Kúni keshe QR Ulttyq bank aqsha-nesie saiasatynyń mańyzdy quraly — bazalyq mólsherlemeni 17-den 15 paiyzǵa tómendetip, onyń aýytqý dálizin +/-1 paiyz dep belgiledi. Mamandar bul indikatordyń jyl sońyna deiin taǵy arzandaitynyn boljap jatyr. Osyǵan bailanysty, bazalyq mólsherlemeniń jalpy el ekonomikasyna, sonyń ishinde, infliatsiiaǵa, bazardaǵy baǵaǵa, aqyry valiýtalar qunyna qalai áser etetinin kaz.365info.kz mamannan surap kórdi.
Iliias Isaev
2016 jyly infliatsiia deńgeii tómendeidi
Qarjyger-maman Iliias Isaev elimizdegi jyldyq infliatsiia deńgeii byltyrǵyǵa qaraǵanda tómen bolady dep boljaidy.
— 2015 jyldyń qortyndysy boiynsha elimizdegi infliatsiia deńgeii 13,6 paiyzdy quraǵan, al 2016 jyly bul kórsetkish 12-12,5 paiyzdy qamtidy dep oilaimyn. Óitkeni ótken jylǵy infliatsiia deńgeiin elimizde eki ret ótkizilgen devalvatsiia kóterip ketti. Al biyl, kerisinshe, dollar qymbatshylyǵyn aýyzdyqtaýǵa barynsha kúsh jumsalyp jatyr. Sonyń bir kórsetkishi — Ulttyq banktiń arzan aqsha saiasatyn qurýǵa basymdyq berýi. Osy maqsatta elimizdiń ortalyq banki bazalyq mólsherlemeni tómendetti.
Bazardaǵy baǵaǵa infliatsiianyń esh qatysy joq
Sondai-aq Iliias Isaev
halyq tutynysyndaǵy taýarlar baǵasynyń qymbattaýyn ýaqytsha qubylys dep sanaidy.
Onyń pikirinshe, bazardaǵy baǵanyń ósimine infliatsiianyń esh qatysy joq.
— Kóktemde taýar óndirýshilerdiń qajettiligi artady. Egistik egý kerek, oǵan janar-jaǵarmai, tuqym qajet degendei. Aýylsharýashylyǵy taýarlary syrttan kóptep tasymaldana bastaidy. Árine, munyń barlyǵy qosymsha shyǵyn, sondyqtan ol taýardyń ózindik qunyna áser etedi. Al jaz shyǵa salysymen, máselen, jylý syndy kommýnaldyq aqylardy tóleý qajettiligi bolmaidy, ónim de ózimizdiki, sondyqtan baǵa tómendeidi.
Arzan aqsha saiasaty — jaǵymdy qubylys
«Úkimet shaǵyn jáne orta kásipkerlikti, sonyń ishinde, ónerkásip salasyn yntalandyrýǵa múddeli. Sondyqtan Ulttyq bank arzan aqsha saiasatyn júrgizýge kóshti», deidi maman. Osy jaǵynan alǵanda,
bul – el ekonomikasy úshin óte jaǵymdy qubylys.
Mamannyń pikirinshe, mundaida nesie de arzandaýy tiis eken.
— Bazalyq mólsherleme – ortalyqtan belgilengen indikator. Oǵan qarap naryq indikatorlary sap túzeidi. Al bazalyq mólsherlemeniń tómendeýi, mysaly, nesieniń arzandaýyn kórsete alýy tiis. Máselen, kommertsiialyq bankter elge nesieni berer kezde ol aqshany Ulttyq bankten satyp alady. Keiinnen onyń ústine paiyz qosyp, ony halyqqa usynady. Ulttyq bank mine, sol kommertsiialyq bankterge satatyn aqshany arzandatyp otyr.
Sáikesinshe, kommertsiialyq bankterdiń de nesiesi sál arzandaýy tiis.
Alaida óz paidasyna alańdaýly ekinshi deńgeidegi bankter qarapaiym halyqqa beretin nesieni arzandata qoiýy ekitalai. Biraq, shaǵyn jáne orta kásipkerlik pen ónerkásip salasyna kórsetetin qyzmettiń qunyn tómendetse, oǵan da shúkir der edik. Ondai jaǵdaida kóptegen kásiporyndardyń jumysy alǵa jyljyp, joǵary infliatsiialyq qaýip-qater seiiledi.
Dollar endi qymbattamaidy!
«Ulttyq banktiń arzan aqsha saiasatyn qolǵa alýy dollardyń endi qymbattamaitynyn bildiredi», dep sanaidy Iliias Isaev.
— Qandai da bir syrtqy faktorlar kiligip ketpese, dollardyń endi qymbattaýy ekitalai.
Qazirdiń ózinde ótken jyldyń aiaǵyndaǵy baǵamǵa deiin jetip qaldyq. Jyl sońyna deiin 1 AQSh dollary 250 teńge mańyna baryp qalatyn syńaily. Óitkeni sońǵy kezderi aqsha ainalymynda dollar shamadan tys kóbeiip ketti. Sol sekildi qazir birqatar eldermen saýda-sattyq kelisimsharttaryn dollarmen emes, eki eldiń aqshasymen belgilep alýdamyz. Teńge depozitterin de tartymdy etip, paiyzdyq mólsherlemesin kóterdik. Álemdik naryqtaǵy munai baǵasy da kóterilip keledi. Úkimet munaidyń bir barreli 45 dollardan assa biz qatty qysylmaityn bolamyz dep málimdegen. Qazir bul kórsetkish 48-49 dollardy kórsetip tur.
Demek, Ulttyq bank endi dollardy qymbattatýǵa múddeli emes.
Jaqynda Ulttyq banktyń bazalyq mólsherlemeni 15 paiyz deńgeiinde qaldyrdy. Bank sektory mamandary bul kórsetkishtiń áli de tómendeýi múmkin ekenin boljap otyr.
Mysaly, “Asyl-Invest” saraptama ortalyǵynyń atqarýshy direktory Nurlan Rahymbaev:
“Munai baǵasy birtindep qalpyna kele jatyr, devalvatsiialyq jáne infliatsiialyq qaýip-qater de álsireidi. Ekonomikada teńge ótimdiligi tapshy ekendigine qaramastan, aqshany arzandatý retteýshi organ tarapynan jasalǵan durys qadam. Meniń oiymsha, Ulttyq bank munai baǵasy men amerikalyq dollar baǵamyn baqylap otyrady. Aldaǵy 3 aida Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni tómendetýge qatysty taǵy da áreket jasaýy múmkin”, — deidi sarapshy.
