Германияда Қытай мүддесіне жұмыс істеді деген күдікпен ерлі-зайыптының ұсталуына байланысты үлкен тыңшылық дауы басталды. Неміс прокуратурасының мәліметінше, Германия азаматтығын алған екі адам жылдар бойы әскери салада қолданылуы мүмкін ғылыми ақпараттарды жинаумен айналысқан, деп хабарлайды ult.kz.
Бұл іс Еуропадағы Қытай ықпалына қатысты күдікті тағы да күшейтті. Соңғы жылдары Батыс елдері Пекиннің тек экономикада емес, ғылым мен технология саласында да белсенді барлау жүргізіп отырғанын жиі айта бастады.
Күдікке ілінгендер кімдер?
Германияның Бас прокуратурасы ұсталғандардың Сюэцзюнь Ц. мен Хуа С. есімді ерлі-зайыпты екенін хабарлады. Екеуі де Германия азаматтары.
Тергеу мәліметінше, олар өздерін:
аудармашы, автокөлік саласының маманы, халықаралық байланыс орнатушы сарапшы ретінде таныстырып жүрген. Осы арқылы олар неміс ғалымдарымен байланыс орнатып, ғылыми ортаға енуге тырысқан.
Қытайды нақты қандай ақпарат қызықтырған?
Тергеушілердің айтуынша, күдіктілер әсіресе: авиация, ғарыш технологиялары, жасанды интеллект, информатика саласындағы зерттеулерге қызығушылық танытқан.
Бұл бағыттардың барлығы қазіргі геосаяси жағдайда стратегиялық маңызға ие. Себебі AI мен әскери технология қазір әлемдік державалар арасындағы негізгі бәсекенің өзегіне айналды.
Батыс елдері Қытайды азаматтық ғылыми жобаларды әскери мақсатқа пайдалануы мүмкін деп жиі айыптайды.
Ғалымдарды Қытайға қалай шақырған?
Істегі ең қызық тұстың бірі – ғалымдарды Қытайға апару схемасы.
Прокуратура мәліметінше, кейбір неміс зерттеушілері Қытайға ақылы лекция оқуға шақырылған. Оларға бұл кездесулер «азаматтық аудиторияға арналған ғылыми шара» ретінде таныстырылған.
Алайда кейін ол лекциялардың Қытайдың мемлекеттік қорғаныс кәсіпорындары өкілдерінің алдында өткені анықталған.
Яғни Батыс технологиялары мен ғылыми тәжірибесін жанама жолмен жинау әрекеті болуы мүмкін деген күдік бар.
Германия неліктен алаңдай бастады?
Соңғы бірнеше жылда Германия Қытайға қатысты саясатын айтарлықтай өзгертті.
Бұрын Берлин Пекинді ең алдымен экономикалық серіктес ретінде қарастырса, қазір қауіпсіздік мәселесі бірінші орынға шығып келеді.
Әсіресе: микрочип, жасанды интеллект, қорғаныс технологиялары, сирек металдар, өнеркәсіптік өндіріс секілді салаларда Қытайға тәуелділік Еуропаны алаңдатып отыр.
Сарапшылардың пікірінше, бұл іс — жай ғана тыңшылық оқиғасы емес. Бұл технология үшін жүріп жатқан жаңа «қырғи-қабақ соғыстың» бір көрінісі.
Қытай мен Батыс арасындағы технологиялық күрес күшейіп бара ма?
Қазір әлемде соғыс тек қарумен емес, технологиямен де жүріп жатыр.
AI, ғарыш, кванттық есептеу, әскери дрондар — мұның бәрі болашақтағы геосаяси үстемдікті анықтайтын факторға айналды.
Сол себепті мемлекеттер: ғалымдарды бақылауды, университеттердегі халықаралық жобаларды тексеруді, технология экспортын шектеуді күшейтіп жатыр.
Германиядағы бұл оқиға да дәл сол үрдістің жалғасы секілді.
Бұл іс немен аяқталуы мүмкін?
Әзірге ерлі-зайыптыға қатысты тергеу жалғасып жатыр. Іс бойынша тағы он шақты адам куәгер ретінде өтіп жатыр, бірақ олар әзірге күдікті деп танылған жоқ.
Бірақ бұл оқиға бір нәрсені анық көрсетті: XXI ғасырдағы ең үлкен бәсеке енді жер үшін емес, технология мен интеллект үшін жүріп жатыр. Ал университеттер мен зертханалар жаңа геосаяси майдан алаңына айналып бара жатқандай.
.jpg)
