Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған жаңа Азаматтық кодексті әзірлеу бастамасы Қазақстанның құқықтық жүйесін жаңғыртудағы маңызды кезең болуы мүмкін. Мұндай пікірді заңгер Маржангүл Әкімжанова Мемлекет басшысының 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген міндеттерге қатысты білдірді деп хабарлайды ult.kz.
Маманның айтуынша, азаматтық заңнаманы жаңарту қажеттілігі ең алдымен экономикадағы өзгерістерге, цифрлық технологиялардың дамуына және мүліктік қатынастардың жаңа нысандарының пайда болуына байланысты.
«Күн сайын дерлік өзгеріп жатқан әлемде азаматтық құқық өзгеріссіз қала алмайды. Сонымен қатар кез келген жаңғырту жұмысы қандай нормалардың шынымен жаңартуды қажет ететінін, ал қайсысы өзінің тиімділігін әлдеқашан дәлелдегенін түсінуден басталуы тиіс», – делінген сарапшының пікірінде.
Маржангүл Әкімжанова Қазақстанның қолданыстағы Азаматтық кодексінің Жалпы бөлімі 1994 жылы қабылданғанын еске салды. Құжат нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде әзірленіп, меншік құқығын қорғау, шарт еркіндігі және азаматтық-құқықтық қатынастарға қатысушылардың дербестігі сияқты негізгі қағидаттардың құқықтық негізін қалады.
Алайда бүгінгі таңда заңнама алдында жаңа міндеттер тұр. Олардың қатарында жасанды интеллектіні пайдалану, цифрлық активтердің айналымы, электрондық платформалардың дамуы және келісімшарттық қатынастарды автоматтандыру мәселелері бар. Бұл өзгерістер азаматтық-құқықтық реттеудің жаңа тетіктерін қалыптастыруды талап етеді.
Алдағы реформа кәсіпкерлік орта үшін де ерекше маңызға ие. Сарапшының пікірінше, жүйелі әрі түсінікті азаматтық заңнама келісімшарттық қатынастардың болжамдылығын арттырып, мүліктік құқықтарды қорғауға және құқықтық белгісіздікті азайтуға мүмкіндік береді.
Заңгер реформаның табыстылығын бағалауда үш негізгі өлшемге назар аудару қажеттігін атап өтті. Олар – заңнаманың азаматтарға түсінікті болуы, бизнес үшін құқықтық ортаның болжамдылығы және құқықтық тетіктердің тиімділігі.
Еске салайық, Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында жаңа Азаматтық кодексті әзірлеп, 2027 жылдың соңына дейін қабылдау міндетін қойған болатын.
