12 qarasha Pnevmoniiaǵa qarsy kúres kúni retinde atap ótiledi, dep habarlaidy QR DSM Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy.
2009 jyly Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy IýNISEF-pen birlesip, «Pnevmoniianyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres jónindegi jahandyq is-qimyl josparyn» jariialady.
Biyl on birinshi jyl pnevmoniiaǵa qarsy kúres kúni atap ótiledi. Bul kún kezdeisoq tańdalǵan joq, óitkeni pnevmoniiany jyl boiy juqtyrýǵa bolatynyna qaramastan, dál kúzdiń sońǵy aiy, meditsina qyzmetkerleriniń derekteri boiynsha, tumaý jáne basqa da juqpaly aýrýlardyń órshý kezeńi bolyp sanalady, bulardyń aiasynda pnevmoniianyń órshýi múmkin.
Pnevmoniianyń negizgi sebepteriniń biri - pnevmokokk infektsiiasy, al onyń qozdyrǵyshy - pnevmokokk. Pnevmoniia - bul ókpe tinderiniń qabynýy, negizinen, ol alveolany zaqymdaidy jáne ondaǵy qabyný suiyqtyǵyn damytady. Aýrýdyń alǵashqy belgileri: dene qyzýynyń joǵarylaýy, keýde tusynyń aýyrýy, qaqyryqty jótel. Atipti pnevmoniiada qurǵaq, ónimsiz jótel bolady, ekinshi simptomdary basym – bas aýrýy, tamaqtyń qyshýy, álsizdik jáne tez sharshaý. Diagnostikanyń negizgi ádisi - fliýorografiia - ókpeniń rentgenografiiasy, onda ókpeniń qaraiýy, sondai-aq qaqyryq sebindisi baiqalady.
Pnevmoniianyń aldyn alý:
- Úi-jaidy únemi jeldetip otyrý, turǵyn úidi taza ustaý;
- Salaýatty ómir saltyn ustaný: ziiandy ádetterden bas tartý, tolyqqandy demalys jáne qalypty dene jattyǵýlaryn aýystyryp otyrý;
- Sýyqtan saqtaný;
- Temeki shekpeý jáne temeki shegetin jerlerden aýlaq bolý: passivti temeki shegý bronhtyń jumysyna keri áser etedi.
- Tumaýǵa qarsy ekpe saldyrý kerek, óitkeni pnevmoniia, kóbinese, tumaýdyń asqynýy bolyp sanalady. Ekpe alǵan adamdardyń pnevmoniiamen aýyrýy múmkin ekenine qaramastan, aýrý, ekpe almaǵan adamdarǵa qaraǵanda, ońai ótedi.
- Tumaýmen syrqattanýshylyqtyń órshý kezeńinde naýqas adamdarmen bailanysta bolýdan aýlaq bolý, tynys alý múshelerin qorǵaý úshin betperde taǵý, adamdar kóp jinalatyn jerlerge barýdan bas tartý usynylady.
- Úi-jailarda jeldetý jáne ylǵaldy tazalaý rejimin saqtaý qajet.
Eger siz nemese balańyz aýyryp qalsa, balany balabaqshaǵa nemese mektepke jibermeý kerek, odan da dárigerge qaralyńyz. Jai-kúii aýyr jaǵdaida dárigerdi úige shaqyrý qajet jáne eshbir jaǵdaida ózin-ózi emdeýge bolmaidy.
Qazaqstanda pnevmokokk infektsiiasyna qarsy tiimdi 13-valenttik vaktsina qoldanylady, ol pnevmokokktyń 13 patogendi túrin qamtidy.
Bul vaktsina balalarǵa Ulttyq egý kúntizbesine sáikes egiledi.
Sondai-aq, ókpeniń sozylmaly aýrýlary bar qaýip-qater tobyndaǵy adamdarǵa jáne 65 jastan asqan qart adamdarǵa vaktsinatsiia alý usynylady.
Immýnitetti nyǵaitý, vaktsinatsiialaý, JRVI alǵashqy belgileri kezinde dárigerge ýaqytyly qaralý, sonymen qatar emdeýshi dárigerden keńes alý kez kelgen aýrýdyń aldyn alýǵa kómektesedi. Ózińizdi qorǵańyz jáne profilaktika – kez kelgen aýrýǵa, onyń ishinde pnevmoniiaǵa qarsy kúrestiń eń tiimdi ádisi ekendigin esten shyǵarmańyz.
