Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

“Úsh kúndik sapar – umytylmas estelik”: «Otandastar qory» qiyrdaǵy qandastardyń basyn qosty

“Úsh kúndik sapar – umytylmas estelik”: «Otandastar qory» qiyrdaǵy qandastardyń basyn qosty

«Otandastar qory» KaEQ álemniń 12 elinen kelgen 20-ǵa jýyq qandas pen otandastyń basyn qosyp, «Kieli Qazaqstan» jobasyn uiymdastyrdy. 13-16 qarasha aralyǵynda ótkizilgen oba aiasynda sheteldegi qazaqtar elimizdiń tarihi shaharlary – Shymkent pen Túrkistanǵa saiahattap, óńirlerdiń tarihymen, mádenietimen jáne búgingi tynys-tirshiligimen tanysty. Baǵdarlama barysynda «Otandastar media syilyǵy» baiqaýynyń jeńimpazdary da marapattaldy.

Ybyrai Altynsarinniń 185 jyldyǵyna orai uiymdastyrylǵan media baiqaý sheteldegi qazaqtildi buqaralyq aqparat quraldary men jýrnalisterdiń eńbegin baǵalaýǵa baǵyttaldy. Baiqaý birneshe atalym boiynsha ótip, jeńimpazdar arnaiy marapattarǵa ie boldy. Olardyń qatarynda Mońǵoliiadan kelgen «Eń úzdik jýrnalist» atalymynyń iegeri Juldyz Jumaǵul jáne Ózbekstandaǵy «Nurly jol» gazetiniń tilshisi Bekbolat Muhtarov bar.

Marapattaý rásiminen keiin qatysýshylar “Qandas-kofe” barysynda pikir almasyp, tanystyqtaryn jalǵastyrdy. Odan ári Shymkent qalasyna saiahat bastaldy. Sapardyń alǵashqy kúni qandastar Sairam aýdanynda bolyp, óńirdiń tarihi-mádeni oryndarymen tanysty. Kelesi kúni Túrkistan qalasynda bolyp, qasietti mekenniń tarihi murasyn jáne sońǵy jyldardaǵy jańarýyn óz kózderimen kórdi.

«Otandastar qory» KeAQ prezidenti Yrysqali Raqymuly Dáýrenbektiń aitýynsha, jobaǵa uzaq ýaqyt daiyndyq júrgizilgen. Nátijesinde qatysýshylar Qazaqstandy jańa qyrynan tanyp, sapardan erekshe áser alǵan.

«Biz Qazaqstandy ártúrli jaǵynan kórsetýge tyrystyq. Óitkeni Qazaqstannyń ózi de alýan túrli, bai ólke. Shymkent óńirine jasaǵan saiahatymyz erekshe áser qaldyrdy. Ásirese Sairam aýdanyna barǵan kezde ózim de tańǵaldym. Al búgin Túrkistanǵa barǵan kezde múlde basqa áser aldyq. Sebebi Túrkistan sońǵy bes-on jyldyń ishinde qatty ózgerip, jańarypty. Eń bastysy, biz Qazaqstannyń rýhani bailyǵyn kórsete aldyq», – dedi Yrysqali Dáýrenbek.

Qor prezidenti aldaǵy ýaqytta da osyndai jobalardy uiymdastyrý josparlanyp otyrǵanyn atap ótti. Onyń sózinshe, sapar barysynda alǵan áserleri men aqparattaryn qandastar ózderi turatyn elderde bólisip, Qazaqstanǵa kelýge nietti azamattarǵa jetkizse degen tilek bar.

Qandastardy tolǵandyrǵan máseleler

Sapar aiasynda ótken dóńgelek ústelde sheteldegi qazaq jastarynyń kókeiinde júrgen máseleler talqylandy. Túrikmenstannan kelgen Siláp Muratbaev basqosýda jastardyń usynystary men oilaryn ashyq aitýǵa múmkindik týǵanyn jetkizdi.

«Biz syrtta júrsek te, júregi Qazaqstan dep soǵatyn, eldiń damýyna óz úlesimizdi qosqymyz keletin jas býynbyz. Oiymyzdy ashyq aitýǵa múmkindik berip, bizdi týǵan baýyryndai qarsy alǵan «Otandastar qoryna»  sheksiz alǵysymdy bildiremin», – dedi ol.

Niderlandtan kelgen Aqqý Asanova qazaq balalarynyń ana tilin meńgerýi men ulttyq bolmysyn saqtaý máselesine nazar aýdardy. Onyń aitýynsha, Niderland mektepterinde bilim alatyn balalardyń qazaq tilin úirenýi sheteldegi otbasylar úshin ózekti.

«Dóńgelek ústel barysynda «Otandastar» qorynyń osy baǵytta jumys istep júrgenin, onlain sabaqtary bar ekenin bildim. Endi bul týraly tolyǵyraq aqparat alyp, ony óz ortamyzda taratýǵa niettimin», – deidi Aqqý Asanova.

Ol Eýropadaǵy qazaqtardy Qazaqstanmen bailanystyratyn negizgi tetikterdiń biri mádeniet ekenin de atap ótti. Sheteldegi qazaqtar ulttyq mádeni festivalderdiń kóbirek uiymdastyrylǵanyn qalaidy. Sonymen qatar Eýropadaǵy qazaq jastaryna Qazaqstannyń damýyna naqty úles qosa alatyn áleýetti mamandar retinde qaraý qajettigin aitty. Ol úshin elge oralý, baspana alý jáne kásibi turǵydan qalyptasý máselelerine qoldaý kórsetý mańyzdy.

Túrkiiadaǵy «Qazakkent Altai» qaýymdastyǵynyń ókili Húseiin Ertýǵrýl sapar barysynda kórsetilgen qonaqjailyq pen qurmetke rizashylyǵyn bildirdi.

«Túrkistanda bizdi óz týǵan-týystaryńyzdai qarsy alyp, barynsha jyly qabaq tanyttyńyzdar. Qonaq retinde emes, ózderińizge jaqyn jandardai sezindirdińizder. Osyndai shynaiy yqylas pen baýyrmaldyqtaryńyz biz úshin óte qymbat», – dedi ol.

Mońǵoliiadan kelgen «Eń úzdik jýrnalist» marapatynyń iegeri Juldyz Jumaǵul da joba aiasynda kóptegen jaqsy adammen tanysyp, jańa bailanystar ornatqanyn jetkizdi.

«Qai elde júrsek te, qazaq degen bir atanyń balasy ekenimizdi sezindirip, birligimizdi bekemdegen osyndai jobanyń orny erekshe. Osyndai igi bastamalar jalǵasyn taýyp, sheteldegi qazaqtar men tarihi Otanynyń arasyndaǵy altyn kópir nyǵaia bersin», – deidi ol.

Germaniiadan kelgen Monik Leila úshin de bul sapar jańa tanystyqtar men bolashaqtaǵy birlesken jobalarǵa jol ashty. Berlinde mýltimedialyq óner kórmelerin uiymdastyrýmen ainalysatyn ol tehnologiia salasyndaǵy túrki halyqtarynyń ókilderin bir ortaǵa biriktirýge nietti ekenin aitty.

«Bolashaqta birlesken jobalarǵa árdaiym ashyqpyn. Ásirese qazaq azamattaryn óz bastamalaryma kóbirek tartýǵa jáne birge jańa múmkindikter jasaýǵa múddelimin», – dedi Monik Leila.

Sapar aiaqtaldy, bailanys jalǵasady

Shymkent pen Túrkistan qalalaryndaǵy úsh kúndik baǵdarlama qatysýshylardyń alǵysymen aiaqtaldy. Qandastar sapardy uiymdastyrǵan «Otandastar qorynyń» ujymyna, eki qalanyń basshylyǵy men turǵyndaryna rizashylyqtaryn bildirdi.

Jobaǵa qatysýshylardyń biri Monik Leila bul kezdesýdi qoshtasý emes, jańa tanystyqtar men bolashaqtaǵy ortaq isterdiń bastaýy dep baǵalady. Al Niderlandtan kelgen Aqqý Asanova da aradaǵy bailanysty úzbei, aldaǵy ýaqytta qaita júzdesýge nietti ekenin jetkizdi.
Osylaisha, «Kieli Qazaqstan» jobasy aiasyndaǵy sapar máresine jetti. Ártúrli elden kelgen qandastar úshin bul kúnder tarihi Otanmen júzdesý, jańa adamdarmen tanysý jáne ortaq máselelerdi talqylaý múmkindigi boldy.

Bekbolat MUHTAROV