جاسىرىن ەمەس قازاقستانداعى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتٸنە بەلگٸلٸ بٸر باسقارۋ قۇرىلىمىندا زاڭمەن بەكٸتٸلگەن قىزمەتتەر مەن مٸندەتتەردٸ, ولاردى جٷزەگە اسىرۋ شارتتارى مەن شەكتەۋلەرٸن بەلگٸلەيتٸن تەسٸل فۋنكتسيونالدىق ٷلگٸگە تەن. ال ستراتەگييالىق باسقارۋ تۇرعىسىنان باعدارلامالىق-ماقساتتى تەسٸل (ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ ماقساتتارى مەن مٸندەتتەرٸن, ولاردى ٸسكە اسىرۋ تەتٸگٸن ەزٸرلەۋ جەنە ارالىق ساتىلاردى ولاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋىن قاداعالاۋ) كەڭٸنەن قولدانىلۋدا. مۇندا ماقساتتى قويۋدان باستاپ ناقتى نەتيجە العانعا دەيٸن پروتسەسستەر بەكٸتٸلەدٸ. وسى باسقارۋ تەسٸلدەرٸ ناقتى تٶرەشٸلدٸك ۇيعارىمداردى قولدانۋ قاجەتتٸگٸن كٶزدەيدٸ, بۇل, بٸر جاعىنان, ساپالى باقىلاۋ جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك جٷيەسٸن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, ەكٸنشٸدەن, ستراتەگييالىق دامۋ مٸندەتتەرٸن شەشكەن كەزدە, يكەمدٸلٸك دەڭگەيٸن, ۆەدومستۆوارالىق ەرەكەتتەسۋ تيٸمدٸلٸگٸن ازايتادى.
حالىقارالىق تەجٸريبەگە سٷيەنسەك, وسى پروبلەمالاردىڭ شەشٸمٸ – مەملەكەتتٸك بيلٸك ورگاندارىنىڭ قىزمەتٸنە جوبالىق باسقارۋ تەسٸلٸن ەنگٸزۋ. مۇندا ٶزگە تەسٸلدەردٸڭ كٷشتٸ جاقتارى بٸرٸكتٸرٸلدٸ, سونىڭ ٸشٸندە پروتسەستٸك تەسٸلدەن نەگٸزگٸ مٸندەتتٸ فازالارعا بٶلشەكتەپ بايلانىستىرۋ ٷلگٸسٸ الىندى. بۇل ەر فازا بويىنشا مەرزٸم مەن ونىڭ قۇنىن باقىلاۋ پروتسەسٸن جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جوبالىق باسقارۋ دەگەنٸمٸز تەك جوبا بەلگٸلەرٸنە يە نىسانداردى عانا ەمەس, سونداي-اق, كەز كەلگەن باسقا نىسانداردى باسقارۋعا قولدانىلا الاتىن قىزمەتتٸڭ ايرىقشا تٷرٸ. باسقاشا ايتقاندا – ناقتى بٸر مٸندەتتەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ادامداردى ۇيىمداستىرۋ تەحنولوگيياسى. «جوبا» ۇعىمىنىڭ كٶپتەگەن انىقتامالارى ونىڭ بٸرەگەي ماقساتىنىڭ بولۋىنا, ونى ٸسكە اسىرۋعا ارنالعان ۋاقىت پەن رەسۋرستاردىڭ شەكتەلۋٸنە سٷيەنەدٸ.
جوبالىق تەسٸل مەملەكەتتٸك سەكتور قىزمەتٸنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, جوسپارلانعان نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, مەرزٸمدەرٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك تۋدىرادى. حالىقارالىق جوبالاردى باسقارۋ قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس جوبالىق باسقارۋ قۇرالدارىن ٸس جٷزٸندە پايدالانۋ ۋاقىتتىڭ شامامەن 20-30 % جەنە ماڭىزدىسى قاراجاتتىڭ 15-20 % ٷنەمدەۋگە كٶمەك بەرەدٸ [1].
جوبالىق تەسٸل مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنە تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ العىشارتتارىن تۋدىرا وتىرىپ, نەتيجەسٸندە بٶلەك جوبالار مەن باعدارلامالاردان جالپى جوبالىق باعىتتالعان قوعامعا كٶشۋگە جول بەرەدٸ. ۋاقىت ٶتە كەلە جوبالىق باسقارۋ تۇجىرىمداماسى تەك ٸرٸ مەملەكەتتٸك جوبالارعا عانا تەن تەسٸلدەن ۇيىمداستىرۋشىلىق پروتسەستەردٸ باسقارۋدىڭ كەشەندٸ ەدٸسناماسىنا بٸرتە-بٸرتە دامىدى.
قازٸرگٸ تاڭدا جوبالىق باسقارۋعا باعىتتالعان تەسٸل ۇلىبريتانييادا, جاپونييادا, امەريكا قۇراما شتاتتارىندا, رەسەيدە جەنە ت.ب. ەلدەردە كەڭٸنەن قولدانىلادى. كٶرشٸلەس ەلٸمٸزدٸڭ تەجٸريبەسٸن, سونىڭ ٸشٸندە بەلگورود وبلىسىنىڭ تەجٸريبەسٸن زەرتتەي كەلە, مەملەكەتتٸك ورگانداردا جوبالىق باسقارۋدى ەنگٸزۋدە تابىسقا جەتۋ فاكتورلارىنا جوعارى لاۋازىمدىق تۇلعا تاراپىنان قولداۋدى, جوبالىق باسقارۋدى ەنگٸزۋگە جاۋاپتى ورگاندى بەلگٸلەۋدٸ, جوبالىق باسقارۋ سۇلباسىنا بارلىق مەملەكەتتٸك ورگانداردى قوسۋدى, جوبالاردى باعالاۋ جەنە ٸرٸكتەۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋدى, جوبالىق باسقارۋدى رەسٸمدەۋدٸ, جوبالىق قىزمەتكە تەحنولوگييالىق قولداۋ كٶرسەتۋدٸ جەنە ىنتالاندىرۋ ساياساتىن جاتقىزۋعا بولادى.
الايدا, وسى فاكتورلارعا قايشى مەملەكەتتٸك سەكتوردا جوبالىق باسقارۋدى ەنگٸزۋدٸ تەجەيتٸن پروبلەمالار دا انىقتالدى, اتاپ ايتقاندا: دامىماعان نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازا, بەلسەندٸلٸكتٸڭ, ىنتالىلىقتىڭ جەنە ۋەجدەمەنٸڭ بولماۋى, قاجەتتٸ بٸلٸم مەن داعدىلاردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ جەنە جاڭا جۇمىس ەدٸستەرٸن ٸس جٷزٸندە پايدالانباۋ.
وسىلايشا, جاعىمدى جاعداي جاساعان كەزدە, جوبالىق باسقارۋ مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى, ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى تيٸمدٸ باسقارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن دامۋ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸنە اينالۋى تيٸس.
اياۋلىم ايتجانوۆا,
مەملەكەتتٸك جەكە-مەنشٸك ەرٸپتەستٸك ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى
[1] «پمسوفت جەنە Primavera – ٶنەركەسٸپكە جەنە قۇرىلىسقا تابىستى ينۆەستيتسييالار» VIII حالىقارالىق پمسوفت جوبالاردى باسقارۋ كونفەرەنتسيياسىنىڭ دەرەكتەرٸ
.jpeg)