Jalpy, bizdiń mentalitet birjaqty baǵalaýǵa úirengen. Ne tolyq maqtaý kerek, ne tolyq talqanyn shyǵaryp jamandaý kerek. Mysaly, Qairat Túntekov degen keremet ánshimiz bar. Zamanynda bári maqtady. Bir ret kólik apatyna ushyrap kináli bolyp edi xalyq ózi nemister sekildi kúnde tártippen júretindei bir kúnde talantty jermen-jeksen etti. Bar aiyby - kólik apatyna ushyraǵany, kináli bolǵany. Talantty taptai salýǵa qazaqqa osy da jetkilikti.
Saiasatta da solai. Demokratiia kerek deidi. Pikir ashyqtyǵy qajet deidi. Kelisemin. Durys! Aitylsyn pikir. Biraq, xalyq saiasatkerdiń baǵdarlamasyn saýatty saraptaýdy, kemshilik pen artyqshylyǵyn qatar tyńdap úirenýdi de bilýi kerek. Demokratiia degeniń tek qana unaǵan kandidatyńdy maqtaý emes, kemshiligin túzelsin dep synai da bilý. Qarsy tarapty tyńdai da bilý. Eger muny jasai almasań demokratiia oxlokratiiaǵa ulasady. Oxlokratiia degenimiz - saýatty saraptai almai, oń men solyn baǵdarlai almai bir ideiaǵa kózsiz berilgen tobyrdyń biligi. Bizge qajet pe bul?..
Dál qazir bizdiń qoǵam demokratiiany qalaidy. Biraq, ony qalai qoldaný kerektigin ózi de bilmeidi. Oǵan kináli 30 jylda demokratiialyq qundylyqtardy alyp kelmegen avtokratiialyq bilik. Bul fakt. Nátijesinde meniń tarapymda bolsań dossyń, qarsy bolsań jaýsyń degen qoǵamymyz bar. Meni qoldasań meni jamandama! Kemshiligim bolsa da tynysh otyr. Tutas el xalqy osy pozitsiiada. Bulai oilaityn bolsań seniń avtokrattardan qai jeriń artyq?..
Qosanov shyqqanda bilikke elde alternativa bar ekenin kórsetý úshin, xalyqtyń atynan shyqqany úshin biraz oń usynystar men saraptama jasap, sailaýaldy nasixatynda qoldansa eken degen jazbalarymdy osynda salyp júrdim. Shamam jetkenshe jik-jikke bólip turyp jazdym. Sóitken kókem 3 kún boldy aýylda júr. Baǵdarlamasynan adam uialady. Jalpy, 400 xalyq turatyn aýylda júrgeni esh aqylǵa syimaǵandyqtan astarlap ta, batyryp ta jazdym. Eger OSK júrer jolyn syzyp berse, aýyldan shyǵarmasa 20 jyl oppozitsiiada júrgen adam munymen qalai kúresýdi de bilýi qajet qoi?.. Mundai sitýatsiiada basyn iip kete berse ondai liderdiń nesi lider?.. Qazir basyn ie berse erteń Parlamentke barsa jaiylyp jastyq bolyp ketpesine kim kepil?..
Qosanov aýylda júrgende Toqaev óz baǵdarlamasyn jazyp shyǵardy. Moiyndaý kerek saýatty jasalǵan. Taktikalyq turǵyda Qosanov Toqaevtan keiin baǵdarlamasymen shyǵýy kerek edi. Olai jasamady. Sońynda utyldy. Osy kórinip turǵan nárseni men burmalap "Qosanov durys jasady" deýim kerek pe? Bul ózińdi aldaý! Ótirik ustanym! Saýatty analitika degen eshýaqytta birjaqty jasalmaidy. Beitarap pozitsiiamen baryn bar, joǵyn joq degen pozitsiiany ustanbasań aqymaq bolsa da bireýdiń soiylyn soqqan saraptama jasap ketýiń ǵajap emes.
Dál qazirgi sailaýda Qosanovtyń da, Toqaevtyń da tarapy emespin. Meniń ustanymym - xalqymyzdyń demokratiialyq qundylyqtardy qalyptastyrý jolynda saýatty analitika jasai alatyn saiasi mádenietiniń ósýi, oi-sanasynyń órkenietti elderge qarai kóterilýi. Osy baǵytty ár kandidattyń qadamyn saraptap, jazbalarymdy jariialaimyn.
Qazir Toqaev taktikalyq turǵyda alda. Óte saýatty keledi. Ony ashyq jazyp otyrmyn. Erteń Qosanov strategiiasyn ózgertip ońdy ózgerister jasasa ony da jazamyn. Ármen qarai keri ketse ony da taldaimyn. Toqaev qatelesse ońdyrmai ony da saraptaimyn. Bastysy el osylai qai saiasatkerdiń kim ekenin tanyp, prezident bolamyn degen tulǵaǵa joǵary talap qoia biletin saiasi mádeniettiń deńgeiine ósýi kerek. Sol deńgeige jetkende eshqandai avtoritarizm bizge qaýipti emes. Bir kún de tura almaidy. Bilik aýyssa da elde turaqtylyq saqtalatyn bolady. Sebebi, turaqtylyqty saqtaityn bilik emes, saýatty saiasi mádenieti bar xalyq. Osy deńgeige shyǵý úshin beitarap pozitsiiamen ár kandidattyń baryn bar, joǵyn joq dep jazamyn.
Buryn ákem bala kezimde aitýshy edi "Kólik júrgizgiń kelse aldymen sol kólikti jýýdy úiren" dep. Demokratiia kerek pe?.. Onda demokratiianyń printsipimen jumys isteýdi, saýatty saraptaýdy, sóileý men tyńdaýdy, qatelikpen jumys jasaýdy da úirenesiń. Eger demokratiiany qalasań úirenýge de mindettisiń!
