Foto: tengrinews.kz
Almatydaǵy Jaýyngerlik dańq mýzeii zamanaýi tehnologiialardyń kómegimen qaita jańǵyrdy. General-maior Ivan Panfilov basqarǵan áigili 316-atqyshtar diviziiasyna arnalǵan ekspozitsiia rekonstrýktsiialandy, - dep habarlaidy 24.kz.
Endi mýzeige kelýshiler Máskeý úshin shaiqasty virtýaldy álem arqyly kóre alady. Aýqymdy jobaǵa aty ańyzǵa ainalǵan qolbasshynyń nemeresi jetekshilik etti. Almaty qalasyndaǵy Jaýyngerlik dańq mýzeiine tsifrlyq tehnologiialar engizilip, soǵys tarihyna qatysty jádigerler erekshe sipatqa ie boldy. Endi bul tek Brest qamalynan ákelingen jádigerlerdiń, qarý-jaraq pen jaýyngerlerdiń jeke zattarynyń kórmesi ǵana emes, soǵys jyldaryn tereńirek sezinýge múmkindik beretin mádeni orynǵa ainaldy. Mýzeige kelýshiler general-maior Panfilov pen onyń diviziiasynyń erligin virtýaldy rekonstrýktsiialar, interaktivti installiatsiialar jáne 3D-proektsiialar arqyly tamashalai alady.
"Qazir vitrinalar janyna panelder ornatylǵan. Barlyq materialdar osy panelderde kórsetiledi. Kez kelgen adam ózine qyzyqty qujatty tańdap, ony úsh tilde — qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde jaqynnan oqi alady. Budan bólek, diorama da basqasha kóriniske ie bolady. Ekspozitsiianyń sońynda Qazaqstannyń Ekinshi dúniejúzilik soǵysqa qosqan úlesine qatysty málimet beriledi", - deidi Jaýyngerlik dańq mýzeiiniń basshysy Alýa Baiqadamova.
Alýa Baiqadamova general Panfilovtyń nemeresi, Dańq mýzeiin on jyldan beri basqaryp keledi. 1965 jyly tarihi eksponattar ofitserler úiindegi bir bólmede ǵana ornalasqan bolatyn. Keiin onyń anasy Valentina Ivanovna ardagerlerdiń basyn qosyp, mýzeidi jandandyrdy. Búginde mýzeige mektep oqýshylary men stýdentter jii keledi. Munda olar qazaqstandyqtardyń Brestti qorǵaýy, Berlinge shabýyly jáne Jeńis týyn tigýine qatysty tarihi jádigerlerdi kóre alady.
"Qazaqstannan soǵysqa shamamen 1 million 400 myń adam qatysty. Al sol kezdegi halyq sany nebári 6 millionnan sál asatyn edi. Bul soǵys ár otbasyǵa qanshalyqty qiyndyq ákelgenin kórsetedi. Sondyqtan jastar soǵys týraly kóbirek bilgisi keledi. Biz olarǵa óz batyrlarymyz ben elimizdiń qosqan úlesi týraly aitamyz", - deidi Alýa Baiqadamova.
Baiqadamovanyń aitýynsha, ádette 1941 jyldyń qarasha aiyndaǵy shaiqastar jii eske alynady. Sol sátte aǵa leitenant Baýyrjan Momyshuly basqarǵan batalon negizgi diviziiadan bólek áreket etip, Máskeý túbinde jaýdyń shabýylyna tegeýrindi toitarys bergen bolatyn. Alaida qazan aiyndaǵy shaiqastardy da umytpaǵan jón. Dál sol kezde bastalǵan Gitlerdiń “Taifýn” operatsiiasyna Panfilov diviziiasy qarsy turyp, jaýdy kúiretti.
"Ofitser retinde men ásker quramasyn qurýdyń qanshalyqty qiyn ekenin jaqsy bilemin", - deidi birinshi dárejeli kapitan Kópesbai Jampeiisov.
Panfilovty Stalin Máskeýge shaqyryp, arnaiy tapsyrma berdi: diviziiany jasaqtaý kerek boldy. Bul jai kezdeisoq tańdaý emes edi. Panfilovtyń erekshe talanty men kóregendigi sol — 15 myń jaýyngerden bir maqsat pen bir rýhqa jumylǵan temirdei top qura aldy. Mýzeide qujat óte kóp, sondyqtan ekspozitsiialar basqa mýzeilermen salystyrǵanda tyǵyz ornalasqan, deidi Alýa Baiqadamova. Onyń armany mýzeidiń aýmaǵyn keńeitip, Jaýyngerlik dańq mýzeii úshin bólek, zamanaýi keńistik ashý.
