸبەرمەگەن دۇرىس.
مەديتسينالىق اقپاراتتى جٷكتەۋ قاۋٸپسٸز بە?
كٶپشٸلٸك زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸن نەمەسە مەديتسينالىق انىقتامالارىن جٷكتەپ, دياگنوزىن تٷسٸندٸرٸپ بەرۋٸن سۇرايدى. مۇنداي جاعدايدا ساق بولعان جٶن.
ەگەر قۇجاتتا اتى-جٶنٸڭٸز, تۋعان كٷنٸڭٸز, مەكەنجايىڭىز نەمەسە باسقا جەكە دەرەكتەر بولسا, ولاردى الدىمەن جاۋىپ نەمەسە ٶشٸرٸپ جٸبەرگەن دۇرىس.
سونىمەن قاتار جي دەرٸگەردٸڭ ورنىن الماستىرمايدى. ول تەك اقپاراتتىق سيپاتتاعى تٷسٸنٸكتەمە بەرە الادى. سوڭعى شەشٸمدٸ مٸندەتتٸ تٷردە مەديتسينا مامانى قابىلداۋى كەرەك.
جۇمىس قۇجاتتارىن جٷكتەۋ قانشالىقتى دۇرىس?
كەيبٸر قىزمەتكەرلەر كەلٸسٸمشارتتاردى, قارجىلىق ەسەپتەردٸ نەمەسە كومپانييانىڭ ٸشكٸ قۇجاتتارىن جي ارقىلى ٶڭدەتەدٸ.
ەگەر جۇمىس ورنىندا مۇنداي سەرۆيستەردٸ قولدانۋعا رۇقسات بولماسا نەمەسە قۇجات قۇپييا سانالسا, ونى جٷكتەۋ كومپانييا ەرەجەسٸن بۇزۋى مٷمكٸن. كەيبٸر ۇيىمدار قىزمەتكەرلەرگە جاساندى ينتەللەكتٸ قولدانۋعا ارنايى شەكتەۋلەر قويادى.
سوندىقتان جۇمىسقا قاتىستى كەز كەلگەن ماتەريالدى بٶلٸسپەس بۇرىن ۇيىمنىڭ ٸشكٸ تالاپتارىن تەكسەرگەن جٶن.
جي-گە ەموتسيياڭىزدى ايتۋعا بولا ما?
كٶپ ادام كٷيزەلٸسٸ, جانجالدارى نەمەسە وتباسىنداعى قيىندىقتارى تۋرالى جاساندى ينتەللەكتپەن سٶيلەسەدٸ. بۇل بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ويدى جٷيەلەۋگە نەمەسە مەسەلەنٸ باسقا قىرىنان قاراۋعا كٶمەكتەسۋٸ مٷمكٸن.
الايدا مۇنداي ەڭگٸمەدە ٷشٸنشٸ ادامداردىڭ تولىق اتى-جٶنٸن, مەكەنجايىن نەمەسە جەكە ٶمٸرٸنە قاتىستى مەلٸمەتتەردٸ جارييالاماعان دۇرىس. سەبەبٸ سٸز ٶزٸڭٸزدٸڭ عانا ەمەس, باسقا ادامنىڭ دا قۇپيياسىنا جاۋاپتىسىز.
بالالاردىڭ دەرەكتەرٸنە ەرەكشە ساق بولۋ كەرەك
ماماندار بالالاردىڭ فوتوسۋرەتتەرٸن, تۋۋ تۋرالى كۋەلٸگٸن, مەكتەپ قۇجاتتارىن نەمەسە مەديتسينالىق مەلٸمەتتەرٸن قاجەتسٸز بٶلٸسپەۋگە كەڭەس بەرەدٸ.
ەڭ دۇرىس ۇستانىم – جي-گە جارييا بولعان جاعدايدا ٶزٸڭٸزگە نەمەسە ٶزگەگە زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن اقپاراتتى بەرمەۋ. ەگەر قانداي دا بٸر مەلٸمەتتٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە اشىق جارييالاۋعا ۇيالساڭىز نەمەسە قاۋٸپتەنسەڭٸز, ونى جاساندى ينتەللەكتكە دە جٸبەرمەگەنٸڭٸز دۇرىس.
«مەنٸڭ دەرەكتەرٸمدٸ بٸرەۋ وقي ما?»
بۇل سۇراققا بٸر عانا جاۋاپ جوق. ەرتٷرلٸ جاساندى ينتەللەكت قىزمەتتەرٸنٸڭ قۇپييالىلىق ساياساتى ەرتٷرلٸ بولادى. كەيبٸر سەرۆيستەر پايدالانۋشىنىڭ رۇقساتىمەن سٶيلەسۋلەردٸ جٷيەنٸ جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا ٶڭدەۋٸ مٷمكٸن, ال كەيبٸرٸندە مۇنداي مٷمكٸندٸك ٶشٸرٸلەدٸ.
سوندىقتان كەز كەلگەن سەرۆيستٸ پايدالانباس بۇرىن ونىڭ قۇپييالىلىق ساياساتى مەن باپتاۋلارىن قاراپ شىققان جٶن.
جي-مەن قاۋٸپسٸز جۇمىس ٸستەۋدٸڭ قاراپايىم ەرەجەلەرٸ
ماماندار مىناداي قاعيدالاردى ۇستانۋعا كەڭەس بەرەدٸ:
جسن, پاسپورت, بانك دەرەكتەرٸن ەنگٸزبەڭٸز.
قۇپيياسٶزدەر مەن SMS-كودتاردى ەشقاشان جٸبەرمەڭٸز.
قۇجاتتاعى جەكە مەلٸمەتتەردٸ جاسىرىپ بارىپ جٷكتەڭٸز.
كومپانييانىڭ قۇپييا اقپاراتىن بٶلٸسپەڭٸز.
بالالار تۋرالى تولىق مەلٸمەت جارييالاماڭىز.
جي بەرگەن جاۋاپتى ماڭىزدى شەشٸم قابىلداماس بۇرىن مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرٸڭٸز.
جاساندى ينتەللەكت – ٶتە پايدالى قۇرال. ول مەتٸن جازادى, يدەيا ۇسىنادى, اقپاراتتى تٷسٸندٸرەدٸ جەنە كٷندەلٸكتٸ جۇمىستى جەڭٸلدەتەدٸ. بٸراق ونى جەكە كٷندەلٸك نەمەسە قاۋٸپسٸز سەيف رەتٸندە قابىلداۋعا بولمايدى.
ەڭ دۇرىس ۇستانىم – جي-گە جارييا بولعان جاعدايدا ٶزٸڭٸزگە نەمەسە ٶزگەگە زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن اقپاراتتى بەرمەۋ. ەگەر قانداي دا بٸر مەلٸمەتتٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە اشىق جارييالاۋعا ۇيالساڭىز نەمەسە قاۋٸپتەنسەڭٸز, ونى جاساندى ينتەللەكتكە دە جٸبەرمەگەنٸڭٸز دۇرىس.
