Қайғылы оқиғаға тікелей ұшақтардың емес, бірнеше сағат бұрын болған лаңкестік шабуыл себеп болды. Бұл оқиға әуе көлігінің қауіпсіздігіне қатысты халықаралық талаптарды түбегейлі өзгерткен тарихи трагедия ретінде есте қалды, деп хабарлайды ult.kz.
Бір жарылыстан басталған қасірет
1977 жылдың 27 наурызында Испанияның Канар аралдарындағы Тенерифе аралында адамзат тарихындағы ең ірі азаматтық авиация апаты болды. Сол күні Лос-Родеос әуежайының ұшу-қону жолағында екі алып Boeing 747 ұшағы бір-бірімен соқтығысып, 583 адамның өмірі қиылды.
Гран-Канария әуежайында жарылыс болып, әуежай уақытша жабылды. Соның салдарынан онда қонуы тиіс халықаралық рейстердің барлығы жақын маңдағы Лос-Родеос әуежайына жіберілді.
Бұл әуежай мұндай көлемдегі ұшақтарды қатар қабылдауға дайын емес еді. Ұшақтар көбейіп, тұрақ орындары жетпей қалды. Кейбір лайнерлер тіпті рульдеу жолына қойылды. Соның салдарынан әуежайда үлкен кептеліс пайда болды.
Қалың тұман бәрін өзгертті
Түстен кейін ауа райы күрт өзгеріп, әуежайды қалың тұман басты. Көріну қашықтығы кей жерлерде 100 метрге де жетпеді. Сол кездегі Лос-Родеос әуежайында жердегі ұшақтардың қозғалысын бақылайтын заманауи радар жүйесі болмаған. Сондықтан диспетчерлер де, экипаждар да бір-бірін көрмей, тек радиобайланыс арқылы әрекет етті.
Дәл осындай жағдайда Нидерландтың KLM әуе компаниясының Boeing 747 ұшағы ұшу-қону жолағына шығып, көтерілуге дайындалды. Ал АҚШ-тың Pan American әуе компаниясының Boeing 747 ұшағына сол жолақпен жүріп өтіп, белгілі бір шығу жолынан бұрылу тапсырылған еді. Алайда тұманның салдарынан экипаж қажетті бұрылысты өткізіп алып, ұшу-қону жолағында қалып қойды.
Осы кезде KLM ұшағының капитаны диспетчердің сөзін ұшуға рұқсат ретінде қабылдап, екпін ала бастайды. Кейін анықталғандай, нақты ұшуға рұқсат берілмеген болатын. Радиобайланыстағы бірнеше хабарламаның бір мезгілде қабаттасуы салдарынан маңызды ескерту экипажға жетпей қалған.
Санаулы секундтағы алапат соқтығыс
Ұшу жылдамдығын арттырған KLM ұшағы бірнеше секундтан кейін ғана тұман арасынан Pan Am ұшағын байқайды. Капитан ұшақты шұғыл көтеруге тырысса, америкалық экипаж жолақтан шығып үлгеруге әрекет жасайды. Бірақ уақыт тым аз еді.
Үлкен жылдамдықпен келе жатқан KLM ұшағы Pan Am ұшағының үстіңгі бөлігін соғып өтті. Соққыдан екі ұшақ та бірден отқа оранып, жойқын жарылыс болды.
KLM ұшағындағы 248 адамның ешқайсысы аман қалған жоқ. Pan Am ұшағындағы 396 адамның тек 61-і ғана тірі шықты. Жалпы қаза тапқандар саны 583 адамға жетті. Бұл көрсеткіш әлі күнге дейін азаматтық авиация тарихындағы ең ірі ұшақ апаты болып саналады.
Тергеу қорытындысы қайғылы оқиғаға бір ғана себеп емес, бірнеше фактор қатар әсер еткенін көрсетті. Олардың қатарында қалың тұман, радиобайланыстағы түсініспеушілік, адам факторы және экипаж ішіндегі шешім қабылдау мәдениетінің әлсіздігі болды.
Осы трагедиядан кейін халықаралық авиацияда түбегейлі реформалар жүргізілді. Ұшқыштар мен диспетчерлер қолданатын сөз тіркестері қатаң стандартқа келтірілді. Экипаж мүшелерінің капитанның шешіміне күмәнданса, ашық пікір айтуына мүмкіндік беретін Crew Resource Management (CRM) жүйесі енгізілді. Сонымен қатар көптеген әуежайда жердегі қозғалысты бақылайтын заманауи радарлар орнатылып, ұшу-қону қауіпсіздігіне қойылатын талаптар күшейтілді.
