Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen zańsyz jolmen shetelge shyǵarylǵan jáne zań talaptaryn ainalyp ótip satyp alynǵan qarajat pen múlik memleket menshigine qaitarylyp, áleýmettik jáne infraqurylymdyq mindetterdi sheshýge baǵyttalýda. Bul Jańa Qazaqstandaǵy ádilettilik qaǵidatynyń is júzindegi kórinisin kórsetedi. Atalǵan jumys Premer-Ministr Oljas Bektenovtiń ekonomikalyq saiasatynyń negizgi baǵyttarynyń birine ainaldy. Onyń tusynda Úkimet qaitarylǵan qarajatty paidalaný tetikterin kúsheitip, qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasyn júieli túrde arttyryp, bazalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin keńeitip keledi, deidi sarapshylar.
«Zańsyz iemdenilgen aktivterdi qaitarý búginde Prezident Qasym-Jomart Toqaev pen onyń Úkimetiniń Ádiletti Qazaqstan qurý baǵytyndaǵy saiasatynyń eń naqty kórinisteriniń birine ainalyp otyr. Zańnamalyq rásimder men qomaqty qarjy kóleminiń artynda budan da mańyzdy saiasi mán jatyr: memleket qoǵamǵa tiesili bolýy tiis resýrsty eldiń damýyna qaita baǵyttap jatyr. Osylaisha ádilettilikke, jaýapkershilikke jáne barshaǵa ortaq oiyn erejelerine negizdelgen jańa qoǵamdyq kelisim júzege asýda.
Álemdik tájiribe mundai mindettiń qanshalyqty kúrdeli ekenin kórsetedi. Qazaqstan bul jumysty biryńǵai ári turaqty jumys isteitin memlekettik júiege biriktirdi: arnaiy zań, aktivterdi qaitarýdyń ýákiletti tetigi, Arnaiy memlekettik qor jáne olardy búkil el boiynsha naqty áleýmettik nysandar men jobalarǵa ainaldyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy baǵdarlama. Zańnyń ózinde bul jumys halyqtyń quqyqtaryn qalpyna keltirý, áleýmettik ádilettilik jáne turaqty damý qaǵidattarymen bailanystyrylǵan», — dep atap ótti Qazaqstan Halyq diplomatiiasy ortalyǵynyń vitse-prezidenti, saiasattanýshy Vitalii Koltochnik.
Bul jumystyń nátijesi naqty sandardan da kórinedi: búginde elge 1,1 trln teńgeden astam qarajat qaitaryldy. Onyń basym bóligi — 617 mlrd teńgeden astam qarjy respýblikanyń barlyq óńirinde 500 nysandy iske qosýǵa baǵyttaldy. Arnaiy memlekettik qordyń qarajaty esebinen elde sýmen jabdyqtaý júieleri, mektepter, balabaqshalar, meditsinalyq mekemeler, sport nysandary men kólik infraqurylymy salynyp, jańǵyrtylyp jatyr. Iaǵni qarajat azamattardyń ómir súrý sapasyna tikelei áser etetin iri infraqurylymdyq jobalarǵa salynýda. Buǵan deiin biýdjet qarajatynyń jetispeýshiligi saldarynan jyldar boiy júzege asyrylmaǵan jobalar da bar.
Eýraziialyq saiasat institýtynyń basshysy Maksim Kramarenko júrgizilip jatqan jumystyń júieliligi men nátijeliligin atap ótti.
«Munyń bir rettik piar naýqany emes, qalyptasqan naqty tetik ekenin túsiný mańyzdy. Úkimet Bas prokýratýramen birlesip, aktivterdi elge qaitaryp qana qoimaidy. Onyń áseri kúndelikti ómirden kórinedi: taza sý aǵatyn krannan, jaqyn mańdaǵy meditsinalyq pýnktte qyzmet kórsetetin dárigerden, jańa mekteptegi orynnan, aýladaǵy sportzaldan nemese buryn bolmaǵan baǵyttaǵy kólik qatynasynan baiqalady.
Bul qarajattyń qaida baǵyttalatyny da mańyzdy. Qarjy elordadaǵy sándi qurylystarǵa emes, Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Qostanai, Qaraǵandy oblystaryna jáne Abai oblysyna baǵyttalyp jatqanyn kórip otyrmyz. Iaǵni qaitarylǵan aktivter esebinen Úkimet óńirlerdegi ómir súrý deńgeiin arttyryp, aimaqtar arasyndaǵy ómir sapasynyń alshaqtyǵyn azaityp keledi», — deidi Maksim Kramarenko.
Arnaiy memlekettik qordan eń kóp qarajat — 226,5 mlrd teńge sýmen jabdyqtaý júiesine baǵyttaldy. Bul qarjyǵa 267 joba júzege asyrylýda. Soltústik Qazaqstan oblysynyń 30-dan astam aýylynda jáne Abai oblysynyń aýyldarynda turatyn shamamen 20 myń turǵyn aýyz sýǵa qol jetkizdi. Aqmola óńiriniń ondaǵan aýyly da ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júiesine qosyldy. Al Almatynyń bes shaǵynaýdanynda qor qarajaty esebinen sý qubyry men káriz júieleriniń taratý jelileri salyndy.
Qaitarylǵan aktivterdiń 176,8 mlrd teńgesi densaýlyq saqtaý salasyn jańǵyrtýǵa bólindi. Úkimet 190-nan astam jobany maquldady. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ridder qalasynda 200 oryndyq kópbeiindi aýrýhananyń qurylysy aiaqtaldy. Aqtaýda jedel meditsinalyq járdem stantsiiasy jáne alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetetin 145 nysan paidalanýǵa berildi. Qostanai oblysynda aýyldyq dárigerlik ambýlatoriia men emhana iske qosyldy, Arqalyqtaǵy óńirlik aýrýhanany rekonstrýktsiialaý jalǵasyp jatyr. Eldiń shyǵysynda Gematologiia ortalyǵy salynýda. Balqashtyń meditsinalyq infraqurylymyn damytýǵa 1 mlrd teńgeden astam qarajat baǵyttaldy.
Júrgizilip jatqan jumys patsientter úshin ǵana emes, jas mamandar úshin de jańa múmkindikter qalyptastyrady. Tek ótken jyly meditsinalyq joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan 10,5 myń túlektiń 3,5 myńy aýyldyq jerlerge jumysqa ornalasty. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda eki esege jýyq kóp.
Qordan sport infraqurylymyn damytýǵa 67,5 mlrd teńge bólindi. Osy qarajatqa Kókshetaýda kópfýnktsionaldy sport kesheni salyndy, Zerendi aýylynda dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni paidalanýǵa berildi. Astanada qor qarajatyna Q. Muńaitpasov atyndaǵy stadion qaita jańǵyrtyldy, elordalyq «Qazaqstan» sport saraiyn jańǵyrtý jumystary jalǵasyp jatyr.
Qaitarylǵan aktivterdiń 64,4 mlrd teńgesi bilim berý salasyna baǵyttaldy. Abai, Ulytaý, Jambyl, Qostanai jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda jańa bilim berý nysandary paida boldy. Shymkentte arnaiy mektep-internatqa arnalǵan 300 oryndyq jataqhana paidalanýǵa berildi.
Taǵy 43 mlrd teńge kólik infraqurylymyn damytýǵa bólindi. Budan bólek, Arnaiy memlekettik qordyń qarajaty arnaiy ekonomikalyq aimaqtardaǵy jańa óndiristerdi iske qosý josparlanǵan alańdardy energetikalyq jáne injenerlik infraqurylymmen qamtamasyz etýge jumsalýda.
Búginde zańsyz aktivterdi qaitarýdy resýrstardy qoǵamdyq damý paidasyna qaita bólýdiń tiimdi tetigi retinde qarastyrýǵa bolady. Infraqurylymdyq jobalardyń uzaq merzimdi áseri bar. Salynǵan mektep ondaǵan jyl boiy qyzmet etedi, aýrýhana birneshe býyn qazaqstandyqtarǵa meditsinalyq kómek kórsetedi, al kommýnaldyq infraqurylym tutas eldi mekenderdiń damýyna qajetti bazalyq jaǵdai qalyptastyrady.
Osylaisha qarjylyq nátije birtindep áleýmettik nátijege ainalyp keledi.
