.jpg)
كوللاج: Ult.kz
سوڭعى كەزدەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ باس پروكۋرورىنا, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ, ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ اتىنا جولدانعان ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك, باقىلاۋسىز قالعان يدەولوگييا سالاسىنا قاتىستى دەپۋتتاتتىق ساۋالدار جيٸلەي باستادى. بۇعان ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ جەلدەي ەسكەن جاعىمسىز كونتەنتتەر سەبەپ بولىپ وتىر. وندا كٸم كٶرٸنگەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى اياق استى ەتٸپ, تٸپتٸ مەملەكەتتٸك تۋىمىزدى دا قورلاۋدى دوعارار ەمەس.كٶك تۋىمىزدى قورلاۋشىلاردىڭ نە ويلاعانى بار?
وسىنداي ولقىلىقتارعا بەيجاي قاراماي, مەجٸلٸستٸڭ كەزەكتٸ جالپى وتىرىسىندا بٸر ەمەس, بٸرنەشە دەپۋتات ەلدٸ الاڭداتىپ, قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ. ەرمۇرات باپي پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە, باس پروكۋرور بەرٸك اسىلوۆقا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا قور بولىپ جٷرگەن مەملەكەتتٸك رەمٸزدەر تۋرالى كٷيٸپ تۇرعان مەسەلەنٸ قوزعادى.
ە.باپي ينتەرنەت رەسۋرستاردان جەنە قوعام ورتاسىنان جيٸ بايقالىپ جٷرگەندەي, ۇلتىمىزدىڭ قاستەرلٸ مۇرالارىنا, مىڭداعان جىلدىق سالت-دەستٷرلەرٸمٸزگە شابۋىل تولاستاماي تۇرعانىن ايتتى.
«ٶتكەن جىلى جات دٸني اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتكەن بٸرەۋلەر «دومبىرا – حارام» دەپ, قازاقتىڭ ەڭ قۇندى مۋزىكالىق اسپابىن ٸسكە العىسىز ەتكٸسٸ كەلسە, تاعى بٸر ەلٸرگەن توبىر باسىنا سەۋكەلە كيٸپ, كٶشپەندٸ حالىقتىق عاسىرلار بويعى باسپاناسى – كيٸز ٷي ٸشٸندە جارتىلاي جالاڭاشتانىپ, جىنويناق بيمەن قوعامنىڭ اشۋىن تۋعىزدى.
ەندٸ مٸنە, ەڭ سوراقىسى – مەملەكەتٸمٸزدٸڭ باستى رەمٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸ – كٶك تۋىمىزدى قورلاۋشىلار بوي كٶرسەتتٸ. جۋىردا عانا اتىراۋدا بولعان وعاش وقيعا قوعامدا ٷلكەن رەزونانس تۋعىزىپ, ازاماتتاردىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ وتىر», – دەدٸ ە.باپي.
ەسكە سالا كەتسەك, جۋىردا عانا بەت-اۋىزىن تۇمشالاپ, قارا جامىلعان تٶرت ەيەل مۇز ايدىنىندا ٶتكەن سپورتتىق جارىس كەزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك تۋىن ۇستاپ تٷسكەن سۋرەت ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە كەڭٸنەن تاراپ كەتكەن ەدٸ. ولاردىڭ قولىنداعى مەملەكەتتٸك تۋدىڭ بەتٸنە اراب جازۋى مەن سولارعا تەن قىلىشتىڭ سۇلبا-سۋرەتٸ سالىنعان.
«بۇل – جاي عانا تۇرمىستىق بۇزاقىلىق, ەدەپسٸز شەكتەن شىعۋشىلىق قانا ەمەس. بۇل – بٸزدٸڭ قوعامىمىزعا, مەملەكەتتٸگٸمٸزگە, ۇلتتىق دەستٷرٸمٸز بەن بٸرەگەيلٸگٸمٸزگە جاسالعان اشىق جەنە ناقاق قارسىلىق», – دەدٸ دەپۋتات.
ول مەملەكەتتٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن تۇتاستىعىنىڭ قاستەرلٸ سيمۆولى سانالاتىن تۋدى بٶتەن بەلگٸلەرمەن, ەلدەبٸر جات مازمۇنداعى جازۋلارمەن بٷلدٸرۋ – زاڭعا ٶرەسكەل قايشى جەنە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋدى تالاپ ەتەتٸن ەرەكەت دەپ باعالادى.
ەڭ سوراقىسى, مەجٸلٸس دەپۋتاتى وسىنداي تٷر-تٷسٸ بۇرمالانعان قازاقستان تۋى Wildberries Russ ماركەتپلەيسٸندە 5000 مىڭ تەڭگەدەن ەركٸن جەنە اشىق ساۋدادا ساتىلىپ جاتقانىنا توقتالىپ, بۇعان كٸم جول بەرٸپ وتىر دەگەن ساۋال تاستادى.
وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, جاۋاپتى مەكەمەلەر تيٸستٸ شارالاردى شۇعىل قولعا الۋدى ۇسىندى.
«قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ورىن العان جاعدايدى جٸتٸ تەكسەرٸپ, ارانداتۋشىلىققا الدانعان تٶرت ەيەلدٸڭ ارتىندا تۇرعان كٷشتەردٸ, جالعان تۋدى دايىنداۋشىلاردى, ونى تاراتۋشىلاردى انىقتاپ, مۇنداي قاستاندىقتىڭ جولىن كەسۋ ٷشٸن ۇيىمداستىرۋشىلارعا قاتاڭ جازا قولدانۋى تيٸس», – دەدٸ ەرمۇرات باپي.
«دەموكارتييالىق ٷردٸستەردٸڭ» اتاسىنا نەلەت!
ال پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەرٸك كٶشەرباەۆقا جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات جاناربەك ەشٸمجانوۆ سوڭعى جىلدارى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا جات قۇبىلىستاردى, لگبت-نى ناسيحاتتايتىن ۇيىمداردىڭ بەلسەندٸ ەرەكەتٸ يمانىمىزدى ٷيٸرٸپ, جانىمىزدى شٷبەرەككە تٷيۋگە مەجبٷرلەپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. ەسٸرەسە, دەپۋتات ولاردىڭ TikTok, ٶزگە دە پلاتفورمالار ارقىلى ٶسكەلەڭ ۇرپاقتى ازعىندىققا ٷگٸتتەپ جاتقانىنا قىنجىلدى.
«جاستاردى ازدىرىپ, وتباسىن ويران ەتۋدٸ كٶزدەيتٸن بۇل ۇيىمداردىڭ جىمىسقى ەرەكەتتەرٸ سىرتتان, ياعني شەتەلدەردەن قارجىلاندىرىلىپ وتىر. ولار بۇل باعىتتا جۇمىس ٸستەيتٸن ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارعا تٷرلٸ گرانتتار بەرۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ ٸسٸنە ارالاسىپ, ۇلتتىق بولمىسىمىزعا جات دٷنيەلەردٸ تاراتىپ جٷر. وسىلايشا, قوعامدى ٸشتەن ٸرٸتٸپ, مەملەكەتٸمٸزگە قاۋٸپ تٶندٸرٸپ كەلەدٸ», – دەدٸ ج.ەشٸمجانوۆ.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «فەمينيتا» دەيتٸن ۇيىم مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ چاتىنا «جىنىستىق قاتىناسقا باۋليتىن, قالاي گوموسەكسۋاليست, لەسبييانكا بولۋ جولدارىن ٷيرەتەتٸن ٸس-شاراعا» شاقىرۋلار تاراتقان ەكەن.
«قازٸرگٸ تاڭدا وسىنداي ۇيىمداردى اسىراپ كەلگەن USAID-تىڭ جۇمىسى توقتاعانىمەن, باتىس ەلدەرٸنەن كەلەتٸن ٶزگە دە قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ تىيىلماي وتىر. سوندىقتان مۇنداي ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن مۇقييات تەكسەرٸپ, زاڭ اياسىندا قاتاڭ شارا قولدانىپ, مٷلدەم توسقاۋىل قوياتىن كەز جەتتٸ.
بۇل مەسەلەنٸ وسىعان دەيٸن دە ەرٸپتەستەرٸم مەجٸلٸس مٸنبەرٸنەن بٸرنەشە رەت كٶتەرٸپ, دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. لگبت ناسيحاتىنا زاڭمەن تىيىم سالۋعا دا باستاماشىلدىق ەتتٸك. الايدا بۇل ٷكٸمەت تاراپىنان قولداۋ تاپپاي كەلەدٸ», – دەدٸ مەجٸلٸسمەن.
بىلتىر باستاماشى ازاماتتار لگبت-عا قارسى جارييالاعان پەتيتسيياعا ەكٸ اپتانىڭ ٸشٸندە 50 مىڭنان استام ادام داۋىس بەرگەن ەدٸ. الايدا قوعامنىڭ بۇل تالابى مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ تاراپىنان ٸشٸنارا عانا قولداۋ تاۋىپ, زەرتتەيمٸز دەگەنمەن عانا شەكتەلٸپ وتىر.
وقي تىرىڭىز: بالاعا بٸلٸم عانا ەمەس, ۇلتتىق تەربيە دە بەرٸلۋٸ تيٸس – مامان پٸكٸرٸ
«ۇرپاعىڭدى ازدىراتىن, دەستٷرٸڭدٸ توزدىراتىن, الاۋىزدىقتى قوزدىراتىن, رۋحىڭدى سىندىراتىن, سٶيتٸپ ەلدٸگٸڭدٸ تىندىراتىن «دەموكارتييالىق ٷردٸستەردٸڭ» اتاسىنا نەلەت!», – دەگەن ج.ەشٸمجان بٷكٸل ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ قاتاڭ سٷزگٸدەن ٶتكٸزٸپ, كەمەلەتتٸك جاسقا تولماعاندار اراسىندا ۇلتتىق دەستٷرٸمٸز بەن دٷنيەتانىمىزعا جات قۇبىلىستاردى ناسيحاتتايتىن ازعىن اقپاراتتارعا توسقاۋىل قويۋدى ۇسىندى. سونداي-اق مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنٸڭ لگبت قوزعالىسىنىڭ كەمەلەتتٸك جاسقا تولماعاندارعا ەسەرٸ تۋرالى زەرتتەۋٸن اياقتاپ, جارييالاۋدى تالاپ ەتتٸ.
ٸشتەن ٸرٸتكٸ سالاتىن سىرتقى كٷشتەردٸڭ كٶكسەگەنٸ نە?
مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەدٸل جاڭبىرشين دە ٶزەكتٸ ٶرتەپ بارا جاتقان ٶتكٸر مەسەلەگە نازار اۋدارىپتى. سوڭعى كەزدەرٸ بەلەڭ الا باستاعان لگبت سىندى سۋبمەدەنيەتتەردٸڭ قوعامدى ازعىرۋ ەرەكەتتەرٸنٸڭ ارتىندا سىرتقى كٷشتەر تۇرعانىن جەتكٸزدٸ.
«گەوساياساتتاعى دومينانت مەملەكەتتەر ٶزٸنٸڭ جەكە مٷددەسٸ مەن ساياسي ىقپالىن جٷرگٸزٸپ قانا قويماي, ونى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ەر تٷرلٸ ەدٸس-تەسٸلدەردٸ پايدالانىپ كەلدٸ. مىسالى, مەملەكەتتەردٸڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن جويۋعا باعىتتالعان ەسٸرەفەمينيستٸك, لگبت, ەمو جەنە باسقا دا سۋبمەدەنيەتتٸك قوزعالىستار ارنايى, جوسپارلى تٷردە ميلليونداعان اقش دوللارىمەن قارجىلاندىرىلدى», – دەدٸ ە.جاڭبىرشين.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ولار ۇلتارازدىق پەن دٸني الاۋىزدىقتى, سەپاراتيزم مەن ترايباليزمدٸ بٸزدٸڭ ساياسي كٷن تەرتٸبٸمٸزگە ەنگٸزۋگە كٷش سالعان.
«دەگەنمەن سوڭعى كەزدە اقش بيلٸگٸ ٶز ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتىن قايتا قاراپ, تٸپتٸ كونگرەستە حالىقارالىق دامۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ, ياعني USAID-تٸڭ جۇمىسى توقتاتىلاتىنى تۋرالى مەسەلە قارالىپ جاتىر. سوڭعى ون جىلدىقتا قازاقستاننىڭ ٸشكٸ ساياساتىنا ىقپال ەتۋ ٷشٸن USAID-تەن 150 ملن دوللاردان استام قاراجات بٶلٸنٸپتٸ», – دەدٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى.
وسى رەتتە, دەپۋتات ەلٸمٸزدە ٸشكٸ ساياساتتى ٸسكە اسىراتىن, ونىڭ باعىت-باعدارىن انىقتايتىن بيلٸك ينستيتۋتتارى بار ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ ٸسٸنە, ۇلتتىق يدەولوگيياسىنا, رۋحاني-مەدەني دٷنيەتانىمىمىزعا, ياعني ٸشكٸ ساياساتىمىزعا سىرتقى كٷشتەردٸڭ ارالاسۋىنا جول بەرمەي, زاڭ اياسىندا باتىل جاۋاپ بەرە الاتىنىمىزدى قاداپ ايتتى.
«مەسەلەن, اقش, قىتاي, رەسەي سيياقتى الپاۋىت مەملەكەتتەر ٸشكٸ ساياساتتارىنا ٶزگەلەردٸڭ ارالاسۋىنا جول بەرمەيتٸن زاڭدار قابىلداعان. وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت تەز ارادا قاتاڭ شارالاردى قولعا الۋى كەرەك», دەگەن ە.جاڭبىرشين بٸراز ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى.
ەڭ الدىمەن, قارجى مينيسترلٸگٸ مەن تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردى ٸسكە قوسىپ, ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ ساياساتىنا ارالاسۋعا باعىتتالعان سىرتتان قۇيىلعان قارجىنى انىقتاپ, تيٸستٸ شارا قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
