Jasyryn emes Qazaqstandaǵy memlekettik organdardyń qyzmetine belgili bir basqarý qurylymynda zańmen bekitilgen qyzmetter men mindetterdi, olardy júzege asyrý sharttary men shekteýlerin belgileitin tásil fýnktsionaldyq úlgige tán. Al strategiialyq basqarý turǵysynan baǵdarlamalyq-maqsatty tásil (uzaq merzimdi damý maqsattary men mindetterin, olardy iske asyrý tetigin ázirleý jáne aralyq satylardy olardyń iske asyrylýyn qadaǵalaý) keńinen qoldanylýda. Munda maqsatty qoiýdan bastap naqty nátije alǵanǵa deiin protsesster bekitiledi. Osy basqarý tásilderi naqty tóreshildik uiǵarymdardy qoldaný qajettigin kózdeidi, bul, bir jaǵynan, sapaly baqylaý jáne jaýapkershilik júiesin qurýǵa múmkindik berse, ekinshiden, strategiialyq damý mindetterin sheshken kezde, ikemdilik deńgeiin, vedomstvoaralyq árekettesý tiimdiligin azaitady.
Halyqaralyq tájiribege súiensek, osy problemalardyń sheshimi – memlekettik bilik organdarynyń qyzmetine JOBALYQ BASQARÝ tásilin engizý. Munda ózge tásilderdiń kúshti jaqtary biriktirildi, sonyń ishinde protsestik tásilden negizgi mindetti fazalarǵa bólshektep bailanystyrý úlgisi alyndy. Bul ár faza boiynsha merzim men onyń qunyn baqylaý protsesin jeńildetýge múmkindik beredi.
Jobalyq basqarý degenimiz tek joba belgilerine ie nysandardy ǵana emes, sondai-aq, kez kelgen basqa nysandardy basqarýǵa qoldanyla alatyn qyzmettiń airyqsha túri. Basqasha aitqanda – naqty bir mindetterge qol jetkizý úshin adamdardy uiymdastyrý tehnologiiasy. «Joba» uǵymynyń kóptegen anyqtamalary onyń biregei maqsatynyń bolýyna, ony iske asyrýǵa arnalǵan ýaqyt pen resýrstardyń shektelýine súienedi.
Jobalyq tásil memlekettik sektor qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, josparlanǵan nátijelerge qol jetkizý sapasyn arttyryp, merzimderin qysqartýǵa múmkindik týdyrady. Halyqaralyq jobalardy basqarý qaýymdastyǵynyń derekterine sáikes jobalyq basqarý quraldaryn is júzinde paidalaný ýaqyttyń shamamen 20-30 % jáne mańyzdysy qarajattyń 15-20 % únemdeýge kómek beredi [1].
Jobalyq tásil memlekettik basqarý júiesine túbegeili ózgerister engizý alǵysharttaryn týdyra otyryp, nátijesinde bólek jobalar men baǵdarlamalardan jalpy jobalyq baǵyttalǵan qoǵamǵa kóshýge jol beredi. Ýaqyt óte kele jobalyq basqarý tujyrymdamasy tek iri memlekettik jobalarǵa ǵana tán tásilden uiymdastyrýshylyq protsesterdi basqarýdyń keshendi ádisnamasyna birte-birte damydy.
Qazirgi tańda jobalyq basqarýǵa baǵyttalǵan tásil Ulybritaniiada, Japoniiada, Amerika Qurama Shtattarynda, Reseide jáne t.b. elderde keńinen qoldanylady. Kórshiles elimizdiń tájiribesin, sonyń ishinde Belgorod oblysynyń tájiribesin zerttei kele, memlekettik organdarda jobalyq basqarýdy engizýde tabysqa jetý faktorlaryna joǵary laýazymdyq tulǵa tarapynan qoldaýdy, jobalyq basqarýdy engizýge jaýapty organdy belgileýdi, jobalyq basqarý sulbasyna barlyq memlekettik organdardy qosýdy, jobalardy baǵalaý jáne irikteý ortasyn qalyptastyrýdy, jobalyq basqarýdy resimdeýdi, jobalyq qyzmetke tehnologiialyq qoldaý kórsetýdi jáne yntalandyrý saiasatyn jatqyzýǵa bolady.
Alaida, osy faktorlarǵa qaishy memlekettik sektorda jobalyq basqarýdy engizýdi tejeitin problemalar da anyqtaldy, atap aitqanda: damymaǵan normativtik-quqyqtyq baza, belsendiliktiń, yntalylyqtyń jáne ýájdemeniń bolmaýy, qajetti bilim men daǵdylardyń jetispeýshiligi jáne jańa jumys ádisterin is júzinde paidalanbaý.
Osylaisha, jaǵymdy jaǵdai jasaǵan kezde, jobalyq basqarý memlekettik baǵdarlamalardy, iri investitsiialyq jobalardy tiimdi basqarýǵa múmkindik beretin damý quraldarynyń birine ainalýy tiis.
Aiaýlym Aitjanova,
memlekettik jeke-menshik áriptestik ortalyǵynyń sarapshysy
[1] «PMSOFT jáne Primavera – ónerkásipke jáne qurylysqa tabysty investitsiialar» VIII Halyqaralyq PMSOFT jobalardy basqarý konferentsiiasynyń derekteri
.jpeg)