2006 jyly Eýraziia ulttyq ýniversiteti men Qytaidyń Sian shet tilder ýniversiteti birlesip Konfýtsii institýtyn qurý jónindegi kelisimge qol qoiyp, 2007 jyly Astanada institýt resmi túrde jumysyn bastady. Osy ýaqyt ishinde 14 myńnan astam túlek oqý ornyn bitirgen, dep habarlaidy ult.kz.
Lev Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń janyndaǵy Konfýtsii institýty Qytai tarapynyń direktory Baian Jumabekuly jýrnalisterge institýtty tanystyryp, mekemeniń negizgi mindetterin de aityp ótti.
Foto: ult.kz
«Qytai tilin oqytý, ony úirenýge múmkindik jasaý jáne túrli mádeni is-sharalar uiymdastyrý – bizdiń negizgi mindetimiz. Sondai-aq eki eldiń, ásirese jastarynyń ózara túsinistigin nyǵaityp, mádeni bailanystaryn damytýǵa jaǵdai jasap, osy arqyly qazaq jastarynyń qytai tilin úirenýge degen suranysyn qanaǵattandyrýdy kózdeimiz», – dedi Baian Jumabekuly.
Onyń sózinshe Qazaqstan men Qytaidyń túrli saladaǵy bailanysy nyǵaiǵan saiyn eki eldiń tilin biletin, mádenietin túsinetin mamandarǵa suranys artyp keledi.
«Qazir Qazaqstanda qytai tilin úirenýge qyzyǵýshylyqtyń artyp otyrǵanyn kúndelikti jumysymyzdan baiqaimyz. Jyl saiyn institýtymyzǵa ártúrli jastaǵy, ártúrli saladaǵy adamdar tirkeledi. Bul da bolsa eki el arasyndaǵy yntymaqtastyq pen dostyqtyń tereńdei túskenin, naqtyraq aitqanda bilim berý salasy men jumys oryndarynyń suranysy artyp jatqanyn kórsetedi», – dedi ol.
Konfýtsii institýtyna oqýshylardy 12 jastan bastap alady eken. Institýttyń eń jasy úlken stýdenti 70 jasta kórinedi. Munda mektep oqýshylary, stýdentter, ár túrli salada jumys isteitin qyzmetkerler men zeinetkerler bar.
54 jastaǵy Gúlchihra Bajirova qazaq, orys, aǵylshyn jáne túrik tilderin biledi. Onyń endigi maqsaty qytai tilin jetik meńgerip, Qazaqstandy Qytai eline tanystyrý.
Foto: ult.kz
«Qytailar úshin Resei úlken memleket, al Qazaqstan kishkentai el siiaqty kórinýi múmkin. Biraq biz siiaqty orta býyn otbasynan shyqqan, jasy 54-tegi adam kelip, birneshe tildi bilip, fortepiano oinasa, olar muny úlken múmkindik dep baǵalaidy. Biz jumystan bólek ádebietti, mádenietti biletinimizdi kórsetsek, olardyń Qazaqstanǵa degen qyzyǵýshylyǵy arta túsedi. Biz óz mádenietimiz ben bilimge degen qushtarlyǵymyzdy kórsetý arqyly olardyń da qazaqsha úirenýine túrtki bola alamyz», – dedi Gúlchihra Bajirova.
Gúlchihra hanym qytai tilin oqyp bastaǵanda qatarlastary durys túsinbeidi dep oilapty. Biraq ony qoldaýshylar kóp bolǵan eken.
«Áje bolǵanda qytai tilin oqyp, ýaqyty men qarjysyn beker bólip ne kerek?» dep aitatyn shyǵar dep kúmándandym. Biraq olai emes eken. Kerisinshe, osyndai jasta jańa til úirenip jatqanymdy kórip, olar maǵan tańdana qarady. «Jumystan ýaqyt taýyp, zeinetke daiyndalyp jatyp oqyp júrsiń» dep qyzyǵýshylyq bildiredi. Eshqandai kemsitý nemese kekesindi kórgen joqpyn, qaita úlken qoldaý men tańdanys kórip júrmin», – dedi suqbattasymyz.
Foto: ult.kz
Konfýtsii institýtynda oqyp jatqan Aijan Arǵynqyzynyń qytai tilin úirenýdegi maqsaty eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń jaqsaryp kele jatqany eken. Ol Qytaimen biznes jasaýǵa jáne kúnshyǵys elinde joǵary bilim alýǵa degen múmkindik artyp keledi dep esepteidi.
«Tanystarym qytai tilin nege úirenip júrgenimdi suraidy. Men aitamyn, sebebi maǵan qytai mádenieti unaidy. Jalpy óte ádemi kórinedi. Eń bastysy qyzyǵýshylyqpen qarasańyz, óte ońai bolady», – dedi ol.
Aijan Arǵynqyzynyń qytai tilin úirenip jatqanyna kóp ýaqyt bola qoimaǵan. Dese de til bilýdiń paidasy qazirden tiip jatqan kórinedi.
«Qazir onlain-shopingke mán berip jatyrmyn. Tiimdi baǵada Qytaidan taýar satyp alamyn. Sondyqtan meniń oiymsha qytai tilin bilý kúndelikti ómirde óte paidaly», – dedi Aijan hanym.
Qytai tilin úirenýdegi negizgi qiyndyqtar – tórt tondy durys aitý jáne ieroglifterdi jazý dep otyr oqytýshylar men oqýshylar. Sebebi tondy qate qoldaný sózdiń maǵynasyn ózgertip jiberedi. Bul – tek qazaqtarǵa emes, qytai tilin úirenetin barlyq sheteldikterge ortaq qiyndyq. Al ieroglifterdi meńgerý úshin ýaqyt pen turaqty jattyǵý qajet. Degenmen grammatikalyq turǵydan qytai tili salystyrmaly túrde jeńil, óitkeni onda qazaq tilindegidei jalǵaýlar men jurnaqtar júiesi joq.
Foto: ult.kz
Konfýtsii institýtynda qytai tili kýrstaryna tirkelý ár semestr aldynda onlain formatta júrgiziledi. Oqý bastalardan bir apta buryn institýttyń Instagram paraqshasynda habarlandyrý jariialanyp, alǵashqy apta tegin sabaq retinde ótkiziledi. Osy ýaqyt ishinde oqýshylar kýrstyń mazmunymen tanysyp, jalǵastyrý-jalǵastyrmaý týraly ózderi sheshim qabyldai alady.
Bir semestrdiń oqý aqysy – 100 myń teńge. Oqý uzaqtyǵy – 15 apta. Sabaq aptasyna úsh ret ótkizilip, ár sabaq 90 minýtqa sozylady. Jalpy júkteme aptasyna 6 akademiialyq saǵatty quraidy.
Foto: ult.kz
Qytai tilin meńgerý HSK halyqaralyq emtihanynyń deńgeileri boiynsha uiymdastyrylǵan. HSK 1 jáne HSK 2 deńgeileriniń árqaisysyn aiaqtaýǵa bir semestr qajet bolsa, úshinshi deńgeiden bastap oqý baǵdarlamasy kúrdelenip, ony meńgerýge eki semestr qarastyrylǵan.
Astanadaǵy Konfýtsii institýty HSK halyqaralyq emtihanyn tapsyrýǵa arnalǵan eń úlken oryn. Baian Jumabekuly jýrnalisterge HSK emtihanyn tapsyratyn oryndy kórsetti.
HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi, 汉语水平考试) — қытай тілін ана тілі ретінде қолданбайтын адамдарға арналған халықаралық стандартталған емтихан. Емтихан Қытай Халық Республикасының Білім министрлігі мен CTI (Chinese Testing International) ұйымының қолдауымен әзірленіп, өткізіледі.
Odan bólek, is-sharalar ótetin zal, ustazdar bólmesi, oqý aýditoriiasy men jalpy institýttyń aýmaǵyn tanystyrdy. Institýttyń jalpy aýmaǵy 500 sharshy metrdi quraidy.
Foto: ult.kz
Foto: ult.kz
Baian Jumaibekulynyń aitýynsha, qazir Qazaqstan men Qytai arasyndaǵy yntymaqtastyq qarqyndy damyp keledi. 2023 jyly Sian qalasynda ótken «Qytai – Ortalyq Aziia» sammiti men 2025 jyly Astanada uiymdastyrylǵan ekinshi sammit ekijaqty bailanysty jańa deńgeige kóterdi. Sondai-aq eki el azamattary úshin vizasyz rejimniń engizilýi ózara qarym-qatynasty nyǵaitýǵa qosymsha múmkindik berdi.
Onyń pikirinshe, Qytaimen bailanys keńeiip, eldiń halyqaralyq yqpaly artyp kele jatqan kezeńde qytai tilin meńgerý jastar úshin mańyzdy artyqshylyq bola alady. Buǵan qosa, Qytaidyń 8-9 ýniversitetinde qazaq tili mamandyǵy boiynsha bilim berý baǵdarlamalary bar. Bul – Qytai tarapynyń qazaq tiline jáne Qazaqstanǵa degen qyzyǵýshylyǵy men qurmetiniń kórinisi.
Foto: ult.kz
«Qazir Qytaidyń Qazaqstandaǵy elshiliginde qazaq tilinde jumys isteitin qytailyq qyzmetkerler bar. Bul eki eldiń bir-biriniń tili men mádenietine degen qurmetin kórsetedi. Sondyqtan jastarǵa qytai tilin úirenýden qoryqpaýǵa keńes berer edim. Eki el arasyndaǵy bailanys nyǵaiǵan saiyn bul tildi meńgergen mamandarǵa suranys ta arta túsedi», – dedi Baian Jumaibekuly.
Aita keteiik, bul is-shara Qytai men Qazaqstan arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa jáne Jahandyq damý bastamasynyń kóterilgenine bes jyl tolýyna orai uiymdastyrylǵan «Halyq igiligi jolyndaǵy damý – Qytai men Qazaqstan birge alǵa basady» atty birlesken suhbattar seriiasynyń alǵashqy kezdesýi boldy. Joba aiasynda eki eldiń buqaralyq aqparat quraldary qytai tilin oqytý, mádeni almasý jáne qytai tilin meńgerýdiń jańa múmkindikteri týraly taqyryptardy qamtidy.
