Foto: Ekologiia ministrligi
Áleýmettik jelilerde qys mezgilinde kiikterdiń eldi mekenderge kirgen sátteri túsirilgen beinejazbalar taralýda. Osyǵan bailanysty tiisti komitet jaǵdaiǵa túsinikteme berdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Vedomstvo málimetinshe, qysqy kezeńde jekelegen óńirlerde kiikterdiń ólý jaǵdailary jáne olardyń eldi mekenderge ýaqytsha jaqyndaýy tirkeledi. Mamandar bul qubylystar tabiǵi protsess ekenin jáne birqatar tabiǵi faktorlarǵa bailanysty bolatynyn atap ótti.
Kiik – aýa raiy men azyq qorynyń ózgerýine óte sezimtal qonys aýdaratyn janýar. Qatty aiaz, qalyń qar, sondai-aq topyraq betinde muz qabyǵynyń (jut) paida bolýy kezinde janýarlardyń jaiylymǵa qoljetimdiligi shekteledi. Osyndai jaǵdaida álsiregen daraqtar dástúrli kóshi-qon baǵytynan aýytqyp, qolaily orta men azyq izdep eldi mekenderge jaqyndaýy múmkin. Bul — májbúrli minez-qulyq jáne tabiǵi jaǵdailarmen bailanysty.
Qazaqstandyq bioártúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń ǵylym jónindegi direktory Sergei Skliarenko qysta kiikter úshin eń qaýipti kezeń — jut ekenin aitady. Onyń sózinshe, qar betinde muz qabaty paida bolǵanda janýarlar shópke jete almaidy, al qosymsha azyq berý tájiribesi aitarlyqtai nátije bermeidi. Keńes kezeńinde kiikterdi ushaqtan azyqtandyrýǵa talpynystar jasalǵanymen, janýarlardyń úzdiksiz qozǵalysta bolýyna bailanysty bul shara tiimsiz bolǵan.
Ǵylymi derekterge sáikes, qolaily qysta atalyq kiikterdiń tabiǵi ólimi 5–10% shamasynda bolsa, qatal qys jaǵdaiynda bul kórsetkish 50–70%-ǵa deiin jetýi múmkin. «Júgirý kezeńinen» keiin atalyqtardyń tek 5–7%-y kóktemge deiin jetedi. Popýliatsiia sany shamamen 2 mln basqa jetken jaǵdaida, atalyqtardyń úlesi 20% bolsa, qys basynda olardyń sany 400 myńǵa jýyqtaidy. Demek, tabiǵi ólim-jitimniń ózi ondaǵan myń basqa jetýi yqtimal.
Mamandar qys mezgilinde kiikterdiń bir bóligi tabiǵi túrde qyrylatynyn, alaida bul dala ekojúiesiniń zańdy úderisi ekenin aitady. Ólekseler túlki, qarsaq, jyrtqysh qustar men ózge de janýarlar úshin azyq kózine ainalyp, zat pen energiia ainalymynyń bir bóligi retinde ekojúiedegi tepe-teńdikti saqtaýǵa yqpal etedi.
Qazirgi tańda jaǵdai turaqty jáne komitettiń turaqty baqylaýynda. Ǵylymi uiymdarmen birlesip, kiikterdiń jai-kúiine kúndelikti monitoring júrgizilip, olardyń kóshi-qonyna áser etetin faktorlar saraptalýda.
