يران مەن ساۋد ارابيياسى اراسىنداعى تەكەتٸرەستٸڭ استارى قانداي? (ۆيدەو)

تاياۋ شىعىس ايماعىنداعى ەكٸ الپاۋىت مەملەكەت –  يران مەن ساۋد ارابيياسى اراسىنداعى تەكەتٸرەس تەك گەوساياسي ىقپال ٷشٸن كٷرەس قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە تەرەڭ يدەولوگييالىق جەنە جاھاندىق جوبالاردىڭ قاقتىعىسى بولىپ تابىلادى. دٸنتانۋشى اسقار سابديننٸڭ تالداۋىنشا, بۇل ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى قايشىلىقتىڭ بٸرنەشە ماڭىزدى سەبەبٸ بار, دەپ حابارلايدى ult.kz.

تەكەستٸرەستٸڭ باستى سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ – ەكٸ ەلدٸڭ دە ٶزٸن يسلام ەلەمٸنٸڭ رۋحاني جەنە ساياسي كٶشباسشىسى رەتٸندە كٶرۋٸ. يران ٶزٸنٸڭ «يسلام رەۆوليۋتسيياسى» يدەولوگيياسىن ەكسپورتتاۋ ارقىلى ايماقتاعى ىقپالىن كەڭەيتۋگە تىرىسسا, ساۋد ارابيياسى بۇعان قارسى ٶز جوبالارىن ۇسىنادى. بۇل بەسەكەلەستٸك كٶبٸنەسە «پروكسي-سوعىستار» تٷرٸندە كٶرٸنٸس تابادى. اتاپ ايتقاندا, يران ٶزٸنٸڭ ايماقتىق مٷددەلەرٸن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ليۆان, پالەستينا جەنە باسقا دا اراب ەلدەرٸندەگٸ تٷرلٸ ميليتسييا توپتارى مەن يدەولوگييالىق جوبالارىن پايدالانادى.

ايماقتىق ٷستەمدٸك جەنە «ميليتسييا» ساياساتى

يراننىڭ يسلام رەۆوليۋتسيياسى ساقشىلار كورپۋسى (يرسك) سيياقتى قۇرىلىمدار ارقىلى اراب ەلەمٸنە بەلسەندٸ تٷردە ارالاسۋى ساۋد ارابيياسىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزادى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, يراننىڭ ايماقتاعى ستراتەگييالىق «ۆەرتيكالى» مەن ميليتسييا توپتارىن قولداۋى ساۋد ارابيياسىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸك كونتسەپتسيياسىنا تٸكەلەي قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. بۇل تەكەتٸرەس تەك ەكٸ ەلمەن شەكتەلمەي, نەووسمانيزم سيياقتى باسقا دا ايماقتىق جەنە جاھاندىق جوبالارمەن توعىسىپ, جاعدايدى ودان ەرٸ كٷردەلەندٸرە تٷسۋدە.

تاريحي جەنە مازحابتىق ايىرماشىلىقتار

يدەولوگييالىق قايشىلىقتىڭ تاعى بٸر قاباتى – تاريحي-دٸني مەكتەپتەردٸڭ اراسىنداعى الشاقتىق. يران ٶزٸنٸڭ شييتتٸك باعىتى مەن باي زيياتكەرلٸك تاريحىنا (مۇتازيلا فيلوسوفيياسى, ماتۋريدي جەنە اشاري مەكتەپتەرٸمەن پٸكٸرتالاستار) سٷيەنسە, ساۋد ارابيياسى دەستٷرلٸ سٷننيتتٸك باعىتتى ۇستانادى. بۇل دٸني ايىرماشىلىقتار ساياسي مٷددەلەرمەن ۇشتاسقاندا, ەكٸ ەل اراسىنداعى اقپاراتتىق جەنە يدەولوگييالىق سوعىستىڭ باستى قۇرالىنا اينالادى.

قورىتا ايتقاندا, يران مەن ساۋد اراۆيياسى اراسىنداعى تەكەتٸرەس – بۇل جاھاندىق ساياساتتاعى جاڭا تەرتٸپكە بەيٸمدەلۋ مەن ايماقتاعى باستى «ويىنشى» مەرتەبەسٸ ٷشٸن جٷرٸپ جاتقان كٷرەس. تٷرلٸ يدەولوگييالىق پلاتفورمالار مەن ستراتەگييالىق جوبالاردىڭ سوقتىعىسۋى بۇل تارتىستىڭ جاقىن ارادا شەشٸلمەيتٸن كٷردەلٸ مەسەلە ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.