ق.جٷكەشەۆتٸڭ "ۇلت" پورتالىندا جارييالانعان ماقالاسى ەدەۋٸر جۇرتقا تاڭدانىس تۋعىزىپ جاتىر. ماقالا شىنىندا دا كٷردەلٸ مەسەلەلەرگە ارنالىپ, وي تۋعىزاتىنداي دەڭگەيدە جازىلعان. ٶنەر تۋرالى, ەسٸرەسە, "قازاق تەاترلارىنىڭ اۋىل كٶركەمٶنەرپازدارىنىڭ دەڭگەيٸندە قالىپ قويعان" دەگەن دياگنوزى شىندىققا سەيكەس كەلەدٸ. (ونىڭ ستسەنارييلەرگە, رەجيسسۋراعا بايلانىستى ٶزٸندٸك سەبەپتەرٸ دە بار شىعار). دەگەنمەن اۆتور بۇل ماقالاسىنىڭ كٶپ جەرٸندە ايتقىشتىققا, قىزىل سٶزگە سٷيەنگەن.
بۇل ماقالاداعى اۆتوردىڭ دەمٸندە باتىس فيلوسوفيياسىنىڭ يٸسٸ اڭقىپ تۇر.سوسىن كٶپتەگەن ماقالا جازاتىن اۆتورلارداعى باستى بٸر كەمشٸلٸگٸ- وقىرمانداردى ٶزٸنٸڭ سٶزٸنٸڭ راستىعىنا سەندٸرۋ ٷشٸن, سٶزٸن كەزٸندەگٸ سوۆەت ٷكٸمەتٸنٸڭ ساياساتىن جامانداۋدان باستايدى. بۇل ماقالادا دا سونداي "ستيل" بار ەكەن. اۆتوردىڭ وسى ماقالادا ەدەبيەت تۋرالى ايتقان سٶزٸندە "جاستاردى اۋىلدان قالاعا كەتپەۋ ٷشٸن,كەڭەس ٷكٸمەتٸ جازۋشىلاردى اۋىل ٶمٸرٸن ماداقتاپ جازىپ, اۋىل مەدەنيەتٸن ناسيحاتتاۋعا بۇردى" دەگەن سيياقتى سٶزدەر بار.شىنتۋايتىندا, كەڭەس ٶكٸمەتٸ تۇسىندا ونىڭ تاراپىنان جازۋشىلاردى "اۋىل ٶمٸرٸن ناسيحاتتاڭدار" دەگەن ارنايى نۇسقاۋ, قاۋلى بولعان ەمەس. راس,60- جىلدارى ورىس جازۋشىسى شۋكشين شىعارمالارىندا اۋىل ٶمٸرٸن, ورىس دەرەۆنياسىنىڭ ٶمٸرٸ مەن ورىس ادامدارىنىڭ وبرازىن جازىپ, اتى شىقتى. ودان كەيٸن قازاق جازۋشىلارىنىڭ اراسىندا دا وعان ەلٸكتەۋشٸلەر تابىلدى. بٸراق, بۇل جٷكەشەۆ ايتقانداي, ٷكٸمەتتٸڭ "اۋىلدى ناسيحاتتاڭدار" دەگەن قاۋلىسىمەن ەمەس, شۋكشينگە ەلٸكتەۋدەن تۋعان تەندەنتسييا ەدٸ.
سودان كەيٸن, ق.جٷكەشەۆ "قالا مەدەنيەتٸ" دەگەن مەسەلەگە كٶپ توقتالىپتى. ماقالا اۆتورى كٶپ وقىعان, بٸلٸمدٸ ادام. ەسٸرەسە, باتىس فيلوسوفيياسىن تەرەڭ بٸلەتٸندٸگٸندە سٶز جوق. بٸراق, كٶپ وقىعان ادام دا كەيدە اداسىپ كەتەدٸ. سول سەبەپتٸ اۆتوردىڭ وسى ماقالادا ايتقان "قازاق مەدەنيەتٸ" مەسەلەسٸنە كەلەيٸك.
ماقالا اۆتورى ٶزٸنٸڭ سٶزٸنٸڭ باسىندا الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ قازاق مەدەنيەتٸنە سٸڭٸرگەن ەڭبەكتەرٸن بٸر سٶزبەن ايتىپ كەتكەن. مەسەلە, اۆتوردىڭ "اۋىلدا مەدەنيەت جاسالمايدى, مەدەنيەت قالادا جاسالادى" دەگەن تۇجىرىمىنان تۋىنداپ وتىر.
تٸپتٸ, جٷكەشەۆ مىرزا وسى ماقالاسىندا باتىس فيلوسوفيياسىنىڭ تۇجىرىمىنا سٷيەنٸپ, "مەدەنيەت اۋىلدا ەمەس, قالادا عانا جاسالادى" دەپ تۋرا كەسٸپ تاستاعان.
حح -عاسىردىڭ باس كەزٸندەگٸ قازاق پروزاسىنىڭ باسىندا تۇرعان م.دۋلاتوۆ, م.ەۋەزوۆ, ج.ايماۋىتوۆ اۋىلدان شىعىپ, اۋىلدا جٷرٸپ, قازاقتىڭ العاشقى پروزالىق شىعارمالارىن جازىپ, ەدەبيەتتٸك مەدەنيەتٸمٸزدٸ بيٸككە كٶتەرگەن جازۋشىلار.
ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆ تٸل عىلىمدارىن (فونەتيكا, سينتاكسيس, مورفولوگييا, تەرمينولوگييا, "ەدەبيەت تانۋ" تەورييالىق عىلىمدارىن اۋىلدا, دالادا جٷرٸپ جازىپ, وسى تٸل, ەدەبيەتتەگٸ مەدەنيەت سالالارىن دامىتتى. سوندا جٷكەشوۆ مىرزانىڭ فيلوسوفيياسى بويىنشا بۇل عىلىمي سالالار "قالا مەدەنيەتٸنٸڭ جەمٸسٸ" بولىپ سانالا ما! بٸز قازاقپىز! بٸز قازاق ۇلتىمىز! بٸز كەزٸندە كٶشپەلٸ ەل بولدىق. سوعان قاراماستان بٸزدٸڭ پەلەن عاسىر جاساپ كەلە جاتقان ەپوستىق جىرلارىمىز بار, دەستٷرلٸ مۋزىكالىق بايلىعىمىز بار! بۇل ۇلتتىق بيٸكتەگٸ ٷلكەن مەدەنيەت! مۇنىڭ بەرٸن قازاق حالقى دالادا, اۋىلدا جٷرٸپ جاساعان! سوندىقتان, قاناعات جٷكەشەۆ مىرزانىڭ "قازاق تٸلٸندە مەدەنيەت جاسالدى ما" اتتى ماقالاسىنداعى قازاق ەدەبيەتٸ, مەدەنيەتٸ تۋرالى ايتىلعان پٸكٸرلەرٸنٸڭ كٶبٸ جاڭساق لوگيكاعا قۇرىلعانىن ايتقىم كەلەدٸ.
قورىتىندىسىندا, بٸر سٶزبەن ايتساق, قازاق تٸلٸندە مەدەنيەت جاسالعان جەنە ول بار!
جۇمات ەنەسۇلى
جازۋشى, تاريحشى,ەدەبيەتتانۋشى
ۇلت پورتالى
