Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

Qazaqstan munai óndirýden de, jel energetikasynan da Ortalyq Aziiada kósh bastady

Qazaqstan munai óndirýden de, jel energetikasynan da Ortalyq Aziiada kósh bastady
JI

Munai óndirý, eksport, kómir jáne jel energetikasy. Qazaqstannyń óńirdegi basymdyǵy qandai kórsetkishterden baiqaldy? Eni esebindegi derekter nazar aýdartady.

Qazaqstan munai óndirý, munai eksporty, kómir óndirisi jáne jel energetikasynyń ornatylǵan qýaty boiynsha Ortalyq Aziia elderi arasynda birinshi orynda tur. Bul týraly italiialyq Eni energetikalyq kompaniiasy jariialaǵan World Energy Review 2026 halyqaralyq sholýynda aitylǵan.

Zertteý negizinen 2025 jylǵy statistikalyq málimetterge súienedi. Esepke sáikes, Qazaqstan óńirdegi munai qory men óndirisi boiynsha jetekshi pozitsiiasyn saqtap qana qoimai, dástúrli energetikamen qatar jańartylatyn energiia kózderin damytýda da alǵa shyǵyp keledi.

Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǵy munaidyń 88 paiyzyn óndiredi

Eni málimetinshe, 2025 jyly Qazaqstanda munai óndirý kólemi táýligine 2,098 million barrelge jetken. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 11,8 paiyzǵa joǵary.

Salystyrmaly túrde alǵanda, ótken jyly Túrikmenstanda táýligine 200 myń barrel, Ózbekstanda 81 myń barrel, Qyrǵyzstanda 6 myń barrel munai óndirilgen.

Osylaisha, Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǵy bes memlekettiń jiyntyq munai óndirisiniń shamamen 88 paiyzyn qamtamasyz etip otyr.

Sońǵy on jyldaǵy kórsetkish te turaqty ósimdi ańǵartady. 2015 jyly elimizde táýligine 1,694 million barrel munai óndirilse, 2025 jyly bul kórsetkish 2,098 million barrelge deiin ósken. Iaǵni on jyl ishinde óndiris kólemi shamamen 24 paiyzǵa artqan.

Qazaqstannyń halyqaralyq energetikalyq naryqtaǵy róli munai eksporty arqyly da aiqyn kórinedi. 2025 jyly otandyq shiki munai eksporty táýligine 1,243 million barreldi qurap, bir jylda shamamen 7 paiyzǵa ósken.

Bul kórsetkish elimizdiń álemdik naryqtaǵy mańyzdy munai jetkizýshileriniń biri retindegi ornyn nyǵaityp otyrǵanyn kórsetedi.

Gaz óndirisi boiynsha óńirdegi úshtikke kiredi

Qazaqstannyń energetikalyq áleýeti munai salasymen ǵana shektelmeidi. Elimiz tabiǵi gaz óndirý boiynsha da Ortalyq Aziiadaǵy jetekshi memleketterdiń qataryna kiredi.

World Energy Review 2026 derekterine sáikes, 2025 jyly Qazaqstanda 28,21 milliard tekshe metr tabiǵi gaz óndirilgen. Bul kórsetkish boiynsha Túrikmenstan 72,48 milliard tekshe metrmen, Ózbekstan 40,16 milliard tekshe metrmen alda tur.

Osylaisha, Qazaqstan óńirdegi gaz óndirýshi úsh iri memlekettiń biri sanalady.

Jel energetikasynda da birinshi orynda

Eseptiń nazar aýdararlyq tustarynyń biri – Qazaqstannyń jańartylatyn energiia kózderi salasyndaǵy kórsetkishteri.

2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha elimizdegi jel elektr stantsiialarynyń ornatylǵan qýaty 1 909 megavattqa jetken. Al Ózbekstanda bul kórsetkish 1 652 megavatty quraǵan.

Eni salystyrmaly statistika usynǵan eki memlekettiń kórsetkishin negizge alǵanda, Qazaqstanǵa jel energetikasynyń jiyntyq ornatylǵan qýatynyń shamamen 54 paiyzy tiesili.

Budan bólek, 2025 jyly qazaqstandyq jel elektr stantsiialary 5 401 gigavatt-saǵat elektr energiiasyn óndirgen. Bul jel energetikasynyń eldiń elektr energetikasy júiesindegi mańyzy artyp kele jatqanyn kórsetedi.

Aita keteiik, esepte Túrikmenstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan boiynsha jel energetikasynyń ornatylǵan qýatyna qatysty salystyrýǵa bolatyn derekter keltirilmegen.

Kómir óndirisi boiynsha da óńir kóshbasshysy

Qazaqstan kómir ónerkásibinde de Ortalyq Aziiadaǵy jetekshi pozitsiiasyn saqtap otyr.

Ulttyq statistika biýrosynyń derekterine sáikes, 2025 jyly elimizde shamamen 120 million tonna kómir óndirilgen. Osy kórsetkish boiynsha Qazaqstan óńirdegi memleketterden edáýir alda.

Sonymen qatar el álemdegi kómir óndirýshi on iri memlekettiń qataryna kiredi.

Bul Qazaqstannyń energetikalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýde jáne óńirlik energetika naryǵyndaǵy ornyn nyǵaitýda kómir ónerkásibiniń áli de mańyzdy ról atqaratynyn ańǵartady.

Qazaqstan ekonomikasy – Ortalyq Aziiadaǵy eń iri ekonomikalardyń biri

Eni sholýynda Qazaqstannyń energetikalyq kóshbasshylyǵy el ekonomikasynyń jalpy aýqymymen de bailanystyrylǵan.

Zertteý derekterine sáikes, 2025 jyly Qazaqstannyń naqty jalpy ishki ónimi 2015 jylǵy turaqty baǵamen shamamen 260,3 milliard AQSh dollaryn quraǵan. Bul Ortalyq Aziiadaǵy bes memlekettiń jiyntyq kórsetkishiniń jartysynan astamyna teń. Óńir elderiniń jalpy naqty JIÓ kólemi 506,7 milliard dollar dep baǵalanǵan.

Jalpy alǵanda, World Energy Review 2026 esebi Qazaqstannyń Ortalyq Aziiadaǵy energetikalyq áleýeti joǵary memleket ekenin taǵy bir márte kórsetedi. El munai óndirý men eksportta, kómir ónerkásibinde jáne jel energetikasynyń ornatylǵan qýaty boiynsha óńirde kósh bastap tur.

Dástúrli energetikadaǵy qalyptasqan resýrs bazasy men jańartylatyn energiia kózderin damytý baǵytyndaǵy ósim Qazaqstannyń aimaqtyq jáne halyqaralyq energetikalyq naryqtaǵy mańyzyn odan ári arttyrýǵa múmkindik beredi.