گەرمانييادا قىتاي مٷددەسٸنە جۇمىس ٸستەدٸ دەگەن كٷدٸكپەن ەرلٸ-زايىپتىنىڭ ۇستالۋىنا بايلانىستى ٷلكەن تىڭشىلىق داۋى باستالدى. نەمٸس پروكۋراتۋراسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, گەرمانييا ازاماتتىعىن العان ەكٸ ادام جىلدار بويى ەسكەري سالادا قولدانىلۋى مٷمكٸن عىلىمي اقپاراتتاردى جيناۋمەن اينالىسقان, دەپ حابارلايدى ult.kz.
بۇل ٸس ەۋروپاداعى قىتاي ىقپالىنا قاتىستى كٷدٸكتٸ تاعى دا كٷشەيتتٸ. سوڭعى جىلدارى باتىس ەلدەرٸ پەكيننٸڭ تەك ەكونوميكادا ەمەس, عىلىم مەن تەحنولوگييا سالاسىندا دا بەلسەندٸ بارلاۋ جٷرگٸزٸپ وتىرعانىن جيٸ ايتا باستادى.
كٷدٸككە ٸلٸنگەندەر كٸمدەر?
گەرمانييانىڭ باس پروكۋراتۋراسى ۇستالعانداردىڭ سيۋەتسزيۋن تس. مەن حۋا س. ەسٸمدٸ ەرلٸ-زايىپتى ەكەنٸن حابارلادى. ەكەۋٸ دە گەرمانييا ازاماتتارى.
تەرگەۋ مەلٸمەتٸنشە, ولار ٶزدەرٸن:
اۋدارماشى, اۆتوكٶلٸك سالاسىنىڭ مامانى, حالىقارالىق بايلانىس ورناتۋشى ساراپشى رەتٸندە تانىستىرىپ جٷرگەن. وسى ارقىلى ولار نەمٸس عالىمدارىمەن بايلانىس ورناتىپ, عىلىمي ورتاعا ەنۋگە تىرىسقان.
قىتايدى ناقتى قانداي اقپارات قىزىقتىرعان?
تەرگەۋشٸلەردٸڭ ايتۋىنشا, كٷدٸكتٸلەر ەسٸرەسە: اۆياتسييا, عارىش تەحنولوگييالارى, جاساندى ينتەللەكت, ينفورماتيكا سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە قىزىعۋشىلىق تانىتقان.
بۇل باعىتتاردىڭ بارلىعى قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايدا ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە. سەبەبٸ AI مەن ەسكەري تەحنولوگييا قازٸر ەلەمدٸك دەرجاۆالار اراسىنداعى نەگٸزگٸ بەسەكەنٸڭ ٶزەگٸنە اينالدى.
باتىس ەلدەرٸ قىتايدى ازاماتتىق عىلىمي جوبالاردى ەسكەري ماقساتقا پايدالانۋى مٷمكٸن دەپ جيٸ ايىپتايدى.
عالىمداردى قىتايعا قالاي شاقىرعان?
ٸستەگٸ ەڭ قىزىق تۇستىڭ بٸرٸ – عالىمداردى قىتايعا اپارۋ سحەماسى.
پروكۋراتۋرا مەلٸمەتٸنشە, كەيبٸر نەمٸس زەرتتەۋشٸلەرٸ قىتايعا اقىلى لەكتسييا وقۋعا شاقىرىلعان. ولارعا بۇل كەزدەسۋلەر «ازاماتتىق اۋديتوريياعا ارنالعان عىلىمي شارا» رەتٸندە تانىستىرىلعان.
الايدا كەيٸن ول لەكتسييالاردىڭ قىتايدىڭ مەملەكەتتٸك قورعانىس كەسٸپورىندارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ الدىندا ٶتكەنٸ انىقتالعان.
ياعني باتىس تەحنولوگييالارى مەن عىلىمي تەجٸريبەسٸن جاناما جولمەن جيناۋ ەرەكەتٸ بولۋى مٷمكٸن دەگەن كٷدٸك بار.
گەرمانييا نەلٸكتەن الاڭداي باستادى?
سوڭعى بٸرنەشە جىلدا گەرمانييا قىتايعا قاتىستى ساياساتىن ايتارلىقتاي ٶزگەرتتٸ.
بۇرىن بەرلين پەكيندٸ ەڭ الدىمەن ەكونوميكالىق سەرٸكتەس رەتٸندە قاراستىرسا, قازٸر قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ بٸرٸنشٸ ورىنعا شىعىپ كەلەدٸ.
ەسٸرەسە: ميكروچيپ, جاساندى ينتەللەكت, قورعانىس تەحنولوگييالارى, سيرەك مەتالدار, ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس سەكٸلدٸ سالالاردا قىتايعا تەۋەلدٸلٸك ەۋروپانى الاڭداتىپ وتىر.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ٸس — جاي عانا تىڭشىلىق وقيعاسى ەمەس. بۇل تەحنولوگييا ٷشٸن جٷرٸپ جاتقان جاڭا «قىرعي-قاباق سوعىستىڭ» بٸر كٶرٸنٸسٸ.
قىتاي مەن باتىس اراسىنداعى تەحنولوگييالىق كٷرەس كٷشەيٸپ بارا ما?
قازٸر ەلەمدە سوعىس تەك قارۋمەن ەمەس, تەحنولوگييامەن دە جٷرٸپ جاتىر.
AI, عارىش, كۆانتتىق ەسەپتەۋ, ەسكەري دروندار — مۇنىڭ بەرٸ بولاشاقتاعى گەوساياسي ٷستەمدٸكتٸ انىقتايتىن فاكتورعا اينالدى.
سول سەبەپتٸ مەملەكەتتەر: عالىمداردى باقىلاۋدى, ۋنيۆەرسيتەتتەردەگٸ حالىقارالىق جوبالاردى تەكسەرۋدٸ, تەحنولوگييا ەكسپورتىن شەكتەۋدٸ كٷشەيتٸپ جاتىر.
گەرمانيياداعى بۇل وقيعا دا دەل سول ٷردٸستٸڭ جالعاسى سەكٸلدٸ.
بۇل ٸس نەمەن اياقتالۋى مٷمكٸن?
ەزٸرگە ەرلٸ-زايىپتىعا قاتىستى تەرگەۋ جالعاسىپ جاتىر. ٸس بويىنشا تاعى ون شاقتى ادام كۋەگەر رەتٸندە ٶتٸپ جاتىر, بٸراق ولار ەزٸرگە كٷدٸكتٸ دەپ تانىلعان جوق.
بٸراق بۇل وقيعا بٸر نەرسەنٸ انىق كٶرسەتتٸ: XXI عاسىرداعى ەڭ ٷلكەن بەسەكە ەندٸ جەر ٷشٸن ەمەس, تەحنولوگييا مەن ينتەللەكت ٷشٸن جٷرٸپ جاتىر. ال ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن زەرتحانالار جاڭا گەوساياسي مايدان الاڭىنا اينالىپ بارا جاتقانداي.
.jpg)
