دٸن دەگەن بٸر اۋىز سٶزدٸڭ ماعىناسىن – قۇلشىلىق قىلۋ دەگەن سٶزبەن تٷسٸندٸرۋگە بولاتىن شىعار. راسىندا دا دٸننٸڭ تەرمين رەتٸندەگٸ ماعىناسى, جاراتۋشى تاراپىنان جٸبەرٸلگەن پەندەنٸڭ ٶمٸر سٷرۋٸن رەتتەيتٸن, ادامزات بالاسىنا امانات رەتٸندە بەرٸلگەن اسا كٷردەلٸ جان دٷنيەسٸنٸڭ تٸرەگٸ, زاڭدىلىعى, بەس كٷن جالعاننىڭ سىناعىنان سٷرٸنبەي اللا ٶزٸ ۋەدە ەتكەن مەڭگٸلٸك جۇماققا تۋرا جەتەلەيتٸن جول دەپ تە تٷسٸنۋگە بولادى.
الايدا وسى جۇماققا بارار جولدى قان مەن سوعىستىڭ اراسىنان ٸزدەپ جٷرگەن قانداستارىمىز دا از ەمەس. سولاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەلٸمٸزدەگٸ بەيبٸت ٶمٸردەن قاشىپ, سيرييا اسىپ, بوراعان وقتىڭ ورتاسىندا جٷر. بٷگٸنگٸ تاڭدا يسلام دٸنٸنٸڭ اتىن جامىلعان قانى بۇزىق دايش توبى ەلەمدٸ ەبٸگەرگە سالىپ وتىر.
دايش سودىرلارى جاساپ جٷرگەن ادام ايتسا سەنگٸسٸز ازعىندىق ەرەكەتتەرٸنە قاراپ, يسلام عۇلامالارى بۇلاردى زامانىندا پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ع.س.) ايتىپ كەتكەن ناعىز اداسۋشى حاۋاريجدەر توبىنا دا جاتقىزادى. سەبەبٸ, بۇلاردىڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸ, كيٸمدەرٸ, ٶزگەلەردەن ٶزگەشەلەنۋٸ, كٸسٸنٸڭ ناقاقتان-ناقاق قانىن تٶگۋٸ, ەشبٸر شاريعات تالاپتارىنا ساي كەلمەيتٸن شەشٸمدەر شىعارۋى, بەرٸ-بەرٸ كەزٸندە پايعامباردىڭ حاۋاريجدەر تۋرالى ايتقان سيپاتتارىمەن سەيكەس كەلەدٸ. سونىمەن قاتار, بۇلاردىڭ ارالارىندا كٶپشٸلٸككە تانىمال, يسلام ەلەمٸ مويىنداعان, دٸن اتىنان پەتۋا بەرە-تۇعىن بٸر دە بٸر عالىم نە تۇلعا جوق.
سوندا حاۋاريج دەگەنٸمٸز كٸمدەر دەيسٸز عوي? بۇل «حاۋاريدج» اراب سٶزٸ – قارسى شىعۋ, بٶلٸنٸپ شىعۋ دەگەن ماعىنالاردى بەرەدٸ. ەل مەن ەلدٸڭ, دٸن مەن دٸننٸڭ اراسىنا وت سالىپ, بەيبٸت كٷندە بٷلٸك شىعارىپ جٷرەتٸندەر. ولار مۇسىلمان مەملەكەتٸنٸڭ ٷشٸنشٸ حاليفاسى وسمان يبن اففاندى سارايىندا قۇران وقىپ وتىرعان جەردە ٶلتٸرگەن. كەيٸن ولار تٶرتٸنشٸ حاليفا, پايعامباردىڭ كٷيەۋ بالاسى ەلي يبن ەبۋ تاليبتٸ دە ٶلتٸرەدٸ. پايعامبار حاۋاريجدەر تۋراسىندا: «ولار جاراتىلىستىڭ ەڭ جامانى» دەپ ايتقان (مٷسليمنٸڭ ريۋاياتى).
بۇل بٸر ەلدەردٸڭ, ساياسي توپتاردىڭ قولدان جاساپ وتىرعان ويىنى دەگەننٸڭ ٶزٸندە, اللانىڭ ەڭ اسىل دٸنٸ, سوڭعى دٸنٸ يسلامنىڭ اتىنان ايتارلىقتاي كٸر كەلتٸرۋدە. وسىلاردىڭ سالعان ىلاڭىنان يسلاموفوبييا ۇعىمى پايدا بولدى. مۇسىلمانداعا دەگەن تەرٸس تٷسٸنٸك قالىپتاستى.
كەشە عانا نامازعا جىعىلىپ, ەلٸ دە بولسا بەس ۋاقىت نامازىن تولىق وقىپ ٷيرەنبەگەن جاستاردىڭ اياق استىنان ويى بۇزىلىپ, جۇماققا جەتۋدٸڭ جالعىز جولىن سيرييادان ٸزەيتٸنٸ تاڭ قالدىرادى. ٶزٸنە ماگنيتتەي تارتىپ تۇراتىن بۇل نەتكەن تىلسىم كٷش?! مۇنداعى ەڭ بٸرٸنشٸ قاتەلٸك, بٸلٸمسٸزدٸك دەيدٸ يمامدار. سەبەبٸ, دٸنگە ەندٸ مويىن بۇرعان ەربٸر جاس ەڭ العاشقى بٸلٸمدٸ ينتەرنەتتەن ٸزدەيدٸ. ال ول جەردە اداسقان اعىمداردىڭ تٷرلٸ تۇزاعى بار. ول تۇزاقتارعا تٷسٸپ قالماس ٷشٸن, الدىمەن مەشٸت يمامدارىنان, مەدرەسسە ۇستازدارىنان ٶزٸ بٸلگٸسٸ كەلگەن سۇراقتارىن سۇراپ, اقيداسىن دۇرىستاپ بەكٸتٸپ الۋ كەرەك. وسىنداي بٸلٸمسٸزدٸك پەن ەرمەلٸكتٸڭ سالدارىنان سيرييا اسقان قانشاما قانداسىمىز قانتٶگٸستٸڭ اراسىندا جازىقسىز جاپا شەكتٸ. ەلٸ قانشاسى وتانىنا ورالا الماي وپىق جەپ وتىر. ولاردىڭ اراسىندا قازاگٶز قىزدارىمىز دا, بۋىنى قاتپاعان بالالارىمىز دا بار.
بيىلعى جىل باسىنان باستاپ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارنايى تاپسىرماسى بويىنشا ەلٸمٸزدەن سيريياداعى سوعىس ايماعىنا كەتكەن وتانداستارىمىزدى قازاقستانعا قايتا قايتارىلۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ارنايى «جۋسان» وپەراتسيياسى بارىسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ.
قازاقستان سيرييا ايماعىنداعى قاقتىعىستى توقتاتۋ مەن ەلدە تۇراقتىلىق ورناتۋ باعىتىندا بٸرشاما جۇمىستار جاساپ كەلەدٸ. ونىڭ بٸر دەلەلٸ رەتٸندە ەلٸمٸزدە ەكٸ جىل ٸشٸندە استانا پروتسەسٸنٸڭ 11 راۋندى ٶتكٸزٸلگەندٸگٸن ايتۋعا بولادى. وسى كەلٸسسٶزدەردٸڭ نەتيجەسٸندە سيرييانىڭ كٶپتەگەن ايماعىندا تىنىشتىق ورناپ, سوعىس وتى ٶشٸرٸلدٸ.
ال سول ەلدەگٸ وتانداستارىمىزدى ەلگە قايتارۋ وپەراتسييا تولىعىمەن گۋمانيتارلىق سارىندا ٶتكەنٸن ايتادى سٸم ٶكٸلدەرٸ. بۇل وپەراتسييانىڭ ۇيىمداستىرۋى مەن سەتتٸ اياقتالۋىنا ەلٸمٸزدٸڭ بٸرنەشە مەملەكەتتٸك ورگانداروى مەن حالىقارالىق ۇيىمدار اتسالىسقان.
«جاقىندا سيريياداعى شيەلەنٸس ايماعىنان 47 قازاقستاندىقتى الىپ كەلدٸك. ولاردىڭ اراسىندا 30 بالا بار, ەكەلەرٸ سوعىستا مەرت بولعان, انالارى قورعاۋسىز قالعان. سيريياداعى ادامداردى بٸز مەملەكەت رەتٸندە كٶمەك ٶرسەتٸپ, بٸزگە دوستىق قارىم قاتىناسى بار ەلدەردٸڭ كٶمەگٸمەن قازاقستان ۇشاعىمەن ەلگە الىپ كەلدٸك. قازاقستان ٶز ازاماتتارىن قاي جەردە جٷرسە دە قولدايتىندىعىن كٶرسەتٸپ وتىرمىز. ەلٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن, بەرەكە بٸرلٸگٸن, تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ ەلدٸڭ مٸندەتٸ. سوندىقتان قاقتىعىس ايماعىندا ەرٸكسٸز جٷرگەن ازاماتتاردى, ەسٸرەسە بالالاردى ەلگە قايتارۋدى بٸز جالعاستىرا بەرەمٸز», - دەدٸ ەلباسى.
اراعا كٶپ ۋاقىت سالماي مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن «جۋسان - 2» وپەراتسيياسى جٷزەگە اسىرىلدى. بۇل جولى سيرييادان 231 وتانداسىمىز قايتارىلدى. اۋقىمى بويىنشا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ارنايى وپەراتسييا نەتيجەسٸندە سيرييادان 59 ەيەل مەن 156 بالا ەۆاكۋاتسييالاندى.
«مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا 7 جەنە 9 مامىر كٷندەرٸ سيرييادان 231 قازاقستان ازاماتى ەلگە جەتكٸزٸلدٸ, ونىڭ 156-سى بالالار, دەنٸ مەكتەپ جاسىنا دەيٸنگٸلەر, سونىڭ ٸشٸندە 18-ٸ – جەتٸم بالالار. بۇل اۋقىمدى گۋمانيتارلىق اكتسييا – تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن بيىل قاڭتار ايىندا جٷرگٸزٸلگەن «جۋسان» وپەراتسيياسىنىڭ جالعاسى بولدى. قازاقستان تەرروريزممەن كٷرەس جٷرگٸزۋ, سونداي-اق قيىن جاعدايدا قالعان ازاماتتارىنا قول ۇشىن سوزۋ مٸندەتتەمەلەرٸنەن باس تارتپايدى. گۋمانيتارلىق اكتسييا جالعاسا بەرەدٸ. بٸز ٶز ازاماتتارىمىزدىڭ تاعدىرىنا ەشقاشان بەي-جاي قارامايمىز.
اتالعان گۋمانيتارلىق وپەراتسيياعا قاتىسقان سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ جەنە باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە جەنە شەتەلدٸك سەرٸكتەستەرگە العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن, - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
كەتەردە قازاقستاندى «كەپٸرلەردٸڭ مەكەنٸ» دەپ كەتكەن وتانداستارىمىز, سيريياداعى ەدٸلەتسٸزدٸكتەر مەن دايش-تىڭ دٸننەن الشاق ەكەندٸكتەرٸن ايتۋدا. قازاقتا «وتپەن ويناما, كٷيەسٸڭ» دەگەن جاقسى تەمسٸل سٶز بار. سوعىستى جەنناتقا كٸرۋدٸڭ ەسٸگٸ دەپ تٷسٸنۋدٸڭ ٶزٸ وتپەن ويناۋ ەمەي, نەمەنە. بۇل وتانداستارىمىز دا بٸلٸمسٸزدٸكتەرٸنەن اداسقان اعىمنىڭ جەتەگٸنە ەرٸپ, «كٷيٸپ قالعاندار». «اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتا ٷيٸرٸن تاپقان سوڭ» دەگەن ۇستانىممەن ٶمٸر سٷرەتٸن بٸزدٸڭ ۇلت ٷشٸن ەربٸر قانداسىنىڭ ٶمٸرٸ قىمبات. دەگەنمەن, دٸننٸڭ قىلدان نەزٸك, قىلىشتان ٶتكٸر ەكەنٸن ەربٸرٸمٸز بٸلسەك ەكەن.
