2006 جىلى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن قىتايدىڭ سيان شەت تٸلدەر ۋنيۆەرسيتەتٸ بٸرلەسٸپ كونفۋتسيي ينستيتۋتىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸمگە قول قويىپ, 2007 جىلى استانادا ينستيتۋت رەسمي تٷردە جۇمىسىن باستادى. وسى ۋاقىت ٸشٸندە 14 مىڭنان استام تٷلەك وقۋ ورنىن بٸتٸرگەن, دەپ حابارلايدى ult.kz.
لەۆ گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جانىنداعى كونفۋتسيي ينستيتۋتى قىتاي تاراپىنىڭ ديرەكتورى بايان جۇمابەكۇلى جۋرناليستەرگە ينستيتۋتتى تانىستىرىپ, مەكەمەنٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸن دە ايتىپ ٶتتٸ.
فوتو: ult.kz
«قىتاي تٸلٸن وقىتۋ, ونى ٷيرەنۋگە مٷمكٸندٸك جاساۋ جەنە تٷرلٸ مەدەني ٸس-شارالار ۇيىمداستىرۋ – بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸمٸز. سونداي-اق ەكٸ ەلدٸڭ, ەسٸرەسە جاستارىنىڭ ٶزارا تٷسٸنٸستٸگٸن نىعايتىپ, مەدەني بايلانىستارىن دامىتۋعا جاعداي جاساپ, وسى ارقىلى قازاق جاستارىنىڭ قىتاي تٸلٸن ٷيرەنۋگە دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋدى كٶزدەيمٸز», – دەدٸ بايان جۇمابەكۇلى.
ونىڭ سٶزٸنشە قازاقستان مەن قىتايدىڭ تٷرلٸ سالاداعى بايلانىسى نىعايعان سايىن ەكٸ ەلدٸڭ تٸلٸن بٸلەتٸن, مەدەنيەتٸن تٷسٸنەتٸن ماماندارعا سۇرانىس ارتىپ كەلەدٸ.
«قازٸر قازاقستاندا قىتاي تٸلٸن ٷيرەنۋگە قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ وتىرعانىن كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىمىزدان بايقايمىز. جىل سايىن ينستيتۋتىمىزعا ەرتٷرلٸ جاستاعى, ەرتٷرلٸ سالاداعى ادامدار تٸركەلەدٸ. بۇل دا بولسا ەكٸ ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن دوستىقتىڭ تەرەڭدەي تٷسكەنٸن, ناقتىراق ايتقاندا بٸلٸم بەرۋ سالاسى مەن جۇمىس ورىندارىنىڭ سۇرانىسى ارتىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ», – دەدٸ ول.
كونفۋتسيي ينستيتۋتىنا وقۋشىلاردى 12 جاستان باستاپ الادى ەكەن. ينستيتۋتتىڭ ەڭ جاسى ٷلكەن ستۋدەنتٸ 70 جاستا كٶرٸنەدٸ. مۇندا مەكتەپ وقۋشىلارى, ستۋدەنتتەر, ەر تٷرلٸ سالادا جۇمىس ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەر مەن زەينەتكەرلەر بار.
54 جاستاعى گٷلچيحرا باجيروۆا قازاق, ورىس, اعىلشىن جەنە تٷرٸك تٸلدەرٸن بٸلەدٸ. ونىڭ ەندٸگٸ ماقساتى قىتاي تٸلٸن جەتٸك مەڭگەرٸپ, قازاقستاندى قىتاي ەلٸنە تانىستىرۋ.
فوتو: ult.kz
«قىتايلار ٷشٸن رەسەي ٷلكەن مەملەكەت, ال قازاقستان كٸشكەنتاي ەل سيياقتى كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق بٸز سيياقتى ورتا بۋىن وتباسىنان شىققان, جاسى 54-تەگٸ ادام كەلٸپ, بٸرنەشە تٸلدٸ بٸلٸپ, فورتەپيانو ويناسا, ولار مۇنى ٷلكەن مٷمكٸندٸك دەپ باعالايدى. بٸز جۇمىستان بٶلەك ەدەبيەتتٸ, مەدەنيەتتٸ بٸلەتٸنٸمٸزدٸ كٶرسەتسەك, ولاردىڭ قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتا تٷسەدٸ. بٸز ٶز مەدەنيەتٸمٸز بەن بٸلٸمگە دەگەن قۇشتارلىعىمىزدى كٶرسەتۋ ارقىلى ولاردىڭ دا قازاقشا ٷيرەنۋٸنە تٷرتكٸ بولا الامىز», – دەدٸ گٷلچيحرا باجيروۆا.
گٷلچيحرا حانىم قىتاي تٸلٸن وقىپ باستاعاندا قاتارلاستارى دۇرىس تٷسٸنبەيدٸ دەپ ويلاپتى. بٸراق ونى قولداۋشىلار كٶپ بولعان ەكەن.
«ەجە بولعاندا قىتاي تٸلٸن وقىپ, ۋاقىتى مەن قارجىسىن بەكەر بٶلٸپ نە كەرەك?» دەپ ايتاتىن شىعار دەپ كٷمەنداندىم. بٸراق ولاي ەمەس ەكەن. كەرٸسٸنشە, وسىنداي جاستا جاڭا تٸل ٷيرەنٸپ جاتقانىمدى كٶرٸپ, ولار ماعان تاڭدانا قارادى. «جۇمىستان ۋاقىت تاۋىپ, زەينەتكە دايىندالىپ جاتىپ وقىپ جٷرسٸڭ» دەپ قىزىعۋشىلىق بٸلدٸرەدٸ. ەشقانداي كەمسٸتۋ نەمەسە كەكەسٸندٸ كٶرگەن جوقپىن, قايتا ٷلكەن قولداۋ مەن تاڭدانىس كٶرٸپ جٷرمٸن», – دەدٸ سۇقباتتاسىمىز.
فوتو: ult.kz
كونفۋتسيي ينستيتۋتىندا وقىپ جاتقان ايجان ارعىنقىزىنىڭ قىتاي تٸلٸن ٷيرەنۋدەگٸ ماقساتى ەكٸ ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانى ەكەن. ول قىتايمەن بيزنەس جاساۋعا جەنە كٷنشىعىس ەلٸندە جوعارى بٸلٸم الۋعا دەگەن مٷمكٸندٸك ارتىپ كەلەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ.
«تانىستارىم قىتاي تٸلٸن نەگە ٷيرەنٸپ جٷرگەنٸمدٸ سۇرايدى. مەن ايتامىن, سەبەبٸ ماعان قىتاي مەدەنيەتٸ ۇنايدى. جالپى ٶتە ەدەمٸ كٶرٸنەدٸ. ەڭ باستىسى قىزىعۋشىلىقپەن قاراساڭىز, ٶتە وڭاي بولادى», – دەدٸ ول.
ايجان ارعىنقىزىنىڭ قىتاي تٸلٸن ٷيرەنٸپ جاتقانىنا كٶپ ۋاقىت بولا قويماعان. دەسە دە تٸل بٸلۋدٸڭ پايداسى قازٸردەن تيٸپ جاتقان كٶرٸنەدٸ.
«قازٸر ونلاين-شوپينگكە مەن بەرٸپ جاتىرمىن. تيٸمدٸ باعادا قىتايدان تاۋار ساتىپ الامىن. سوندىقتان مەنٸڭ ويىمشا قىتاي تٸلٸن بٸلۋ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە ٶتە پايدالى», – دەدٸ ايجان حانىم.
قىتاي تٸلٸن ٷيرەنۋدەگٸ نەگٸزگٸ قيىندىقتار – تٶرت توندى دۇرىس ايتۋ جەنە يەروگليفتەردٸ جازۋ دەپ وتىر وقىتۋشىلار مەن وقۋشىلار. سەبەبٸ توندى قاتە قولدانۋ سٶزدٸڭ ماعىناسىن ٶزگەرتٸپ جٸبەرەدٸ. بۇل – تەك قازاقتارعا ەمەس, قىتاي تٸلٸن ٷيرەنەتٸن بارلىق شەتەلدٸكتەرگە ورتاق قيىندىق. ال يەروگليفتەردٸ مەڭگەرۋ ٷشٸن ۋاقىت پەن تۇراقتى جاتتىعۋ قاجەت. دەگەنمەن گرامماتيكالىق تۇرعىدان قىتاي تٸلٸ سالىستىرمالى تٷردە جەڭٸل, ٶيتكەنٸ وندا قازاق تٸلٸندەگٸدەي جالعاۋلار مەن جۇرناقتار جٷيەسٸ جوق.
فوتو: ult.kz
كونفۋتسيي ينستيتۋتىندا قىتاي تٸلٸ كۋرستارىنا تٸركەلۋ ەر سەمەستر الدىندا ونلاين فورماتتا جٷرگٸزٸلەدٸ. وقۋ باستالاردان بٸر اپتا بۇرىن ينستيتۋتتىڭ Instagram پاراقشاسىندا حابارلاندىرۋ جارييالانىپ, العاشقى اپتا تەگٸن ساباق رەتٸندە ٶتكٸزٸلەدٸ. وسى ۋاقىت ٸشٸندە وقۋشىلار كۋرستىڭ مازمۇنىمەن تانىسىپ, جالعاستىرۋ-جالعاستىرماۋ تۋرالى ٶزدەرٸ شەشٸم قابىلداي الادى.
بٸر سەمەستردٸڭ وقۋ اقىسى – 100 مىڭ تەڭگە. وقۋ ۇزاقتىعى – 15 اپتا. ساباق اپتاسىنا ٷش رەت ٶتكٸزٸلٸپ, ەر ساباق 90 مينۋتقا سوزىلادى. جالپى جٷكتەمە اپتاسىنا 6 اكادەمييالىق ساعاتتى قۇرايدى.
فوتو: ult.kz
قىتاي تٸلٸن مەڭگەرۋ HSK حالىقارالىق ەمتيحانىنىڭ دەڭگەيلەرٸ بويىنشا ۇيىمداستىرىلعان. HSK 1 جەنە HSK 2 دەڭگەيلەرٸنٸڭ ەرقايسىسىن اياقتاۋعا بٸر سەمەستر قاجەت بولسا, ٷشٸنشٸ دەڭگەيدەن باستاپ وقۋ باعدارلاماسى كٷردەلەنٸپ, ونى مەڭگەرۋگە ەكٸ سەمەستر قاراستىرىلعان.
استاناداعى كونفۋتسيي ينستيتۋتى HSK حالىقارالىق ەمتيحانىن تاپسىرۋعا ارنالعان ەڭ ٷلكەن ورىن. بايان جۇمابەكۇلى جۋرناليستەرگە HSK ەمتيحانىن تاپسىراتىن ورىندى كٶرسەتتٸ.
HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi, 汉语水平考试) — қытай тілін ана тілі ретінде қолданбайтын адамдарға арналған халықаралық стандартталған емтихан. Емтихан Қытай Халық Республикасының Білім министрлігі мен CTI (Chinese Testing International) ұйымының қолдауымен әзірленіп, өткізіледі.
ودان بٶلەك, ٸس-شارالار ٶتەتٸن زال, ۇستازدار بٶلمەسٸ, وقۋ اۋديتوريياسى مەن جالپى ينستيتۋتتىڭ اۋماعىن تانىستىردى. ينستيتۋتتىڭ جالپى اۋماعى 500 شارشى مەتردٸ قۇرايدى.
فوتو: ult.kz
فوتو: ult.kz
بايان جۇمايبەكۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازٸر قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. 2023 جىلى سيان قالاسىندا ٶتكەن «قىتاي – ورتالىق ازييا» سامميتٸ مەن 2025 جىلى استانادا ۇيىمداستىرىلعان ەكٸنشٸ سامميت ەكٸجاقتى بايلانىستى جاڭا دەڭگەيگە كٶتەردٸ. سونداي-اق ەكٸ ەل ازاماتتارى ٷشٸن ۆيزاسىز رەجيمنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ ٶزارا قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا قوسىمشا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قىتايمەن بايلانىس كەڭەيٸپ, ەلدٸڭ حالىقارالىق ىقپالى ارتىپ كەلە جاتقان كەزەڭدە قىتاي تٸلٸن مەڭگەرۋ جاستار ٷشٸن ماڭىزدى ارتىقشىلىق بولا الادى. بۇعان قوسا, قىتايدىڭ 8-9 ۋنيۆەرسيتەتٸندە قازاق تٸلٸ ماماندىعى بويىنشا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى بار. بۇل – قىتاي تاراپىنىڭ قازاق تٸلٸنە جەنە قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن قۇرمەتٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ.
فوتو: ult.kz
«قازٸر قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸندە قازاق تٸلٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن قىتايلىق قىزمەتكەرلەر بار. بۇل ەكٸ ەلدٸڭ بٸر-بٸرٸنٸڭ تٸلٸ مەن مەدەنيەتٸنە دەگەن قۇرمەتٸن كٶرسەتەدٸ. سوندىقتان جاستارعا قىتاي تٸلٸن ٷيرەنۋدەن قورىقپاۋعا كەڭەس بەرەر ەدٸم. ەكٸ ەل اراسىنداعى بايلانىس نىعايعان سايىن بۇل تٸلدٸ مەڭگەرگەن ماماندارعا سۇرانىس تا ارتا تٷسەدٸ», – دەدٸ بايان جۇمايبەكۇلى.
ايتا كەتەيٸك, بۇل ٸس-شارا قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا جەنە جاھاندىق دامۋ باستاماسىنىڭ كٶتەرٸلگەنٸنە بەس جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «حالىق يگٸلٸگٸ جولىنداعى دامۋ – قىتاي مەن قازاقستان بٸرگە العا باسادى» اتتى بٸرلەسكەن سۇحباتتار سەريياسىنىڭ العاشقى كەزدەسۋٸ بولدى. جوبا اياسىندا ەكٸ ەلدٸڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىتاي تٸلٸن وقىتۋ, مەدەني الماسۋ جەنە قىتاي تٸلٸن مەڭگەرۋدٸڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ تۋرالى تاقىرىپتاردى قامتيدى.
