Kollajdy jasaǵan Qonysbai ShEJIMBAI, «EQ»
1964 jyly Robert Rozental men Lenor Iakobson eksperiment jasaǵan. Olar jańa oqý jylynyń basynda bir mektepke kelip, oqýshylardyń IQ-in ólshep, balalardyń birazyn tańdap alyp, muǵalimderge myna balalardyń aqyl-oi qabileti joǵary, “bolaiyn dep turǵan balalar eken” degen eken.
Al shyntýaitynda ǵalymdar balalardy aqyl-oiyna qarap emes, kezdeisoq tańdaǵan.
Jyl sońynda ǵalymdar álgi mektepke qaita kelip, oqýshylardyń IQ-in taǵy da teksergen. Sóitse, “myna balalardyń aqyl-oi áleýeti joǵary” dep kórsetip ketken balalardyń IQ kórsetkishi shynynda da kádimgidei ósip, árqaisysy ozat oqýshyǵa ainalypty.
Sonymen, “Eger oqýshynyń, nemese kez kelgen adamnyń qabiletine senip artyp, odan úmit kútseń, balalar da sol senim men úmitti aqtaýǵa tyrysyp, baryn salady” degen gipoteza rastalady.
Muny ǵalymdar “Pigmalion áseri” dep ataidy. Grek mifologiiasynda Pigmalion degen músinshi pil súieginen áieldiń músinin somdap, ǵajap músinge ózi ólerdei ǵashyq bolypty. Áieldiń músinindei emes, áieldiń ózindei kórse kerek, bir kúni músin tirilip, áielge ainalypty.
«Sondyqtan, qurmetti ata-analar men muǵalimder árbir balanyń boiynda keremet qasiet, ǵajap áleýet jatqanyna senińizder. Gúlge qunarly topyraq, kún men sý qalai qajet bolsa, oqýshylarǵa da senim men úmit sondai qajet», - dep keńes berdi qoǵam belsendisi, «Mazmundama» qorynyń basshysy Shyńǵys Muqan.
Psiholog maman da osyny rastap otyr. Otan – otbasynan bastalady demekshi, mektepke ǵana jaýapkershilik artý durys emes.
«Men psiholog mamany retinde tárbiesi nashar, buzyq balalardyń ata-anasymen jumys jasadym. Jaman adam bolmaidy. Bala úiinde kórgenin, bilgenin jasaidy. Sondyqtan bala arqyly ata-anany shaqyryp, olarmen keńes júrgizemin. Otbasylyq konflikt qaidan týǵanyn, onyń sheshý joldaryn usynamyn. Otbasynyń shaiqalmaýyn, tatý bolǵanyn qalaimyn. Qazir ajyrasý óte kóp, bala eki jaqta alańdap qalady. Al balasynyń jan-kúiine shynymen kóńil bóletin ata-ana joqtyń qasy. Túbinde osy máseleniń barlyǵy ósip kele jatqan urpaqtyń jeke tulǵa bolyp qalyptasýyna keri áser etedi. Bir otbasyn ajyrasýdan qutqaryp, máselelerin sheshýge kómektessem, men úshin úlken jeńis. Sanaly, tárbieli, bilimdi urpaq ósirý úshin mektep pen januia birigip jumys jasaý kerek», - dedi maman.
Frantsýz jazýshysy Antýan de Sent-Ekziýperi tárbie bilimnen joǵary turatynyn aityp ketken. Sondyqtan ulttyq mádeniettiń, ádebiettiń, tildiń, halyqtyń tarihy men bolashaǵyn mekteptegi jas urpaq tárbiesine bailanystyryp otyrý qajet.
