«Jeltoqsan jeli» – Táýelsizdik rýhyn jyrlaǵan án

Tarih betterinde máńgilikke saqtalǵan 1986 jylǵy Jeltoqsan oqiǵasy – qazaq halqynyń erkindikke umtylǵan qaisar rýhynyń kórinisi. Sol bir yzǵarly kúnder qazaq jastarynyń totalitarlyq júiege qarsy bas kóterýin ǵana emes, ulttyń azattyqqa degen ańsaryn aiqyn kórsetti. Osy tarihi kezeńniń simvolyna ainalǵan týyndylardyń biri – «Jeltoqsan jeli» áni týraly Ult.kz oi terbedi.

foto: gov.kz

Ánniń týýy – halyq júregindegi shyndyq

«Jeltoqsan jeli» áni Ábiirbek Tináliniń shyǵarmashylyq qoltańbasy. Ánniń ár joly sol ýaqyttaǵy tarihi shyndyqty aina-qatesiz jetkizedi. Bul – halqymyzdyń basynan ótken qasiretti, biraq qaisarlyqqa toly kúnderdiń mýzykalyq shejiresi.

Jeltoqsan oqiǵasy tusynda jastardyń beibit sherýi aiaýsyz basylyp, myńdaǵan adam qýǵyn-súrginge ushyrady. Biraq sol kúnderde týǵan rýh – án bolyp órilip, erkindiktiń gimnine ainaldy.

Tońdyrdy meni,
Tońdyrdy seni
Jeltoqsan jeli yzǵarly.
Soldyrdy gúldi,
Ońdyrdy nurdy,
Kóńilde muńdy iz qaldy.

Osy shýmaqtardan-aq qazaq jastarynyń erkindik jolyndaǵy qiyndyqtarǵa tótep bergeni, el úshin basyn báigege tikkeni kórinedi.

Ánniń rýhani mańyzy

«Jeltoqsan jeli» áni – qarapaiym áýen emes, ol – halqymyzdyń júreginde saqtalǵan estelik, erkindiktiń urany. Táýelsizdikke deiingi qiyn kezeńniń kórkemdik beinesi retinde bul án ár tyńdaýshynyń júreginde erekshe oryn alady. Ándi tyńdaǵanda jastardyń qaisarlyǵyn, ulttyq namystyń biiktigin sezinýge bolady.

Bul týyndy qazaq jastaryn patriottyqqa tárbieleitin, ótkendi umytpai, bolashaqqa degen senimdi nyǵaitatyn qundylyqqa ainaldy.

Táýelsizdik pen óner bailanysy

Jeltoqsan oqiǵasy qazaq ónerinde óshpes iz qaldyrdy. «Jeltoqsan jeli» siiaqty shyǵarmalar sol kúnderdiń shynaiy beinesin bizge jetkizip, táýelsizdiktiń baǵasyn uǵyndyrady. Ánniń arqasynda tarihta qalǵan esimder, sherýde qurban bolǵan jastardyń erligi máńgi umytylmaidy.

«Jeltoqsan jeli» – tek án emes, ol ulttyń erkindik úshin kúresin dáriptegen tarihi eskertkish. Án árbir qazaq balasynyń júreginde namys otyn tutatyp, táýelsizdikti qadirleýge shaqyrady. Búgingi urpaq bul ándi tyńdap, ótkenge taǵzym etip, azat eldiń ulany ekenin maqtan tutýy tiis.

Jeltoqsannyń muzǵa oranǵan jeli – qazaq rýhyn oiata bilgen erlik kúni.

Bekbolat MUHTAR