قازاقستاندا نەسيە تاريحىن تٷزەتۋ تەرتٸبٸ جەڭٸلدەيدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
نەسيە تاريحىن تٷزەتۋ نە ٷشٸن ماڭىزدى?
قازاقستاندا نەسيە تاريحى ازاماتتىڭ قارجىلىق بەدەلٸن ايقىندايتىن نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ سانالادى. بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى نەسيە بەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعاندا دەل وسى اقپاراتقا سٷيەنەدٸ. سوندىقتان كرەديتتٸك ەسەپتەگٸ كەز كەلگەن قاتە نەمەسە ەسكٸرگەن مەلٸمەت ادامنىڭ يپوتەكا, اۆتونەسيە نەمەسە تۇتىنۋشىلىق قارىز الۋ مٷمكٸندٸگٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندىقتار كرەديتتٸك تاريحىنداعى قاتەلەرگە, ٶز اتىنا زاڭسىز رەسٸمدەلگەن نەسيەلەرگە جەنە مەلٸمەتتەردٸ تٷزەتۋدٸڭ ۇزاققا سوزىلاتىن رەسٸمٸنە جيٸ شاعىمدانا باستادى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كٷشەيتەتٸن بٸرقاتار ٶزگەرٸس ەنگٸزٸپ جاتىر.
قانداي ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ?
جاڭا تٷزەتۋلەرگە سەيكەس, ەندٸ ازاماتتار كرەديتتٸك ەسەپتە قاتە اقپارات انىقتالعان جاعدايدا ونى تٷزەتۋ رەسٸمٸن جەڭٸلدەتٸلگەن تەرتٸپپەن باستاي الادى. ول ٷشٸن بانككە, ميكروقارجى ۇيىمىنا نەمەسە كرەديتتٸك بيۋروعا ٶتٸنٸش بەرۋ جەتكٸلٸكتٸ.
ٶتٸنٸش تٸركەلگەننەن كەيٸن قارجى ۇيىمى اقپاراتتىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋگە مٸندەتتٸ. ەگەر قاتەلٸك راستالسا, كرەديتتٸك تاريحقا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلٸپ, جاڭارتىلعان مەلٸمەت بارلىق كرەديتتٸك بيۋرولارعا جٸبەرٸلەدٸ.
الاياقتىقپەن رەسٸمدەلگەن نەسيە قالاي جويىلادى?
سوڭعى ۋاقىتتا ازاماتتاردىڭ اتىنا ولاردىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز نەسيە رەسٸمدەۋ جاعدايلارى جيٸلەگەن. ەندٸ مۇنداي فاكتٸلەر سوت نەمەسە ۋەكٸلەتتٸ ورگان ارقىلى دەلەلدەنسە, زاڭسىز رەسٸمدەلگەن قارىز ەسەپتەن شىعارىلادى.
سونىمەن بٸرگە بۇل بەرەشەك ازاماتتىڭ كرەديتتٸك تاريحىنان دا الىنىپ تاستالادى. ياعني مۇنداي قارىز كەيٸننەن جاڭا نەسيە رەسٸمدەۋگە كەدەرگٸ بولمايدى.
نەسيە تاريحىن قالاي تەكسەرەمٸز?
قازٸر قازاقستاندىقتار ٶزدەرٸنٸڭ كرەديتتٸك تاريحىن ونلاين رەجيمدە باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك الادى. ارنايى سەرۆيستەر ارقىلى جاڭا نەسيە رەسٸمدەلگەنٸ, تٶلەم كەشٸككەنٸ نەمەسە كرەديتتٸك ەسەپكە ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلگەنٸ تۋرالى حابارلاما كەلەدٸ.
بۇل قىزمەت ازاماتتارعا كٷمەندٸ وپەراتسييالاردى ەرتە انىقتاپ, الاياقتاردىڭ ەرەكەتٸن دەر كەزٸندە توقتاتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازاقستاننىڭ ەربٸر ازاماتى كٷنتٸزبەلٸك جىل ٸشٸندە بٸر رەت ٶزٸنٸڭ دەربەس كرەديتتٸك ەسەبٸن تەگٸن الۋعا قۇقىلى. بۇل - بارلىق رەسٸمدەلگەن كرەديتتەر مەن قارىزدار, سونداي-اق ولاردىڭ ۋاقىتىلى قايتارىلۋى تۋرالى اقپاراتتى قامتيتىن رەسمي قۇجات. كرەديتتٸك تاريحتى قالاي تەكسەرۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ (قنردا) تٷسٸندٸردٸ.
وڭ كرەديتتٸك تاريحتىڭ بولۋى بولاشاقتا قارىز الۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرىپ, نەعۇرلىم تيٸمدٸ كرەديتتەۋ شارتتارىنا يە بولۋعا جول اشادى. سونداي-اق بۇرىس اقپاراتقا بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرونىڭ سايتىندا تەگٸن داۋلاسۋعا بولادى.
قارجىلىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ارتتىرۋ جەنە ىقتيمال الاياقتىق ەرەكەتتەرگە جەدەل ەرەكەت ەتۋ ٷشٸن "كرەديتتٸك تاريحتى باقىلاۋ" قىزمەتٸن قوسۋ ۇسىنىلادى. ول سٸزدٸڭ كرەديتتٸك تاريحىڭىزداعى كەز كەلگەن ٶزگەرٸستەر - جاڭا قارىزداردىڭ پايدا بولۋى, مەرزٸمٸن ٶتكٸزٸپ الۋ, بەرەشەكتٸڭ ٶزگەرۋٸ جەنە باسقا دا وقيعالار تۋرالى حابارلامالار الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
نەسيە تاريحىن قانشالىقتى جيٸ تەكسەرگەن جٶن?
قارجى ماماندارى ەربٸر ازاماتقا جىلىنا كەمٸندە بٸر رەت كرەديتتٸك تاريحىن تەكسەرۋدٸ ۇسىنادى. ەگەر ادام جيٸ نەسيە رەسٸمدەسە نەمەسە الاياقتىق قاۋپٸ جوعارى بولسا, مۇنى بٸرنەشە اي سايىن قاراپ وتىرعان دۇرىس.
مۇنداي تەكسەرۋ كەزدەيسوق قاتەلەردٸ نەمەسە ٶزگە ادامنىڭ اتىنا رەسٸمدەلگەن زاڭسىز قارىزداردى ەرتە انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
كەپٸلگەرلەرگە دە قاتىستى ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر
ماماندار كەپٸلگەر نەمەسە قوسا قارىز الۋشى بولماس بۇرىن بارلىق تەۋەكەلدٸ مۇقييات باعالاۋعا كەڭەس بەرەدٸ. سەبەبٸ نەگٸزگٸ قارىز الۋشى تٶلەمدٸ ۋاقىتىندا ٶتەمەسە, بۇل كەپٸلگەردٸڭ دە كرەديتتٸك تاريحىنا كەرٸ ەسەر ەتەدٸ.
سوندىقتان قارجى ۇيىمدارى ازاماتتارعا كەلٸسٸمشارتتىڭ بارلىق تالابىمەن الدىن الا مۇقييات تانىسۋعا كەڭەس بەرەدٸ.
ساراپشىلار قانداي كەڭەس بەرەدٸ?
قارجى ساراپشىلارى ازاماتتارعا بٸرنەشە قاراپايىم ەرەجەنٸ ۇستانۋدى ۇسىنادى:
– كرەديتتٸك تاريحتى تۇراقتى تەكسەرۋ;
– كٷمەندٸ نەسيە انىقتالسا, بٸردەن بانككە جەنە كرەديتتٸك بيۋروعا جٷگٸنۋ;
– كرەديتتٸك تاريحتى باقىلاۋ قىزمەتٸن قوسۋ;
– جەكە مەلٸمەتتەردٸ ٷشٸنشٸ تۇلعالارعا بەرمەۋ;
– كەپٸلگەر بولماس بۇرىن بارلىق تەۋەكەلدٸ باعالاۋ.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, نەسيە تاريحىن تٷزەتۋ تەرتٸبٸن جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان ٶزگەرٸستەر ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كٷشەيتٸپ, قارجى نارىعىنداعى اشىقتىقتى ارتتىرادى. سونىمەن قاتار الاياقتىق جولمەن رەسٸمدەلگەن قارىزداردىڭ سانىن ازايتىپ, كرەديتتٸك تاريحتاعى قاتەلەردٸ جەدەل تٷزەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە قازاقستاندىقتاردىڭ قارجى ۇيىمدارىنا دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
