Қазақстанның автомобиль өнеркәсібі тұрақты өсім көрсетіп келеді. Саладағы даму енді өндіріс көлемін арттырумен ғана шектелмей, өндірісті оқшаулауды тереңдету, автокомпоненттер шығаруды жолға қою және отандық инженерлік-технологиялық базаны қалыптастыру кезеңіне өтті, деп хабарлайды Ult.kz.
Қазақстанның Автокөлік Одағының (ҚАО) алдын ала мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында Қазақстан кәсіпорындарында 146 541 бірлік автокөлік техникасы өндірілді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 34,2%-ға көп. Қыркүйек айының өзінде 20 215 бірлік техника шығарылып, жылдық көрсеткіш 55,2%-ға, ал тамызбен салыстырғанда өндіріс көлемі 32,4%-ға артты.
Осылайша, биылғы тоғыз айдың қорытындысы бойынша өндіріс көлемі 2025 жылғы жылдық көрсеткішке айтарлықтай жақындады. Былтыр Қазақстанда 174,9 мың бірлік автокөлік техникасы өндірілген болатын.
Өндіріс қарқыны бойынша Қазақстан Орталық Азиядағы ірі автомобиль өндірушілерінің бірі Өзбекстаннан да жоғары көрсеткіш көрсетіп отыр. Өзбекстан Республикасының Ұлттық статистика комитетінің мәліметіне сәйкес, 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында бұл елдегі автомобиль өндірісінің өсімі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,2%-ды құрады.
Қазақстанның автомобиль өнеркәсібіндегі негізгі орталықтардың бірі Костанай облысы болып отыр. Соңғы жылдары өңірде автомобиль өндірісін, компоненттік базаны, инженерлік құзыреттерді және кадр даярлау жүйесін біріктіретін толыққанды автокөлік кластері қалыптасты.
Тоғыз айдың қорытындысы бойынша еліміздегі жекелеген автокөлік өндірушілер арасында Костанайдағы Allur компаниясы көш бастап тұр. Кәсіпорын 56 130 бірлік техника шығарған. Бұл Қазақстандағы жалпы автомобиль өндірісінің үштен бірінен астамын құрайды.
Костанай облысында орналасқан жаңа Kia Qazaqstan зауытында 13 782 автомобиль өндірілді. Алматыдағы Astana Motors Manufacturing Kazakhstan кәсіпорны тоғыз айда 40 245 автомобиль шығарса, Hyundai Trans Kazakhstan 27 305 бірлік техника өндірген.
Бұдан бөлек, СемАЗ 2 293, QazTehna 2 014, Hyundai Trans Auto 998, КАМАЗ-Инжиниринг 804, Orbis Machinery 433, Daewoo Bus Kazakhstan 379, Уральскагрореммаш 158 бірлік техника өндірді.
Өндіріс көлемінің өсуімен қатар Қазақстанда шығарылатын автомобильдердің модельдік қатары да кеңейіп келеді. Елдегі өндіріс көлемі бойынша алғашқы ондыққа Chevrolet, Hyundai, Kia, Changan, Chery, Haval, Jetour, JAC, Geely Galaxy және MG брендтері кірді.
Қазақстанда ең көп шығарылатын модель әзірге Chevrolet Cobalt болып отыр. Биылғы тоғыз айда осы модельдің 27 659 данасы өндірілді.
Қазақстанның автокөлік өнеркәсібінің қазіргі даму кезеңі енді тек өндірілген автомобильдердің санымен өлшенбейді. Сала біртіндеп өндірісті тереңдетуге және технологиялық үдерістерді күрделендіруге бет алып келеді.
Соңғы он жылда Қазақстандағы автомобиль техникасының өндірісі шамамен 12 есеге өсті. 2015 жылы елде 15,2 мың бірлік техника өндірілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 174,9 мың бірлікке жетті. Сонымен қатар автомобиль жасау саласының жалпы отандық машина жасау құрылымындағы үлесі де айтарлықтай артты.
Ендігі негізгі міндеттердің бірі – қазақстандық қамту үлесін ұлғайтып, автокомпоненттер өндірісін ел ішінде дамыту. Кәсіпорындар ірі торапты құрастырудан біртіндеп кузовтарды дәнекерлеу мен бояу, роботтандырылған операциялар, сапаны автоматтандырылған бақылау және өндірісті цифрлық басқару сияқты технологиялық үдерістерді қамтитын өндіріс деңгейіне көшіп жатыр.
Сонымен бірге Қазақстанда автомобиль компоненттерінің өзіндік базасы қалыптасып келеді. Елде автомобиль шиналарын, орындықтарды, мультимедиялық және климаттық жүйелерді, кабель өнімдерін және басқа да бөлшектерді өндіру жобалары жүзеге асырылуда. Бұл бағыттағы маңызды жобалардың бірі Костанайдағы Allur кәсіпорны базасында дамып келеді.
Компания автомобиль өндірісінің айналасында жергілікті жеткізушілер экожүйесін қалыптастырып, өзінің локализациялық орталығын дамытып жатыр. Аумағы шамамен 30 мың шаршы метр болатын өндірістік алаңда сымдар шоғыры мен автомобиль конструкцияларының элементтерінен бастап салон бөлшектеріне дейінгі кең ауқымды компоненттер шығару жоспарланған.
Жобаның өндірістік қуаты жылына 60 мың жинаққа дейін жетеді. Сонымен қатар шамамен 800 жаңа жұмыс орнын ашу көзделген.
Осылайша, Костанай біртіндеп автомобиль құрастыратын өндірістік алаңнан толыққанды өнеркәсіптік кластерге айналып келеді. Мұнда дайын автомобиль өндірісімен қатар автокомпоненттер шығару, инженерлік құзыреттерді дамыту, логистика және мамандар даярлау жүйесі қалыптасуда.
Өндірісті оқшаулаудың тереңдеуі экономикаға да мультипликативтік әсер береді. Автокомпоненттерді жергілікті жерде өндіру Қазақстанда шығарылатын болат, алюминий, мыс, пластмасса, резеңке-техникалық бұйымдар, әйнек, кабель өнімдері мен электроникаға, сондай-ақ инженерлік және логистикалық қызметтерге деген сұранысты арттырады.
Мұндай өндірістік кооперацияның мысалы Қарағанды облысында қалыптасып отыр. QazTehna кәсіпорнында Yutong автобустарын өндіру кезінде отандық Qarmet компаниясының мырышталған болаты қолданылады. Сонымен қатар кәсіпорында жеке штамптау өндірісін дамыту жұмыстары жүргізілуде.
Сол сияқты Саран қаласында әлемдегі ірі өндірушілердің бірі SINOTRUK компаниясымен бірлесіп Howo жүк көліктерін шығаратын зауытты іске қосу жұмыстары жүргізілуде.
Саладағы қазіргі динамика өңдеу өнеркәсібін дамытуға, инвестиция тартуға, өндірістерді технологиялық тұрғыдан күрделендіруге және локализация деңгейін арттыруға бағытталған мемлекеттік саясаттың нәтижесінде қалыптасып отыр.
Қазақстанда әлемдік автомобиль компанияларының ел нарығына келіп қана қоймай, осында өндірістік қуаттарын орналастыруына, зауыттарға, технологияларға және кадр даярлауға инвестиция салуына жағдай жасалған.
2025 жылы Алматыда қуаты жылына 120 мың автомобильге дейін жететін Astana Motors Manufacturing Kazakhstan және Костанай облысында жылына 70 мың автомобиль шығаруға қауқарлы Kia Qazaqstan зауыттары іске қосылды. Осы екі жобаға салынған инвестицияның жалпы көлемі шамамен 347 млрд теңгені құрады. Жаңа кәсіпорындарда 5 мыңнан астам жұмыс орны ашылды.
Инвестициялық цикл биыл да жалғасып жатыр. 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында автокөлік құралдарын, трейлерлер мен жартылай тіркемелер өндіруге салынған негізгі капиталға инвестиция көлемі 132,1 млрд теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 43,6%-ға көп.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айқындаған міндеттерге сәйкес, Үкімет алдағы кезеңде өндірісті одан әрі оқшаулауға және автомобиль компоненттерін шығаруды дамытуға басымдық беріп отыр. Бұл ретте отандық металлургия мен басқа да іргелес салаларды автомобиль өндірісінің технологиялық тізбегіне кеңінен тарту перспективалы бағыттардың бірі саналады.
Осының нәтижесінде автомобиль өнеркәсібі Қазақстан экономикасының дайын өнім импортына тәуелділігін азайтып, ел ішінде күрделі өндірістік тізбекті қалыптастырудың нақты мысалдарының біріне айналып келеді. Бұл тізбек металл мен автокомпоненттер өндіруден бастап дайын автомобильге, инженерлік шешімдерге және білікті мамандар даярлауға дейінгі процестерді қамтиды.
2026 жылдың тоғыз айында өндірістің 34,2%-ға өсуі саланың ауқымын көрсетеді. Алайда негізгі өзгеріс өндіріс көлемінің ұлғаюымен ғана шектелмейді. Қазақстанның автокөлік өнеркәсібінде өндіріс географиясы кеңейіп, локализация деңгейі артып, жаңа компоненттік кәсіпорындар пайда болып, заманауи технологиялар енгізілуде. Сонымен қатар мыңдаған жаңа жұмыс орны ашылып, білікті мамандарға сұраныс қалыптасып отыр.
Қазақстанның автокөлік өнеркәсібі біртіндеп машина жасаудың ірі сегменттерінің бірінен елдің заманауи өңдеу өнеркәсібіндегі жаңа өсу нүктелерінің біріне айналып келеді.
