Qazaqstannyń energetikalyq júiesi uzaq jyldar boiy jylý elektr ortalyqtaryna túsetin joǵary júktememen jáne injenerlik infraqurylymnyń edáýir tozýymen betpe-bet keldi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boiynsha el energetika jáne kommýnaldyq sharýashylyq salalaryn keshendi jańǵyrtýǵa kiristi.
Energetika jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba (MEKS) – Táýelsizdik jyldaryndaǵy osyndai aýqymdaǵy eń iri baǵdarlama. Biyldyń ózinde ony iske asyrýǵa 1 trln teńgeden astam qarjy bólinedi. Bul qarajat jylý, elektr jáne sý qubyry jelilerin qaita jańǵyrtýǵa, sondai-aq jylý kózderiniń jabdyqtaryn jańartýǵa baǵyttalady.
«Memleket basshysy bul bastamany Táýelsizdik jyldaryndaǵy energetika jáne kommýnaldyq sharýashylyq salalaryndaǵy eń aýqymdy reforma dep ádil baǵalady. Bul – eldiń infraqurylymdyq negizin júieli túrde jańartý. Úkimettiń osy baǵyttaǵy jumysyn oń baǵalaimyn. Senimdi infraqurylym jańa óndiristerdiń iske qosylýyna, turǵyn úi qurylysynyń damýyna jáne investitsiialyq tartymdylyqtyń artýyna tikelei yqpal etedi. Erkin qýat kózderi joq, injenerlik jelileri tozǵan ári apat qaýpi joǵary óńirge biznes investitsiia salmaidy. Baǵdarlamanyń jospar deńgeiinen naqty jumystar kezeńine ótkeni mańyzdy», – dedi Qazaqstannyń eńbek sińirgen energetigi, QR UKP «Atameken» basqarýshy direktory Jaqyp Hairýshev.
Ulttyq jobany iske asyrýdyń alǵashqy nátijeleri de kórine bastady. Kommýnaldyq kásiporyndar men tabiǵi monopoliia sýbektileriniń segizi daǵdarystyq «qyzyl aimaqtan» shyǵaryldy. Jyl sońyna deiin taǵy segiz nysandy osy sanattan shyǵarý josparlanyp otyr.
Biyl Qazaqstanda turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq salasyn qarjylandyrý kólemi eki esege ulǵaityldy. Jobalardy iske asyrý úshin jeke jáne sheteldik investitsiialar tartyldy. Biyl maquldanǵan qaryz qarajatynyń jalpy kólemi 625 mlrd teńgeni quraidy. Eger ótken jyly 6,6 myń shaqyrym injenerlik jeli jóndelse, biyl jyl sońyna deiin taǵy 12 myń shaqyrym jeli jańartylady.
Sonymen qatar shamamen 1,9 myń shaqyrym sý qubyry jáne sý burý jelilerin qaita jańǵyrtý, sondai-aq káriz-tazartý qurylystaryn jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan 45 jobany júzege asyrý josparlanǵan.
Úkimet otyrysynda Premer-ministr Oljas Bektenov jańǵyrtý qarqynyn jedeldetýdi jáne bólingen qarajattyń tiimdi igerilýin qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Onyń aitýynsha, kelisimsharttar men offteik-kelisimderdi ýaqytyly jasasý, memlekettik saraptamadan ótýdi jedeldetý jáne jóndeý jumystaryn belgilengen merzimde aiaqtaý qajet. Sonymen qatar jańa óndiristerdi qurý jáne qoldanystaǵylaryn keńeitý, turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq salasynyń ashyqtyǵy men tiimdiligin arttyrý úshin tsifrlyq quraldardy engizý mańyzdy.
«Árbir basshy Ulttyq jobanyń maqsatty kórsetkishterine qol jetkizý jáne kózdelgen barlyq is-sharalardyń ýaqytyly oryndalýy úshin jeke jaýap beredi. Barlyq qolda bar resýrstardy jumyldyrý qajet.
2027 jylǵa josparlanǵan is-sharalardy tolyqqandy júzege asyrý úshin daiyndyq jumystaryn qazirden bastaýymyz kerek. Barlyq óńir ákimdikteri biylǵy 1 qyrkúiekke deiin 2027 jylǵa arnalǵan óz jobalary boiynsha ótinimderdi Ulttyq jobanyń (MEKS) elektrondyq platformasyna joldap, olardy barlyq múddeli taraptarmen kelisýdi qamtamasyz etýi tiis. Al barlyq konkýrstyq rásimder 2026 jylǵy 1 jeltoqsanǵa deiin tolyq aiaqtalýy qajet», – dedi Oljas Bektenov.
Baǵdarlamanyń mańyzdy artyqshylyqtarynyń biri – otandyq ónerkásipti qoldaý. Ulttyq jobany iske asyrý qazaqstandyq qurylys materialdaryna, jabdyqtar men qosalqy bólshekterge suranysty arttyrady. Boljam boiynsha, 2026–2027 jyldary jobany júzege asyrý úshin qurylys materialdary men jabdyqtarǵa degen qajettilik 900 mlrd teńgeden asady. Bul kólemniń edáýir bóligin otandyq taýar óndirýshiler qamtamasyz ete alady.
«Ulttyq jobany iske asyrýdaǵy basty basymdyqtardyń biri – otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý ekeni mańyzdy. Bul – Premer-ministrdiń tikelei tapsyrmasy. Úkimet basshysy deńgeiinde qoiylǵan naqty mindetter jobany iske asyrýdy jedeldetýge ári oǵan qazaqstandyq taýarlar, jumystar men qyzmetterdiń keńinen tartylýyna múmkindik beredi.
Ulttyq joba – otandyq taýar óndirýshiler úshin jańa múmkindik, al búkil ekonomika úshin sinergiialyq tiimdilik kózi. Jalaqy, salyq jáne jańa investitsiialar túrindegi qosylǵan qun elimizdiń ishinde qalady», – dedi Qazaqstannyń energetikalyq jóndeý, jobalaý, injiniringtik kompaniialary jáne energetikalyq jabdyq óndirýshileri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Sergei Agafonov.
2029 jylǵa qarai Qazaqstanda injenerlik infraqurylymnyń ortasha tozý deńgeiin 40 paiyzǵa deiin tómendetý jáne kommýnaldyq nysandardaǵy apattar sanyn 25 paiyzǵa qysqartý josparlanyp otyr. Jalpy turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq salasyna 13 trln teńge investitsiia salynady. Onyń ishinde 6,8 trln teńge kommýnaldyq sektordy damytýǵa, al 6,2 trln teńge energetika salasyna baǵyttalady. Joba aiasynda 84 myń shaqyrym injenerlik jeli jóndelip, jańǵyrtylady, 27 energiia óndirý nysany salynyp nemese jańǵyrtylyp, 70 kommýnaldyq kásiporyn daǵdarys aimaǵynan shyǵarylady.
Búgingi basty mindet – jumystyń joǵary qarqyny men sapasyn saqtaý. Osy mindet oryndalǵan jaǵdaida MEKS infraqurylymdy jańǵyrtý baǵdarlamasy ǵana emes, Qazaqstan ekonomikasynyń damýyna serpin beretin negizgi quraldardyń birine ainalady.
