Брюссель төрінде Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің іскерлік орта өкілдері мен Қазақстан делегациясының қатысуымен өткен «Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелі екіжақты қарым-қатынастардың тарихындағы маңызды белес болды, деп хабарлайды Ult.kz.
Жиында сөз сөйлеген Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан мен Еуропа арасындағы байланыстардың шынайы стратегиялық сипатқа ие болғанын және өзара іс-қимылдың «нақты істер кезеңіне» өткенін мәлімдеді.
Сапардың ең басты нәтижесі ретінде жалпы сомасы 12 миллиард доллардан асатын коммерциялық келісімдерге қол қойылатыны жарияланды.
Экономикалық өсім және инвестициялық көшбасшылық
Еуропалық Одақ — Қазақстанның ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі. Елімізге тартылған шетелдік тікелей инвестицияның жартысына жуығы дәл осы Еуропа еншісінде. Тек өткен жылдың өзінде екіжақты тауар айналымы 45 миллиард доллардан асты.
БҰҰ Сауда және даму ұйымының (ЮНКТАД) соңғы есебіне сәйкес:
- Қазақстан тікелей инвестиция тарту бойынша Орталық Азияда 1-орында;
- Посткеңестік кеңістік пен теңізге шығатын жолы жоқ дамушы елдер арасында көшбасшылығын сенімді түрде сақтап келеді.
Бүгінде елімізде 4 мыңға жуық еуропалық компания табысты жұмыс істеуде. Airbus, Polpharma Group, Air Liquide Group, Škoda Group және Alstom сияқты алпауыттар ондаған жылдар бойы сенімді серіктес болса, нарыққа Roca Group, Inditex, Maersk, Dewulf және Damen Shipyards Group секілді жаңа буын инвесторлары келіп жатыр.
Қасым-Жомарт Тоқаев:
«Былтыр ел экономикасының өсімі 6,5 пайызға жетті. Бұл – Халықаралық валюта қоры болжаған жаһандық өсім қарқынынан екі есе жоғары. Ішкі жалпы өнім көлемі 305 миллиард доллардан асты, ал биыл ұлттық экономика көлемі 360 миллиард долларға жетеді деп болжануда».
Көлік және логистика: Еуразияның басты күрежолы
Қазақстан соңғы 15 жылда көлік және логистика инфрақұрылымына 35 миллиард доллардан астам қаржы салды. Еліміздің мақсаты — Еуропаны Орталық Азиямен, Қытаймен, Кавказбен және Таяу Шығыспен байланыстыратын қуатты өңірлік хабқа айналу.
Бұл ретте Транскаспий халықаралық көлік бағдары (Орта дәліз) ерекше рөл атқарады. Ол Еуропалық Одақтың Global Gateway стратегиясымен толық үйлеседі. Соңғы 6 жылда бұл бағыт бойынша жүк тасымалы 5 есе өсіп, 4,1 миллион тоннаға жетті. Алдағы уақытта бұл көрсеткішті 10 миллион тоннаға жеткізу жоспарланған.
Осы орайда Президент логистикалық инфрақұрылым саласындағы құны 1 миллиард долларға жуық тұратын жаңа келісімді құптады. Құжатқа Қазақстан даму банкі, Еуропалық инвестициялық банк және халықаралық банктер синдикаты (MIGA кепілдігімен) арасында қол қойылды.
«Ресурстарды технологияға айырбастау» формуласы
Қазақстан Еуропаға өте прагматикалық және тиімді формула ұсынып отыр: стратегиялық ресурстарға қолжетімділікті озық технологиялар мен инвестицияға айырбастау.
- Критикалық шикізат: ЕО аса маңызды деп таныған 34 минералдың 21-і Қазақстанда бар. Еліміз бұл өнімдерді жай ғана экспорттамай, «офтейк» негізінде өз ішімізде өңдеп, жоғары құнды дайын өнім шығаруды көздейді.
- Энергетикалық қауіпсіздік: Қазақстан әлемдік уран сұранысының 40%-ға жуығын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, Еуропа нарығына тасымалданатын шикі мұнайдың 13%-ы біздің елге тиесілі. Каспий құбыр консорциумының (КҚК) тұрақтылығы бұл бағыттағы негізгі басымдық болып қала береді.
Жасанды интеллект және Алатау «ақылды қаласы»
Қазақстан инновациялық даму жолында да көш ілгері. Елімізде арнайы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылып, NVIDIA технологиялары негізінде екі суперкомпьютер іске қосылды.
Инвесторлар үшін ең тартымды жобалардың бірі — айрықша құқықтық мәртебеге ие болған Алатау «ақылды қаласы». Бұл аймақ криптоиндустрияның, жаңашыл стартаптар мен жоғары технологиялық бизнестің жаһандық орталығына айналмақ.
Сонымен қатар, қаржылық интеграция құралы ретінде «Астана» халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) әлеуеті зор. Орталықта әлемнің 90 елінен 5800-ден астам компания тіркелсе, оның 250-ге жуығы еуропалық капитал. Еуропалық компаниялар АХҚО арқылы елімізге 307 миллион доллар тікелей инвестиция салып үлгерді.
Адам капиталы және білім экономикасы
Қазақстан тек шикізатқа емес, білімге негізделген экономика құруды мақсат етеді. Бүгінде елімізде Еуропаның жетекші оқу орындарының (Анхальт қолданбалы ғылым университеті, Лотарингия университеті және т.б.) өкілдіктері ашылған.
Қазақстан ғылыми серіктестікті тереңдету үшін Horizon Europe бағдарламасының қауымдастырылған мүшелігіне өтуге ресми өтініш берді. Бұл отандық ғалымдардың еуропалық әріптестерімен бірлесе отырып, жаһандық жобаларды іске асыруына жол ашады.
Сенім мен серіктестік үндестігі
Жиын барысында Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілі Эдуардс Стипрайс, Сауда және экономикалық қауіпсіздік жөніндегі еурокомиссар Марош Шефчович және Airbus, Maersk, Siemens, Roca Group сияқты ірі еуропалық компаниялардың басшылары сөз сөйлеп, Қазақстандағы реформалар мен инвестициялық климатқа жоғары баға берді.
