Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

قازاقستان مۇناي ٶندٸرۋدەن دە, جەل ەنەرگەتيكاسىنان دا ورتالىق ازييادا كٶش باستادى

قازاقستان مۇناي ٶندٸرۋدەن دە, جەل ەنەرگەتيكاسىنان دا ورتالىق ازييادا كٶش باستادى
جي

مۇناي ٶندٸرۋ, ەكسپورت, كٶمٸر جەنە جەل ەنەرگەتيكاسى. قازاقستاننىڭ ٶڭٸردەگٸ باسىمدىعى قانداي كٶرسەتكٸشتەردەن بايقالدى? Eni ەسەبٸندەگٸ دەرەكتەر نازار اۋدارتادى.

قازاقستان مۇناي ٶندٸرۋ, مۇناي ەكسپورتى, كٶمٸر ٶندٸرٸسٸ جەنە جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ ورناتىلعان قۋاتى بويىنشا ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىندا بٸرٸنشٸ ورىندا تۇر. بۇل تۋرالى يتالييالىق Eni ەنەرگەتيكالىق كومپانيياسى جارييالاعان World Energy Review 2026 حالىقارالىق شولۋىندا ايتىلعان.

زەرتتەۋ نەگٸزٸنەن 2025 جىلعى ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سٷيەنەدٸ. ەسەپكە سەيكەس, قازاقستان ٶڭٸردەگٸ مۇناي قورى مەن ٶندٸرٸسٸ بويىنشا جەتەكشٸ پوزيتسيياسىن ساقتاپ قانا قويماي, دەستٷرلٸ ەنەرگەتيكامەن قاتار جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋدا دا العا شىعىپ كەلەدٸ.

قازاقستان ورتالىق ازيياداعى مۇنايدىڭ 88 پايىزىن ٶندٸرەدٸ

Eni مەلٸمەتٸنشە, 2025 جىلى قازاقستاندا مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ تەۋلٸگٸنە 2,098 ميلليون باررەلگە جەتكەن. بۇل 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 11,8 پايىزعا جوعارى.

سالىستىرمالى تٷردە العاندا, ٶتكەن جىلى تٷرٸكمەنستاندا تەۋلٸگٸنە 200 مىڭ باررەل, ٶزبەكستاندا 81 مىڭ باررەل, قىرعىزستاندا 6 مىڭ باررەل مۇناي ٶندٸرٸلگەن.

وسىلايشا, قازاقستان ورتالىق ازيياداعى بەس مەملەكەتتٸڭ جيىنتىق مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ شامامەن 88 پايىزىن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر.

سوڭعى ون جىلداعى كٶرسەتكٸش تە تۇراقتى ٶسٸمدٸ اڭعارتادى. 2015 جىلى ەلٸمٸزدە تەۋلٸگٸنە 1,694 ميلليون باررەل مۇناي ٶندٸرٸلسە, 2025 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 2,098 ميلليون باررەلگە دەيٸن ٶسكەن. ياعني ون جىل ٸشٸندە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ شامامەن 24 پايىزعا ارتقان.

قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق نارىقتاعى رٶلٸ مۇناي ەكسپورتى ارقىلى دا ايقىن كٶرٸنەدٸ. 2025 جىلى وتاندىق شيكٸ مۇناي ەكسپورتى تەۋلٸگٸنە 1,243 ميلليون باررەلدٸ قۇراپ, بٸر جىلدا شامامەن 7 پايىزعا ٶسكەن.

بۇل كٶرسەتكٸش ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك نارىقتاعى ماڭىزدى مۇناي جەتكٸزۋشٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندەگٸ ورنىن نىعايتىپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ.

گاز ٶندٸرٸسٸ بويىنشا ٶڭٸردەگٸ ٷشتٸككە كٸرەدٸ

قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق ەلەۋەتٸ مۇناي سالاسىمەن عانا شەكتەلمەيدٸ. ەلٸمٸز تابيعي گاز ٶندٸرۋ بويىنشا دا ورتالىق ازيياداعى جەتەكشٸ مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ.

World Energy Review 2026 دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2025 جىلى قازاقستاندا 28,21 ميلليارد تەكشە مەتر تابيعي گاز ٶندٸرٸلگەن. بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا تٷرٸكمەنستان 72,48 ميلليارد تەكشە مەترمەن, ٶزبەكستان 40,16 ميلليارد تەكشە مەترمەن الدا تۇر.

وسىلايشا, قازاقستان ٶڭٸردەگٸ گاز ٶندٸرۋشٸ ٷش ٸرٸ مەملەكەتتٸڭ بٸرٸ سانالادى.

جەل ەنەرگەتيكاسىندا دا بٸرٸنشٸ ورىندا

ەسەپتٸڭ نازار اۋدارارلىق تۇستارىنىڭ بٸرٸ – قازاقستاننىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ سالاسىنداعى كٶرسەتكٸشتەرٸ.

2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلٸمٸزدەگٸ جەل ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ ورناتىلعان قۋاتى 1 909 مەگاۆاتتقا جەتكەن. ال ٶزبەكستاندا بۇل كٶرسەتكٸش 1 652 مەگاۆاتتى قۇراعان.

Eni سالىستىرمالى ستاتيستيكا ۇسىنعان ەكٸ مەملەكەتتٸڭ كٶرسەتكٸشٸن نەگٸزگە العاندا, قازاقستانعا جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ جيىنتىق ورناتىلعان قۋاتىنىڭ شامامەن 54 پايىزى تيەسٸلٸ.

بۇدان بٶلەك, 2025 جىلى قازاقستاندىق جەل ەلەكتر ستانتسييالارى 5 401 گيگاۆاتت-ساعات ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرگەن. بۇل جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ ەلدٸڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.

ايتا كەتەيٸك, ەسەپتە تٷرٸكمەنستان, قىرعىزستان جەنە تەجٸكستان بويىنشا جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ ورناتىلعان قۋاتىنا قاتىستى سالىستىرۋعا بولاتىن دەرەكتەر كەلتٸرٸلمەگەن.

كٶمٸر ٶندٸرٸسٸ بويىنشا دا ٶڭٸر كٶشباسشىسى

قازاقستان كٶمٸر ٶنەركەسٸبٸندە دە ورتالىق ازيياداعى جەتەكشٸ پوزيتسيياسىن ساقتاپ وتىر.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2025 جىلى ەلٸمٸزدە شامامەن 120 ميلليون توننا كٶمٸر ٶندٸرٸلگەن. وسى كٶرسەتكٸش بويىنشا قازاقستان ٶڭٸردەگٸ مەملەكەتتەردەن ەدەۋٸر الدا.

سونىمەن قاتار ەل ەلەمدەگٸ كٶمٸر ٶندٸرۋشٸ ون ٸرٸ مەملەكەتتٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ.

بۇل قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدە جەنە ٶڭٸرلٸك ەنەرگەتيكا نارىعىنداعى ورنىن نىعايتۋدا كٶمٸر ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ەلٸ دە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن اڭعارتادى.

قازاقستان ەكونوميكاسى – ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ ەكونوميكالاردىڭ بٸرٸ

Eni شولۋىندا قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق كٶشباسشىلىعى ەل ەكونوميكاسىنىڭ جالپى اۋقىمىمەن دە بايلانىستىرىلعان.

زەرتتەۋ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2025 جىلى قازاقستاننىڭ ناقتى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 2015 جىلعى تۇراقتى باعامەن شامامەن 260,3 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراعان. بۇل ورتالىق ازيياداعى بەس مەملەكەتتٸڭ جيىنتىق كٶرسەتكٸشٸنٸڭ جارتىسىنان استامىنا تەڭ. ٶڭٸر ەلدەرٸنٸڭ جالپى ناقتى جٸٶ كٶلەمٸ 506,7 ميلليارد دوللار دەپ باعالانعان.

جالپى العاندا, World Energy Review 2026 ەسەبٸ قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى ەنەرگەتيكالىق ەلەۋەتٸ جوعارى مەملەكەت ەكەنٸن تاعى بٸر مەرتە كٶرسەتەدٸ. ەل مۇناي ٶندٸرۋ مەن ەكسپورتتا, كٶمٸر ٶنەركەسٸبٸندە جەنە جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ ورناتىلعان قۋاتى بويىنشا ٶڭٸردە كٶش باستاپ تۇر.

دەستٷرلٸ ەنەرگەتيكاداعى قالىپتاسقان رەسۋرس بازاسى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋ باعىتىنداعى ٶسٸم قازاقستاننىڭ ايماقتىق جەنە حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق نارىقتاعى ماڭىزىن ودان ەرٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.