Қазақстанда несие тарихын түзету тәртібі жеңілдейді, деп хабарлайды ult.kz.
Несие тарихын түзету не үшін маңызды?
Қазақстанда несие тарихы азаматтың қаржылық беделін айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі саналады. Банктер мен микроқаржы ұйымдары несие беру туралы шешім қабылдағанда дәл осы ақпаратқа сүйенеді. Сондықтан кредиттік есептегі кез келген қате немесе ескірген мәлімет адамның ипотека, автонесие немесе тұтынушылық қарыз алу мүмкіндігіне тікелей әсер етеді.
Соңғы жылдары қазақстандықтар кредиттік тарихындағы қателерге, өз атына заңсыз рәсімделген несиелерге және мәліметтерді түзетудің ұзаққа созылатын рәсіміне жиі шағымдана бастады. Осыған байланысты мемлекет азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтетін бірқатар өзгеріс енгізіп жатыр.
Қандай өзгерістер енгізілді?
Жаңа түзетулерге сәйкес, енді азаматтар кредиттік есепте қате ақпарат анықталған жағдайда оны түзету рәсімін жеңілдетілген тәртіппен бастай алады. Ол үшін банкке, микроқаржы ұйымына немесе кредиттік бюроға өтініш беру жеткілікті.
Өтініш тіркелгеннен кейін қаржы ұйымы ақпараттың дұрыстығын тексеруге міндетті. Егер қателік расталса, кредиттік тарихқа өзгерістер енгізіліп, жаңартылған мәлімет барлық кредиттік бюроларға жіберіледі.
Алаяқтықпен рәсімделген несие қалай жойылады?
Соңғы уақытта азаматтардың атына олардың келісімінсіз несие рәсімдеу жағдайлары жиілеген. Енді мұндай фактілер сот немесе уәкілетті орган арқылы дәлелденсе, заңсыз рәсімделген қарыз есептен шығарылады.
Сонымен бірге бұл берешек азаматтың кредиттік тарихынан да алынып тасталады. Яғни мұндай қарыз кейіннен жаңа несие рәсімдеуге кедергі болмайды.
Несие тарихын қалай тексереміз?
Қазір қазақстандықтар өздерінің кредиттік тарихын онлайн режимде бақылауға мүмкіндік алады. Арнайы сервистер арқылы жаңа несие рәсімделгені, төлем кешіккені немесе кредиттік есепке өзгеріс енгізілгені туралы хабарлама келеді.
Бұл қызмет азаматтарға күмәнді операцияларды ерте анықтап, алаяқтардың әрекетін дер кезінде тоқтатуға мүмкіндік береді.
Қазақстанның әрбір азаматы күнтізбелік жыл ішінде бір рет өзінің дербес кредиттік есебін тегін алуға құқылы. Бұл - барлық ресімделген кредиттер мен қарыздар, сондай-ақ олардың уақытылы қайтарылуы туралы ақпаратты қамтитын ресми құжат. Кредиттік тарихты қалай тексеру керектігі туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) түсіндірді.
Оң кредиттік тарихтың болуы болашақта қарыз алу мүмкіндігін арттырып, неғұрлым тиімді кредиттеу шарттарына ие болуға жол ашады. Сондай-ақ бұрыс ақпаратқа Бірінші кредиттік бюроның сайтында тегін дауласуға болады.
Қаржылық қауіпсіздікті арттыру және ықтимал алаяқтық әрекеттерге жедел әрекет ету үшін "Кредиттік тарихты бақылау" қызметін қосу ұсынылады. Ол сіздің кредиттік тарихыңыздағы кез келген өзгерістер - жаңа қарыздардың пайда болуы, мерзімін өткізіп алу, берешектің өзгеруі және басқа да оқиғалар туралы хабарламалар алуға мүмкіндік береді.
Несие тарихын қаншалықты жиі тексерген жөн?
Қаржы мамандары әрбір азаматқа жылына кемінде бір рет кредиттік тарихын тексеруді ұсынады. Егер адам жиі несие рәсімдесе немесе алаяқтық қаупі жоғары болса, мұны бірнеше ай сайын қарап отырған дұрыс.
Мұндай тексеру кездейсоқ қателерді немесе өзге адамның атына рәсімделген заңсыз қарыздарды ерте анықтауға көмектеседі.
Кепілгерлерге де қатысты маңызды өзгерістер
Мамандар кепілгер немесе қоса қарыз алушы болмас бұрын барлық тәуекелді мұқият бағалауға кеңес береді. Себебі негізгі қарыз алушы төлемді уақытында өтемесе, бұл кепілгердің де кредиттік тарихына кері әсер етеді.
Сондықтан қаржы ұйымдары азаматтарға келісімшарттың барлық талабымен алдын ала мұқият танысуға кеңес береді.
Сарапшылар қандай кеңес береді?
Қаржы сарапшылары азаматтарға бірнеше қарапайым ережені ұстануды ұсынады:
– кредиттік тарихты тұрақты тексеру;
– күмәнді несие анықталса, бірден банкке және кредиттік бюроға жүгіну;
– кредиттік тарихты бақылау қызметін қосу;
– жеке мәліметтерді үшінші тұлғаларға бермеу;
– кепілгер болмас бұрын барлық тәуекелді бағалау.
Сарапшылардың пікірінше, несие тарихын түзету тәртібін жеңілдетуге бағытталған өзгерістер азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтіп, қаржы нарығындағы ашықтықты арттырады. Сонымен қатар алаяқтық жолмен рәсімделген қарыздардың санын азайтып, кредиттік тарихтағы қателерді жедел түзетуге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде қазақстандықтардың қаржы ұйымдарына деген сенімін арттыруға ықпал етеді.
