Қазақстанның Ішкі істер министрлігі азаматтарға Telegram мессенджерінде кең таралып жатқан алаяқтықтың жаңа түрі туралы ескерту жасады. Ведомствоның мәліметінше, қаскөйлер мемлекеттік органдар мен түрлі ұйымдардың басшыларының атын жамылып, қызметкерлерді алдап, ақша аудартуға немесе басқа да қаржылық операцияларды жасауға көндіруге тырысады, деп хабарлайды ult.kz.
Мұндай шабуылдар соңғы уақытта жиілеп кеткен. Сондықтан полиция азаматтарды сақ болып, күмәнді хабарламаларға сенбеуге шақырып отыр.
Алаяқтар қандай тәсілді қолданады?
Қылмыскерлер Telegram желісінде жалған аккаунт ашып, оған белгілі бір мекеме басшысының аты-жөнін, фотосуретін және басқа да ашық қолжетімді мәліметтерін орналастырады. Сырт көзге мұндай парақша шынайы аккаунттан еш айырмашылығы болмайды.
Осыдан кейін олар қызметкерлерге жеке хабарлама жіберіп, өзін ұйым басшысы немесе мемлекеттік органның жауапты тұлғасы ретінде таныстырады. Кей жағдайда «шұғыл тапсырма», «құпия төлем», «тексеру жүргізіліп жатыр», «жоғарыдан тапсырма келді» деген секілді психологиялық қысым жасайтын сөздерді пайдаланады.
Мақсат – адамның асығыс шешім қабылдауына ықпал етіп, қаражатты алаяқтардың есепшотына аударту немесе өздеріне қажетті қаржылық әрекетті орындату.
Кімдер қауіп-қатер аймағында?
ІІМ мәліметінше, мұндай шабуылдардың негізгі нысанасына:
бухгалтерлер;
қаржы бөлімінің қызметкерлері;
ұйымның есепшоттарына қол жеткізе алатын мамандар;
мемлекеттік мекемелер мен жеке компаниялардың жауапты қызметкерлері айналып отыр.
Дегенмен қарапайым азаматтар да мұндай схеманың құрбаны болуы мүмкін. Егер алаяқтар танысыңыздың немесе туысыңыздың аккаунтын көшіріп жасаса, сізден де түрлі сылтаумен ақша сұрауы ықтимал.
Неліктен адамдар алданады?
Кибералаяқтар көбіне адамның психологиясына әсер етеді. Олар:
тапсырманың өте шұғыл екенін айтады;
басшылықтың атын пайдаланады;
жауап беруге уақыт бермейді;
қорқыту немесе жауапкершілік жүктеу тәсілдерін қолданады.
Осындай қысым кезінде көптеген адам ақпараттың рас-өтірігін тексермей, ақша аударып жатады.
ІІМ қандай кеңес береді?
Ішкі істер министрлігі күмәнді хабарлама алған жағдайда бірнеше қарапайым ережені сақтауға шақырады.
Біріншіден, ешқандай жағдайда бірден ақша аудармаңыз және қаржылық операция жасамаңыз.
Екіншіден, хабарлама шынымен басшыңыздан келгеніне көз жеткізу үшін оған телефон шалып немесе басқа байланыс арнасы арқылы хабарласыңыз.
Үшіншіден, хабарлама жіберген аккаунттың атауын, пайдаланушы атын, тіркелу ерекшеліктерін мұқият тексеріңіз. Көп жағдайда жалған аккаунттардың ұсақ айырмашылықтары болады.
Егер қандай да бір күмән туындаса, хат алмасуды дереу тоқтатып, болған жағдай туралы ұйым басшылығына, ақпараттық қауіпсіздік қызметіне немесе жауапты мамандарға хабарлаған жөн.
Telegram-дағы қауіпсіздікті қалай күшейтуге болады?
Мамандар мессенджердегі аккаунтыңызды қосымша қорғауды ұсынады. Ол үшін:
екі факторлы аутентификацияны қосыңыз;
күмәнді сілтемелерге өтпеңіз;
белгісіз адамдар жіберген файлдарды ашпаңыз;
жеке деректер мен банк картасының мәліметтерін ешкімге жібермеңіз;
маңызды қаржылық тапсырмаларды міндетті түрде телефон арқылы нақтылап алыңыз.
Цифрлық технология дамыған сайын кибералаяқтардың тәсілдері де күрделене түсуде. Олар енді ұйым басшыларының атын жамылып, қызметкерлердің сеніміне кіру арқылы ақша ұрлауға тырысады. Сондықтан кез келген қаржылық тапсырманы орындамас бұрын ақпараттың шынайылығын бірнеше рет тексеру – өз қаражатыңызды қорғаудың ең тиімді жолы.
