كٷنٸ كەشە قر ۇلتتىق بانك اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ماڭىزدى قۇرالى — بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 17-دەن 15 پايىزعا تٶمەندەتٸپ, ونىڭ اۋىتقۋ دەلٸزٸن +/-1 پايىز دەپ بەلگٸلەدٸ. ماماندار بۇل ينديكاتوردىڭ جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى ارزاندايتىنىن بولجاپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ جالپى ەل ەكونوميكاسىنا, سونىڭ ٸشٸندە, ينفلياتسيياعا, بازارداعى باعاعا, اقىرى ۆاليۋتالار قۇنىنا قالاي ەسەر ەتەتٸنٸن kaz.365info.kz ماماننان سۇراپ كٶردٸ.
ٸليياس يساەۆ
2016 جىلى ينفلياتسييا دەڭگەيٸ تٶمەندەيدٸ
قارجىگەر-مامان ٸليياس يساەۆ ەلٸمٸزدەگٸ جىلدىق ينفلياتسييا دەڭگەيٸ بىلتىرعىعا قاراعاندا تٶمەن بولادى دەپ بولجايدى.
— 2015 جىلدىڭ قورتىندىسى بويىنشا ەلٸمٸزدەگٸ ينفلياتسييا دەڭگەيٸ 13,6 پايىزدى قۇراعان, ال 2016 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 12-12,5 پايىزدى قامتيدى دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ ٶتكەن جىلعى ينفلياتسييا دەڭگەيٸن ەلٸمٸزدە ەكٸ رەت ٶتكٸزٸلگەن دەۆالۆاتسييا كٶتەرٸپ كەتتٸ. ال بيىل, كەرٸسٸنشە, دوللار قىمباتشىلىعىن اۋىزدىقتاۋعا بارىنشا كٷش جۇمسالىپ جاتىر. سونىڭ بٸر كٶرسەتكٸشٸ — ۇلتتىق بانكتٸڭ ارزان اقشا ساياساتىن قۇرۋعا باسىمدىق بەرۋٸ. وسى ماقساتتا ەلٸمٸزدٸڭ ورتالىق بانكٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتتٸ.
بازارداعى باعاعا ينفلياتسييانىڭ ەش قاتىسى جوق
سونداي-اق ٸليياس يساەۆ
حالىق تۇتىنىسىنداعى تاۋارلار باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىن ۋاقىتشا قۇبىلىس دەپ سانايدى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بازارداعى باعانىڭ ٶسٸمٸنە ينفلياتسييانىڭ ەش قاتىسى جوق.
— كٶكتەمدە تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ ارتادى. ەگٸستٸك ەگۋ كەرەك, وعان جانار-جاعارماي, تۇقىم قاجەت دەگەندەي. اۋىلشارۋاشىلىعى تاۋارلارى سىرتتان كٶپتەپ تاسىمالدانا باستايدى. ەرينە, مۇنىڭ بارلىعى قوسىمشا شىعىن, سوندىقتان ول تاۋاردىڭ ٶزٸندٸك قۇنىنا ەسەر ەتەدٸ. ال جاز شىعا سالىسىمەن, مەسەلەن, جىلۋ سىندى كوممۋنالدىق اقىلاردى تٶلەۋ قاجەتتٸلٸگٸ بولمايدى, ٶنٸم دە ٶزٸمٸزدٸكٸ, سوندىقتان باعا تٶمەندەيدٸ.
ارزان اقشا ساياساتى — جاعىمدى قۇبىلىس
«ٷكٸمەت شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸ, سونىڭ ٸشٸندە, ٶنەركەسٸپ سالاسىن ىنتالاندىرۋعا مٷددەلٸ. سوندىقتان ۇلتتىق بانك ارزان اقشا ساياساتىن جٷرگٸزۋگە كٶشتٸ», دەيدٸ مامان. وسى جاعىنان العاندا,
بۇل – ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن ٶتە جاعىمدى قۇبىلىس.
ماماننىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇندايدا نەسيە دە ارزانداۋى تيٸس ەكەن.
— بازالىق مٶلشەرلەمە – ورتالىقتان بەلگٸلەنگەن ينديكاتور. وعان قاراپ نارىق ينديكاتورلارى ساپ تٷزەيدٸ. ال بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ تٶمەندەۋٸ, مىسالى, نەسيەنٸڭ ارزانداۋىن كٶرسەتە الۋى تيٸس. مەسەلەن, كوممەرتسييالىق بانكتەر ەلگە نەسيەنٸ بەرەر كەزدە ول اقشانى ۇلتتىق بانكتەن ساتىپ الادى. كەيٸننەن ونىڭ ٷستٸنە پايىز قوسىپ, ونى حالىققا ۇسىنادى. ۇلتتىق بانك مٸنە, سول كوممەرتسييالىق بانكتەرگە ساتاتىن اقشانى ارزانداتىپ وتىر.
سەيكەسٸنشە, كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ دە نەسيەسٸ سەل ارزانداۋى تيٸس.
الايدا ٶز پايداسىنا الاڭداۋلى ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەر قاراپايىم حالىققا بەرەتٸن نەسيەنٸ ارزانداتا قويۋى ەكٸتالاي. بٸراق, شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك پەن ٶنەركەسٸپ سالاسىنا كٶرسەتەتٸن قىزمەتتٸڭ قۇنىن تٶمەندەتسە, وعان دا شٷكٸر دەر ەدٸك. ونداي جاعدايدا كٶپتەگەن كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسى العا جىلجىپ, جوعارى ينفلياتسييالىق قاۋٸپ-قاتەر سەيٸلەدٸ.
دوللار ەندٸ قىمباتتامايدى!
«ۇلتتىق بانكتٸڭ ارزان اقشا ساياساتىن قولعا الۋى دوللاردىڭ ەندٸ قىمباتتامايتىنىن بٸلدٸرەدٸ», دەپ سانايدى ٸليياس يساەۆ.
— قانداي دا بٸر سىرتقى فاكتورلار كيلٸگٸپ كەتپەسە, دوللاردىڭ ەندٸ قىمباتتاۋى ەكٸتالاي.
قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٶتكەن جىلدىڭ اياعىنداعى باعامعا دەيٸن جەتٸپ قالدىق. جىل سوڭىنا دەيٸن 1 اقش دوللارى 250 تەڭگە ماڭىنا بارىپ قالاتىن سىڭايلى. ٶيتكەنٸ سوڭعى كەزدەرٸ اقشا اينالىمىندا دوللار شامادان تىس كٶبەيٸپ كەتتٸ. سول سەكٸلدٸ قازٸر بٸرقاتار ەلدەرمەن ساۋدا-ساتتىق كەلٸسٸمشارتتارىن دوللارمەن ەمەس, ەكٸ ەلدٸڭ اقشاسىمەن بەلگٸلەپ الۋدامىز. تەڭگە دەپوزيتتەرٸن دە تارتىمدى ەتٸپ, پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸن كٶتەردٸك. ەلەمدٸك نارىقتاعى مۇناي باعاسى دا كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. ٷكٸمەت مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 45 دوللاردان اسسا بٸز قاتتى قىسىلمايتىن بولامىز دەپ مەلٸمدەگەن. قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش 48-49 دوللاردى كٶرسەتٸپ تۇر.
دەمەك, ۇلتتىق بانك ەندٸ دوللاردى قىمباتتاتۋعا مٷددەلٸ ەمەس.
جاقىندا ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 15 پايىز دەڭگەيٸندە قالدىردى. بانك سەكتورى ماماندارى بۇل كٶرسەتكٸشتٸڭ ەلٸ دە تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن بولجاپ وتىر.
مىسالى, “اسىل-ينۆەست” ساراپتاما ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نۇرلان راحىمباەۆ:
“مۇناي باعاسى بٸرتٸندەپ قالپىنا كەلە جاتىر, دەۆالۆاتسييالىق جەنە ينفلياتسييالىق قاۋٸپ-قاتەر دە ەلسٸرەيدٸ. ەكونوميكادا تەڭگە ٶتٸمدٸلٸگٸ تاپشى ەكەندٸگٸنە قاراماستان, اقشانى ارزانداتۋ رەتتەۋشٸ ورگان تاراپىنان جاسالعان دۇرىس قادام. مەنٸڭ ويىمشا, ۇلتتىق بانك مۇناي باعاسى مەن امەريكالىق دوللار باعامىن باقىلاپ وتىرادى. الداعى 3 ايدا ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋگە قاتىستى تاعى دا ەرەكەت جاساۋى مٷمكٸن”, — دەيدٸ ساراپشى.
