#
#
Жексенбі 22/09/2019

Асқар Жұмаділдаев: Бүкіл ғылымның барлығы ана тілінде оқытылуы керек

  • 28.06.2016
  • 7
  • 7736

Бүгін Алматыдағы «Астана» қонақ үйінде «Қазақтың тілі мен тарихы – ұлттың алтын қазығы» деген тақырыпта қоғамдық талқылау өтті.

Жиында академик Асқар Жұмаділдаев сөз сөйлеп, өз пікірін білдірді.

- Кеше ғана ғылыми жиналыс болды. Сол жиында мен бір сағаттық баяндама жасадым. Баяндаманың тақырыбы: «Математиканы қазақ тілінде оқытуға бола ма, болмай ма?». Әрине, бұл қандай ақмағи сұрақ деп ойларсыздар. Өкінішке орай, XXI ғасырдың басында осы сұрақ ғылыми талқыға түсіп отыр.

Тіл деген не? Тіл – байланыс құралы. Оның бес функциясы бар. Олар:  отбасы, ошақ қасы; бизнес; саясат; экономика; ғылым және технология. Адамның он екі мүшесі бар болатын болса, сол он екі мүшенің бәрі жұмыс жасау керек.  Қазақта мықты поэзия бар, әдебиет бар. Бірақ басқа жағында түк те жоқ. Менің ойымша біздің саясат былай болуы керек: сіз көмектеспей-ақ қойыңыз, бірақ кедергі жасамай-ақ қойыңыз. Соңғы кезде қазақтың тілі дамып келе жатыр. Біздің министр қазақ балаларының білімі төмен деп айтады. Бос сөз. Кешегі өткен ҰБТ-да ең жақсы нәтиже көрсеткен қазақ мектебінің балалары. Құдай біледі, «Болашақпен» шетелге оқуға кеткендердің 80 пайызы қазақ мектебін бітірген балалар. Қазақша мектепте оқу методикасы қалыптасты.

Қазақ тілінде бастауышқа, орта мектепке лайық жеткілікті тіл бар. Біз қазақтың тілі бай дейміз. Сол бай тіліміз орта мектепке білім беруге жарамайтын болса, ол тілдің не керегі бар?! Министрліктің өкілдері «қазақ тарихын қазақ тілінде оқытатын болдық» деп жетістік ретінде айтып отыр. Бұл жетістік емес, күлкілі нәрсе. Бүкіл ғылымның барлығы ана тілінде оқытылуы керек.

Елімізде білім берудің екі түрі бар: Бастауыш пен орта мектеп, және жоғарғы мектеп. Біздің Ата заңда жазылған. Әр ата-ана баласын мектепке беруге міндетті. Егер балаңызды оқытпай қойсаңыз, онда сізді Заң шеңберінде жауапқа тартыласыз. Конституциямызда тағы бір бап бар. Кез-келген қазақтың азаматы өз ана тілінде ақпарат алуға құқы бар.

Оқу – ақпарат алу деген сөз, білім беру деген – информацияның көкесі. Демек, бүгінгі министрлік біздің балаларымызды ақпарат алу құқығынан айырайын деп отыр. Бұл бүкіл бір халықтың адам құқығын бұзу деген нәрсе.

Қазақта математиктер бар. Жақсы ұстаздар көп. Қазір өзеніміз табиғи ағып келе жатыр. Біз неге оған бөгет қоямыз? Менің ойымша, министрлік ең болмаса бұған кедергі жасамауы керек.

Айта кетсек, жиында қоғам белсенділері үштілділік реформасының ұлтты жоюға бағытталғанын ашық айтып, өз қарсылықтарын білдірді. Сондай-ақ, Білім министрлігінің өкілдеріне қоғам белсендісі Руза Бейсенбектегінің 4 жарым мыңнан астам адамның қолы жиналған ашық хатын тапсырды.

Ұлт порталы

7 пікір

  • ЕУРОПАДАҒЫ ҚАЗАҚТАРЫҢЫЗ!!!!!!!!Сейсенбі, 02.08.2016

    ЕУРОПАДА ЖӘНЕ АМЕРИКАДА ЕШКІМ ЕШҚАШАН ресейдің тілінде СӨЙЛЕМЕЙДІ!!!!!!! ресейліктер ЕУРОПА МЕН АМЕРИКАҒА КЕЛГЕНДЕ ТЕК АҒЫЛШЫНША НЕ МІНДЕТТІ ТҮРДЕ СОЛ МЕМЛЕКЕТТІҢ АНА ТІЛІНДЕ СӨЙЛЕЙДІ МІНДЕТТІ ТҮРДЕ!!!!!!!!!! ҚАЗАҒЫМЫЗДЫҢ ҚАРА ДОМАЛАҚТАРЫ АЛТЫН ҚАЗАҚ БАЛАЛАРЫМЫЗ ТЕК ҚАЗАҚША СӨЙЛЕТУ КЕРЕК МІНДЕТТІ ТҮРДЕ ЕУРОПА МЕМЛЕКЕТТЕРІ СИЯҚТЫ ЖӘНЕ 10 ЖАСТАН КЕЙІН АҒЫЛШЫН АНА ТІЛІН УЙРЕТЕДИ МИНДЕТТИ ТҮРДЕ ЕУРОПАДА!!! АЛ 10 ЖАСҚА ДЕЙІН ЕУРОПАНЫҢ БАЛАҚАЙЛАРЫ ТЕК ӨЗІНІҢ АНА ТІЛІНДЕ ҒАНА ОҚЫП ҚАНДАРЫНА СІҢГІЗЕДІ ӘРБІР БАЛАНЫҢ, 10 ЖАСТАН КЕЙІН АҒЫЛШЫН ТІЛІ МІНДЕТТІ ТҮРДЕ ЖӘНЕ ЕГЕР БАЛА ҚАЛАСА БАСҚА ТІЛДЕРДІ ДЕ ҮЙРЕТЕДІ: НЕМІС ТІЛІ, ФРАНЦУЗ ТІЛІ ҒАНА!!!!!! НЕГЕ ӘРБІР ҚАЗАҚ ОЙЛАНБАЙДЫ ЕҢ ДАМЫҒАН МЕМЛЕКЕТТЕ ЕУРОПАДА ТЕК 1 - 5 БИР МЕН БЕС МИЛЛИОНДАЙ ҒАНА ХАЛҚЫ МЕН АЛАҚАНДАЙ ЖЕРЛЕРІ БАР БІРАҚ ҚАЛАЙ АНА ТІЛДЕРІН САҚТАП ОТЫР ҰРПАҚТАРЫМЕН, МІНЕ ОСЫЛАЙ САҚТАП ОТЫР АНА ТІЛДЕРІН ЖӘНЕ ҰРПАҚТАРЫН!!!!! ӨТЕ ДҰРЫС ОСЫ ҮШІН БАС ИЕМІЗ ЕУРОПАЛЫҚТАРҒА БАЛАҒА ҚАЛАЙ АНА ТІЛДІ ҚАНҒА СІҢГІЗУ КЕРЕК ЕКЕНІН!!!!! ЕУРОПА МЕМЛЕКЕТТІНІҢ ХАЛҚЫ МЕН БАЛАЛАРЫ БІР БІРІМЕН БАСҚА ТІЛДЕ СӨЙЛЕЙДІ ДЕГЕН ТҮСКЕ ДЕ КІРМЕЙДІ, ОНДАЙ МҮЛДЕМ ЖОҚ!!!!!! ОЛАР ҮШІН НАМЫСЫН ТАПТАЙДЫ, ТІРІДЕЙ ӨЛДІМ ДЕП ОЙЛАЙДЫ!!! МІНЕ БІЗ ҚАЗАҚ ОСЫЛАЙ БОЛУЫМЫЗ КЕРЕК ЕУРОПАНЫҢ ӘРБІР КІШКЕНТАЙ МЕМЛЕКЕТТЕРІНІҢ ХАЛҚЫ СИЯҚТЫ!!!!!!КЕУДЕСІНДЕ НАМЫСЫ БАР АНА ТІЛІНЕ ДЕГЕН, ДЕНЕСІНДЕ ҚАНЫ ҚАЙНАП ТҰР АНА ТІЛІМ ДЕП!!!!!!!! ресейдің тілі АМЕРИКА МЕН ЕУРОПАДА ЕШҚАШАН ЕШБІР ЖЕРДЕ СӨЙЛЕМЕЙДІ, ҚОЛДАНБАЙДЫ орыстардың өздері СОЛ ЕУРОПА МЕМЛЕКЕТІНІҢ АНА ТІЛІМЕН СӨЙЛЕЙДІ!!!!!!!!! БІЗ ҚАЗАҚ КЕУДЕМІЗДЕ ҚАЗАҚ ДЕГЕН ҚАЗАҚ-АНА ТІЛГЕ ДЕГЕН НАМЫСТЫ ОЯТУЫМЫЗ КЕРЕК!!! ӘРБІР ҚАЗАҚТЫҢ БҮЛДІРШІНДЕРІНІҢ ҚАНЫНА ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗДІ ҚАНДАРЫНА ҚҰЮМЫЗ КЕРЕК ЕУРОПАНЫҢ ӘРБІР МЕМЛЕКЕТІНДЕГІ ХАЛЫҚТАР СИЯҚТЫ!!!!!!!!ресейдің тілінде АМЕРИКА МЕН ЕУРОПАДА МҮЛДЕМ СӨЙЛЕМЕЙДІ ТЕК ҚАНА ОРТАҚ АҒЫЛШЫН ТІЛІ ЕУРОПА МЕН АМЕРИКАДА!!!!!!!! АНА-ҚАЗАҚ ТІЛІМ АҚ СҮТІНДЕЙ АНАМНЫҢ!!!!!!! ЕУРОПАНЫҢ ӘРБІР АНАСЫ ӨЗІНІҢ АҚ СҮТІМЕН ӘРБІР НӘРЕСТЕСІНІҢ ҚАНЫНА АНА ТІЛІН ЕМІЗІП СІҢДІРЕДІ!!!!!!!! ЕШҚАШАН КӨРГЕН ЕМЕСПІЗ ЕУРОПА МЕМЛЕКЕТТЕРІНІҢ АНАЛАРЫ ӨЗІНІҢ ІШІНЕН ШЫҚҚАН НӘРЕСТЕСІНЕ басқа тілде сөйлеп ӨЗІНІҢ АНА ТІЛІН ӨЛТІРГЕНІН!!!!!!!!! ЖЕТЕДІ ҚАЗАҚ АТА-БАБАМЫЗДЫҢ ҚАНЫМЕН СІНГЕН ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗДІ ӘРБІР ҚАЗАҚ БНӘРЕСТЕСІНЕ ҮЙРЕТУІМІЗ КЕРЕК КЕУДЕСІНДЕ ҚАЗАҚ ДЕГЕН НАМЫСЫ БАР, ҚАНЫНА ҚАЗАҚ АНА ТІЛІ СІҢГЕН ДҮНИЕЖҮЗІНІҢ ӘРБІР АЛТЫН ҚАЗАҚТАРЫМЫЗ!!!!!!!!! ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІҢ АРЫҢ БҰЛ!!!!!! НАМЫСЫҢ БОЛЫП ТҰР КЕУДЕҢДЕ!!!! өзге тілдің бәрін біл, ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІҢДІ ҚҰРМЕТТЕ!!!!!!!! ҚАЗАҚ ТІЛІМ - АНА ТІЛІМ АҚ СҮТІНДЕЙ ҒОЙ АНАМНЫҢ!!!!!!!! МАҚТАНАМЫЗ, МАҚТАНАМЫЗ ДҮНИЕЖҮЗІ ҚАЗАҚТАРЫ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗБЕН ҚАЗАҚПЫЗ ДЕП!!!!!!!!!!!!! СІЗДЕРДЕЙ АСҚАР ТАУДАЙ ҚАЗАҚ АСҚАР АҒАЛАРЫМЫЗ ТҰРҒАНДА БІЗ ТЕК ҚАНА БАС ИЕМІЗ, БАС ИЕДІ ДҮНИЕЖҮЗІ ҚАЗАҚТАРЫ СІЗГЕ АСҚАР АҒАМЫЗ!!!!!!!!!

  • ДҮНИЕЖҮЗІ ҚАЗАҚТАРЫ!!!!Сейсенбі, 02.08.2016

    министр қазақ балаларының білімі төмен деп айтты, СОЛ КЕЗДЕ БІЗДІҢ АМЕРИКА МЕН ЕҢ ДАМЫҒАН МЫҚТЫ ЕУРОПАНЫҢ МЕМЛЕКТТЕРІНДЕ ТҰРАТЫН ЭТНИКАЛЫҚ ҚАЗАҚТАРДЫҢ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІНДЕ ОҚЫП БІЛІМ АЛҒАН ДҮНИЕЖҮЗІНІҢ ЕҢ МЫҚТЫ ЖОҒАРҒЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫН ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМЕН АЛҒАН БІЛІМДЕРІМЕН ЖАЛҒАСТЫРЫП ОҚЫП БІТІРДІ!!!!! онда кеудесінде намысы жоқ ҚАЗАҚ ДЕГЕН ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗГЕ ДЕГЕН САСЫҒАН министрлер БІЗДІҢ ДҮНИЕЖҮЗІ ҚАЗАҚТАРЫНЫҢ АР-НАМЫСЫНА ТИЕДІ, ҚАНЫМЫЗДЫ ҚАЙНАТЫП, КӨЗДЕРІМІЗДЕН ҚАН АҒЫЗАДЫ!!!!!!!!! БІЗ ҚАЗАҚ ҚАЗАҚ БОЛЫП ТУДЫҚ ҚАЗАҚ -АНА ТІЛІМІЗБЕН ҚАЗАҚ БОЛЫП ӨЛЕМІЗ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗБЕН!!!!!!!! НЕ ДЕГЕН ТӘТТІСІҢ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗ АҚ СҮТІСІҢ ҚАНЫМЫЗҒА СІҢГЕН АҚ ЖАУЛЫҚТЫ ҚАЗАҚ-АНАЛАРЫМЫЗДАН!!!!!!!!!!!!ҚАНЫМЫЗҒА СІҢГЕН АТА-БАБАЛАРЫМЫЗДАН ҚАСИЕТТІ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІМІЗ!!!!!!!

  • ЕУРОПАДАҒЫ ҚАЗАҚТАРЫҢЫЗ!!!Сейсенбі, 02.08.2016

    ЕУРОПА МЕН АМЕРИКАДА ТҰРАТЫН ЭТНИКАЛЫҚ ҚАЗАҚТАРДЫҢ 95 ПАЙЫЗЫ ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІНДЕ ОҚЫҒАН ТАЗА ҚАЗАҚТАР!!!!!!!!!!ҚАЗАҚ АНА ТІЛІМІЗДІ ҚАНЫМЫЗҒА СІҢДІРГЕН АҚ ЖАУЛЫҚТЫ ҚАЗАҚ-АНАЛАРЫМЫЗБЕН ҚАЗАҚ АТА-БАБАЛАРЫМЫЗ МӘҢГІЛІК ЖАСАСЫН!!!!!!! БІЗ ДҮНИЕЖҮЗІ ҚАЗАҚТАРЫ ҚАЗАҚ БОЛЫП ҚАЗАҚ АНА ТІЛІМІЗБЕН ТУДЫҚ, БІЗ ҚАЗАҚ БОЛЫП ҚАЗАҚ -АНА ТІЛІМІЗБЕН ӨЛЕМІЗ!!!!!!!!ҰРПАҚТАРЫМЫЗДЫҢ ҚАНЫНА ТЕК ҚАЗАҚ-АНА ТІЛІН СІҢДІРДІК ЖӘНЕ СІҢДІРЕМІЗ!!!!! ҚАНЫ ҚАЗАҚ ДЕП ҚАЙНАП ТҰР НАМЫСЫ КЕУДЕСІНДЕ ҚАЗАҚ ДЕП ҚАЙНАП ТҰР!!!!!! ӘРБІР ҚАЗАҚ ӨЗІНІҢ БАЛАСЫНА -ҰРПАҒЫНА ТЕК ҚАЗАҚ АНА ТІЛДІ ҮЙРЕТІП ҚАНЫНА СІҢДІРІП ҚАЗАҚ-АНАНЫҢ АҚ СҮТІМЕН СІҢДІРУ КЕРЕК МІНДЕТТІ ТҮРДЕ, ӘРБІР ҚАЗАҒЫМЫЗДЫҢ ҰРПАҒЫНДА ҚАЗАҚ ДЕГЕН КЕУДЕСІНДЕ АР МЕН НАМЫС МІНДЕТТІ ТҮРДЕ БОЛУ КЕРЕК!!!!!!!!

  • думанСейсенбі, 09.08.2016

    Тілден қорқудың керегі жоқ менше.Мемілекет қазақтікі ,тіл қазактікі,қазақ деген ұлт бар болса олар қайда кетеді?Әңгіме сан мен сапада,яғни халықтың санында.жан санын көбейтіп білімдіғып тәрбиелесек қазақ тілімен салт дәстүрінің басына сиеді дегенге сенбеймін.Үйткені анау ыбырай дан,абайдын,алаштардан,бауыржанжардан,мұқтарлардан ,желтоқсаншылардан бері,мына бүгінгі жиында сөйлеп отырғандар да кім дер? не мақсатпен сөйлеп отыр?неге жылайды?әрине олар зялы қауым өкілдері. қазақ деген ұлттың тәуелсіздігімен мүддесі және құндылықтаы үшін шырылдайды.ендеше осы зялы қауым қазақты құтқарып келе жатыр ,яғни атам заманнан солай.мысалы. хандар,билер,шешендер,жыраулар,боыстар,батырлар,әулиелер,моллалар,күйшілер ,әншілер...ел үшін етектері жасқа толған,халық үшін толарсақтан қан кешкен....жақсы ендеше олар көзі ашық адамдар яғыни зялылар. көзі ашық деген де екі түрлі бірі тек қана оқыған сауаты бар білімді маман, ал екіншісі сонымен қатар жүрегіне алла қазақ қауымын адастырмау үшін салып берген сәулесі барлар( ескіше окуды ғаға айтып отырғаным жоқ) оларда бүгінгі таңда орта ,жоғары білімі бар адамдардың ішінде жүр.Ал тақырыпқа оралар болсақ жаңағы тіл мәселесін осы зялы қауым жіті бақылауында ұстап өз отбасы мен қоса жүріс тұрыстары арқылы дәлелдейді.Халық қайда барады осылардың айтқанын тыңдайды.дүниені жаратқандар осы ілімділер мен көсемдер , халық қостаушы күш.Қазақстанда 25 жылдан бері қазақ тілінің қарқыны недауір жақсы дамуда.баспасөз,телевидения,журналистер,оқулықтар,оқушылар,ақын-жазушылар ,көркем-өнер...т,б жақтарынан көзге ұрып тұр.Біздің қазіргі жағдайымыз қызық өзі бет алып келе жатқан дұрыс бағытты басқа арнаға бұрып жіберуге күш салып жатқан адамдарға қарсы күрес секілді.бізде ондай заңда,үндеу де жоқ қайта елбасы қазақстанда қазақ ұлтының мүддесі алдымен жолға қойылсын деп айтып отыр...сонда ағылшын тілі мен орыс тілінің телегей теңіз білім аясын қазақшаға бір күнде аудара саламызба? әрине олай емес осы 25 жылда шыққан оқулық,мәтериал,интернет сайт бәрін жинап терсекте қазақ кіласындағы оқып жүрген оқушыларды мына өреге жекіізе алмайтын едік.оларды қамшылаған не әрине ұлттық намыспен үштілділік , мәтерялдарды еркін оқып аудара алғандықтарында....мына отырған сіздерде сол бір тілмен ғана отырсаңыздар осы сөзді айтпайтында шығарсыздар...Капитализім өз жолын өзі табады демекші, қазақ қоғамы да өз жолын өзі тауып келеді...Ата-баба аруағы әр қазақты бос сандалтпайды...Әрине ұлттық идеологияны айта беру керек,айта берк керек....Бірақ қылшығын шығарамыз деп,былшығын шығарып алмайық ағайын.Білім сергектікте ,санада,рухта,жүректе,көп оқуда,жасампаздықта...бұл заманда батыр бол деген сөз білімді,ілімді бол деген сөз...миың болмаса спортшы да бола алмайсы..ғалым болу былай тұрсын....енді 20 жылда шет тілін білмеу деген сөз надандықпен барабар болатын заман келе жатыр... әрине ағылшын тілі ....технология мен білімді,тілді,ұлттық сананы бірлестіре алатын ұрпақ керек сосын соны бірдестіруге ат салысатын,орай жататытын зялы қауым керек.еңбектер жазып,тапқырлықтар жасап,силықтар беріліп отырса,ақша осы бағытқа төгілсе қорғанысқа,денсаулыққа тогілсе еш ұтылмаймыз.Ал дін дегеніміз осы.діншіл дегеніміз осылай пірталасып жатқан біз. үйткеніміз бәрімізде жақсылық үшін талпынып жатырмыз.Ал құран қосымша оқулық ретінде пайдаланылатын қанатты сөздер ғана.

Пікір қалдыру

Чтобы оставлять комментарий нужно зарегистрироваться или авторизироваться

Маңызды мақалалар

БАННЕР

Аймақтар жаңалықтары

Басқа да мақалалар