Q.Júkeshev myrzanyń «Qazaq tilinde mádeniet jasaldy ma» atty maqalasyna ýáj

Q.Júkeshev myrzanyń «Qazaq tilinde mádeniet jasaldy ma» atty maqalasyna ýáj

Q.Júkeshevtiń "Ult" portalynda jariialanǵan maqalasy edáýir jurtqa tańdanys týǵyzyp jatyr. Maqala shynynda da kúrdeli máselelerge arnalyp, oi týǵyzatyndai deńgeide jazylǵan. Óner týraly, ásirese, "qazaq teatrlarynyń aýyl kórkemónerpazdarynyń deńgeiinde qalyp qoiǵan" degen diagnozy shyndyqqa sáikes keledi. (Onyń stsenariilerge, rejissýraǵa bailanysty ózindik sebepteri de bar shyǵar). Degenmen avtor bul maqalasynyń kóp jerinde aitqyshtyqqa, qyzyl sózge súiengen.

Bul maqaladaǵy avtordyń deminde Batys filosofiiasynyń iisi ańqyp tur.Sosyn kóptegen maqala jazatyn avtorlardaǵy basty bir kemshiligi- oqyrmandardy óziniń sóziniń rastyǵyna sendirý úshin, sózin kezindegi Sovet úkimetiniń saiasatyn jamandaýdan bastaidy. Bul maqalada da sondai "stil" bar eken. Avtordyń osy maqalada Ádebiet týraly aitqan sózinde "Jastardy aýyldan qalaǵa ketpeý úshin,Keńes úkimeti jazýshylardy aýyl ómirin madaqtap jazyp, aýyl mádenietin nasihattaýǵa burdy" degen siiaqty sózder bar.Shyntýaitynda, Keńes ókimeti tusynda onyń tarapynan jazýshylardy "Aýyl ómirin nasihattańdar" degen arnaiy nusqaý, qaýly bolǵan emes. Ras,60- jyldary orys jazýshysy Shýkshin shyǵarmalarynda aýyl ómirin, orys derevniasynyń ómiri men orys adamdarynyń obrazyn jazyp, aty shyqty. Odan keiin qazaq jazýshylarynyń arasynda da oǵan elikteýshiler tabyldy. Biraq, bul Júkeshev aitqandai, úkimettiń "aýyldy nasihattańdar" degen qaýlysymen emes, Shýkshinge elikteýden týǵan tendentsiia edi. 

Sodan keiin, Q.Júkeshev "Qala mádenieti" degen máselege kóp toqtalypty. Maqala avtory kóp oqyǵan, bilimdi adam. Ásirese, Batys filosofiiasyn tereń biletindiginde sóz joq. Biraq, kóp oqyǵan adam da keide adasyp ketedi. Sol sebepti avtordyń osy maqalada aitqan "qazaq mádenieti" máselesine keleiik.

Maqala avtory óziniń sóziniń basynda Alash qairatkerleriniń qazaq mádenietine sińirgen eńbekterin bir sózben aityp ketken. Másele, avtordyń "aýylda mádeniet jasalmaidy, mádeniet qalada jasalady" degen tujyrymynan týyndap otyr. 

Tipti, Júkeshev myrza osy maqalasynda Batys filosofiiasynyń tujyrymyna súienip, "Mádeniet aýylda emes, qalada ǵana jasalady" dep týra kesip tastaǵan.

HH -ǵasyrdyń bas kezindegi qazaq prozasynyń basynda turǵan M.Dýlatov, M.Áýezov, J.Aimaýytov aýyldan shyǵyp, aýylda júrip, qazaqtyń alǵashqy prozalyq shyǵarmalaryn jazyp, ádebiettik mádenietimizdi biikke kótergen jazýshylar. 

Ult ustazy Ahmet Baitursynov Til ǵylymdaryn (fonetika, sintaksis, morfologiia, terminologiia, "Ádebiet taný" teoriialyq ǵylymdaryn aýylda, dalada júrip jazyp, osy til, ádebiettegi mádeniet salalaryn damytty. Sonda Júkeshov myrzanyń filosofiiasy boiynsha bul ǵylymi salalar "qala mádenietiniń jemisi" bolyp sanala ma! Biz QAZAQPYZ! Biz QAZAQ ULTYMYZ! Biz kezinde kóshpeli El boldyq. Soǵan qaramastan Bizdiń pálen ǵasyr jasap kele jatqan EPOSTYQ JYRLARYMYZ bar, DÁSTÚRLI MÝZYKALYQ BAILYǴYMYZ BAR! Bul ULTTYQ BIIKTEGI ÚLKEN MÁDENIET! Munyń bárin qazaq halqy dalada, aýylda júrip jasaǵan! Sondyqtan, Qanaǵat Júkeshev myrzanyń "Qazaq tilinde mádeniet jasaldy ma" atty maqalasyndaǵy qazaq ádebieti, mádenieti týraly aitylǵan pikirleriniń kóbi jańsaq logikaǵa qurylǵanyn aitqym keledi.

Qorytyndysynda, bir sózben aitsaq, QAZAQ TILINDE MÁDENIET JASALǴAN jáne OL BAR!

Jumat ÁNESULY

jazýshy, tarihshy,ádebiettanýshy

Ult portaly