Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

“ٷش كٷندٸك ساپار – ۇمىتىلماس ەستەلٸك”: «وتانداستار قورى» قيىرداعى قانداستاردىڭ باسىن قوستى

“ٷش كٷندٸك ساپار – ۇمىتىلماس ەستەلٸك”: «وتانداستار قورى» قيىرداعى قانداستاردىڭ باسىن قوستى

«وتانداستار قورى» كاەق ەلەمنٸڭ 12 ەلٸنەن كەلگەن 20-عا جۋىق قانداس پەن وتانداستىڭ باسىن قوسىپ, «كيەلٸ قازاقستان» جوباسىن ۇيىمداستىردى. 13-16 قاراشا ارالىعىندا ٶتكٸزٸلگەن وبا اياسىندا شەتەلدەگٸ قازاقتار ەلٸمٸزدٸڭ تاريحي شاھارلارى – شىمكەنت پەن تٷركٸستانعا ساياحاتتاپ, ٶڭٸرلەردٸڭ تاريحىمەن, مەدەنيەتٸمەن جەنە بٷگٸنگٸ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىستى. باعدارلاما بارىسىندا «وتانداستار مەديا سىيلىعى» بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازدارى دا ماراپاتتالدى.

ىبىراي التىنساريننٸڭ 185 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان مەديا بايقاۋ شەتەلدەگٸ قازاقتٸلدٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن جۋرناليستەردٸڭ ەڭبەگٸن باعالاۋعا باعىتتالدى. بايقاۋ بٸرنەشە اتالىم بويىنشا ٶتٸپ, جەڭٸمپازدار ارنايى ماراپاتتارعا يە بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا موڭعولييادان كەلگەن «ەڭ ٷزدٸك جۋرناليست» اتالىمىنىڭ يەگەرٸ جۇلدىز جۇماعۇل جەنە ٶزبەكستانداعى «نۇرلى جول» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ بەكبولات مۇحتاروۆ بار.

ماراپاتتاۋ رەسٸمٸنەن كەيٸن قاتىسۋشىلار “قانداس-كوفە” بارىسىندا پٸكٸر الماسىپ, تانىستىقتارىن جالعاستىردى. ودان ەرٸ شىمكەنت قالاسىنا ساياحات باستالدى. ساپاردىڭ العاشقى كٷنٸ قانداستار سايرام اۋدانىندا بولىپ, ٶڭٸردٸڭ تاريحي-مەدەني ورىندارىمەن تانىستى. كەلەسٸ كٷنٸ تٷركٸستان قالاسىندا بولىپ, قاسيەتتٸ مەكەننٸڭ تاريحي مۇراسىن جەنە سوڭعى جىلدارداعى جاڭارۋىن ٶز كٶزدەرٸمەن كٶردٸ.

«وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتٸ ىرىسقالي راقىمۇلى دەۋرەنبەكتٸڭ ايتۋىنشا, جوباعا ۇزاق ۋاقىت دايىندىق جٷرگٸزٸلگەن. نەتيجەسٸندە قاتىسۋشىلار قازاقستاندى جاڭا قىرىنان تانىپ, ساپاردان ەرەكشە ەسەر العان.

«بٸز قازاقستاندى ەرتٷرلٸ جاعىنان كٶرسەتۋگە تىرىستىق. ٶيتكەنٸ قازاقستاننىڭ ٶزٸ دە الۋان تٷرلٸ, باي ٶلكە. شىمكەنت ٶڭٸرٸنە جاساعان ساياحاتىمىز ەرەكشە ەسەر قالدىردى. ەسٸرەسە سايرام اۋدانىنا بارعان كەزدە ٶزٸم دە تاڭعالدىم. ال بٷگٸن تٷركٸستانعا بارعان كەزدە مٷلدە باسقا ەسەر الدىق. سەبەبٸ تٷركٸستان سوڭعى بەس-ون جىلدىڭ ٸشٸندە قاتتى ٶزگەرٸپ, جاڭارىپتى. ەڭ باستىسى, بٸز قازاقستاننىڭ رۋحاني بايلىعىن كٶرسەتە الدىق», – دەدٸ ىرىسقالي دەۋرەنبەك.

قور پرەزيدەنتٸ الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي جوبالاردى ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, ساپار بارىسىندا العان ەسەرلەرٸ مەن اقپاراتتارىن قانداستار ٶزدەرٸ تۇراتىن ەلدەردە بٶلٸسٸپ, قازاقستانعا كەلۋگە نيەتتٸ ازاماتتارعا جەتكٸزسە دەگەن تٸلەك بار.

قانداستاردى تولعاندىرعان مەسەلەلەر

ساپار اياسىندا ٶتكەن دٶڭگەلەك ٷستەلدە شەتەلدەگٸ قازاق جاستارىنىڭ كٶكەيٸندە جٷرگەن مەسەلەلەر تالقىلاندى. تٷرٸكمەنستاننان كەلگەن سٸلەپ مۇراتباەۆ باسقوسۋدا جاستاردىڭ ۇسىنىستارى مەن ويلارىن اشىق ايتۋعا مٷمكٸندٸك تۋعانىن جەتكٸزدٸ.

«بٸز سىرتتا جٷرسەك تە, جٷرەگٸ قازاقستان دەپ سوعاتىن, ەلدٸڭ دامۋىنا ٶز ٷلەسٸمٸزدٸ قوسقىمىز كەلەتٸن جاس بۋىنبىز. ويىمىزدى اشىق ايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ, بٸزدٸ تۋعان باۋىرىنداي قارسى العان «وتانداستار قورىنا»  شەكسٸز العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن», – دەدٸ ول.

نيدەرلاندتان كەلگەن اققۋ اسانوۆا قازاق بالالارىنىڭ انا تٸلٸن مەڭگەرۋٸ مەن ۇلتتىق بولمىسىن ساقتاۋ مەسەلەسٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, نيدەرلاند مەكتەپتەرٸندە بٸلٸم الاتىن بالالاردىڭ قازاق تٸلٸن ٷيرەنۋٸ شەتەلدەگٸ وتباسىلار ٷشٸن ٶزەكتٸ.

«دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا «وتانداستار» قورىنىڭ وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸن, ونلاين ساباقتارى بار ەكەنٸن بٸلدٸم. ەندٸ بۇل تۋرالى تولىعىراق اقپارات الىپ, ونى ٶز ورتامىزدا تاراتۋعا نيەتتٸمٸن», – دەيدٸ اققۋ اسانوۆا.

ول ەۋروپاداعى قازاقتاردى قازاقستانمەن بايلانىستىراتىن نەگٸزگٸ تەتٸكتەردٸڭ بٸرٸ مەدەنيەت ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. شەتەلدەگٸ قازاقتار ۇلتتىق مەدەني فەستيۆالدەردٸڭ كٶبٸرەك ۇيىمداستىرىلعانىن قالايدى. سونىمەن قاتار ەۋروپاداعى قازاق جاستارىنا قازاقستاننىڭ دامۋىنا ناقتى ٷلەس قوسا الاتىن ەلەۋەتتٸ ماماندار رەتٸندە قاراۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. ول ٷشٸن ەلگە ورالۋ, باسپانا الۋ جەنە كەسٸبي تۇرعىدان قالىپتاسۋ مەسەلەلەرٸنە قولداۋ كٶرسەتۋ ماڭىزدى.

تٷركيياداعى «قازاككەنت التاي» قاۋىمداستىعىنىڭ ٶكٸلٸ حٷسەيٸن ەرتۋعرۋل ساپار بارىسىندا كٶرسەتٸلگەن قوناقجايلىق پەن قۇرمەتكە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.

«تٷركٸستاندا بٸزدٸ ٶز تۋعان-تۋىستارىڭىزداي قارسى الىپ, بارىنشا جىلى قاباق تانىتتىڭىزدار. قوناق رەتٸندە ەمەس, ٶزدەرٸڭٸزگە جاقىن جاندارداي سەزٸندٸردٸڭٸزدەر. وسىنداي شىنايى ىقىلاس پەن باۋىرمالدىقتارىڭىز بٸز ٷشٸن ٶتە قىمبات», – دەدٸ ول.

موڭعولييادان كەلگەن «ەڭ ٷزدٸك جۋرناليست» ماراپاتىنىڭ يەگەرٸ جۇلدىز جۇماعۇل دا جوبا اياسىندا كٶپتەگەن جاقسى اداممەن تانىسىپ, جاڭا بايلانىستار ورناتقانىن جەتكٸزدٸ.

«قاي ەلدە جٷرسەك تە, قازاق دەگەن بٸر اتانىڭ بالاسى ەكەنٸمٸزدٸ سەزٸندٸرٸپ, بٸرلٸگٸمٸزدٸ بەكەمدەگەن وسىنداي جوبانىڭ ورنى ەرەكشە. وسىنداي يگٸ باستامالار جالعاسىن تاۋىپ, شەتەلدەگٸ قازاقتار مەن تاريحي وتانىنىڭ اراسىنداعى التىن كٶپٸر نىعايا بەرسٸن», – دەيدٸ ول.

گەرمانييادان كەلگەن مونيك لەيلا ٷشٸن دە بۇل ساپار جاڭا تانىستىقتار مەن بولاشاقتاعى بٸرلەسكەن جوبالارعا جول اشتى. بەرليندە مۋلتيمەديالىق ٶنەر كٶرمەلەرٸن ۇيىمداستىرۋمەن اينالىساتىن ول تەحنولوگييا سالاسىنداعى تٷركٸ حالىقتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸن بٸر ورتاعا بٸرٸكتٸرۋگە نيەتتٸ ەكەنٸن ايتتى.

«بولاشاقتا بٸرلەسكەن جوبالارعا ەردايىم اشىقپىن. ەسٸرەسە قازاق ازاماتتارىن ٶز باستامالارىما كٶبٸرەك تارتۋعا جەنە بٸرگە جاڭا مٷمكٸندٸكتەر جاساۋعا مٷددەلٸمٸن», – دەدٸ مونيك لەيلا.

ساپار اياقتالدى, بايلانىس جالعاسادى

شىمكەنت پەن تٷركٸستان قالالارىنداعى ٷش كٷندٸك باعدارلاما قاتىسۋشىلاردىڭ العىسىمەن اياقتالدى. قانداستار ساپاردى ۇيىمداستىرعان «وتانداستار قورىنىڭ» ۇجىمىنا, ەكٸ قالانىڭ باسشىلىعى مەن تۇرعىندارىنا ريزاشىلىقتارىن بٸلدٸردٸ.

جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ بٸرٸ مونيك لەيلا بۇل كەزدەسۋدٸ قوشتاسۋ ەمەس, جاڭا تانىستىقتار مەن بولاشاقتاعى ورتاق ٸستەردٸڭ باستاۋى دەپ باعالادى. ال نيدەرلاندتان كەلگەن اققۋ اسانوۆا دا اراداعى بايلانىستى ٷزبەي, الداعى ۋاقىتتا قايتا جٷزدەسۋگە نيەتتٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
وسىلايشا, «كيەلٸ قازاقستان» جوباسى اياسىنداعى ساپار مەرەسٸنە جەتتٸ. ەرتٷرلٸ ەلدەن كەلگەن قانداستار ٷشٸن بۇل كٷندەر تاريحي وتانمەن جٷزدەسۋ, جاڭا ادامدارمەن تانىسۋ جەنە ورتاق مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋ مٷمكٸندٸگٸ بولدى.

بەكبولات مۇحتاروۆ