Qazaqstandaǵy bilim júiesi baǵdarlamasy boiynsha balalar jazda 3 ai kanikýlǵa shyǵady. Alaida bul aralyqta kóp bala óz úilerinde tórt qabyrǵaǵa qarap ishi pysyp mazasyzdanady. Buryn jazǵy demalystyń úlken bóligi aýylda, ata-áje men týystardyń ortasynda ótetin. Al qazir kóbinde aýylda ata-áje joq, qalǵan týma-týystyń úiine bala jiberý de ábestik. Ata anaǵa, mektepke, qoǵamǵa ne isteýge bolady?
Ata-ana
Sanaly ata-ana retinde kanikýl bastalmas buryn balanyń úsh ai jaz demalysy qalai ótetindigin aldyn ala josparlaǵan jón. Bala bir ai lagerge barýy múmkin, odan bólek jańa sporttyq sektsiia, úiirmeni bastap kóre me, balanyń esinde qalatyndai otbasy bolyp el ishinde qandai tanymdyq saiahattar uiymdastyrýǵa bolady? Munyń barlyǵy josparlaný kerek.
Mektep
Mektep jergilikti mýzei, kitaphanalarmen birlesip jumys istese jaqsy. Ólketaný boiynsha ekskýrsiialarǵa shyǵyp, tanymdyq, kitaptalqy klýbtaryn uiymdastyrý arqyly balalardyń jazǵy demalysyna at salysýǵa bolady.
Qoǵam
Ásirese qoǵamdyq mekemeler men kásipkerler balalar úshin kóp jaqsylyq jasai alar edi. Oqýshylardy jazǵy demalysta qoǵamdyq qyzmetterge belsendi aralastyrý eki tarapqa da paidaly bolary sózsiz. Qarttar úiine kómektesý, volonterlik jumystar atqarý, kóshe, saiabaq, ózen, teńiz jaǵalaýy tazalyǵyna aralastyrý, aýyl, qalalyq baqtardy kútýdi mektep oqýshylaryna ábden senip tapsyrýǵa bolatyn ister.
Abzalynda
Árine bala toǵyz ai boiy oqyp, sharshap, qalǵan úsh ai jazǵy demalysta da eńbek etýi kerek dep oilaý qate. Alaida qazirgi tańda balalardyń negizgi ermegi telefon, kompiýter bolyp ketken zamanda oqýshylardyń aqyl-oi eńbegin, dene qozǵalysyn arttyratyn amaldar asa qajet. Balanyń jazǵy demalysyn ońtaily uiymdastyrý eń aldymen ata-ananyń mindeti. Dese de jaýapty, derbes bala tárbieleý bir aýyldyń, iaǵni tutas qoǵamnyń mindeti. Sol sebepti aldaǵy ýaqytta balalardyń jazǵy demalysyn tek aqyly úiirme, kýrstarǵa shaqyrýdan bólek, balaǵa da, qoǵamǵa da paidaly bolar amaldarmen toltyra alsaq eken.
Jihankez jýrnalist Dinara Bolat
