فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸنەن
دەپۋتات ارداق نازاروۆ مەجٸلٸس وتىرىسىندا ورتالىق عىلىمي كٸتاپحاناسىنىڭ جاعدايى تۋرالى مەسەلە كٶتەردٸ دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
"1932 جىلى اشىلىپ, 1945 جىلى قانىش سەتباەۆتىڭ قولداۋىمەن جەكە «ورتالىق عىلىمي كٸتاپحانا» ستاتۋسىن العان كٸتاپحانادا قازٸر 6 ميلليونعا جۋىق باسىلىم ساقتاۋلى. بۇل قازاقستانداعى ەڭ باي عىلىمي قور بولىپ سانالادى. مۇندا قازاق تاريحى مەن مەدەنيەتٸنە قاتىستى ەڭ ٷلكەن قولجازبالار قورى جەنە 130 تٸلدەگٸ عىلىمي باسىلىمدار ساقتاۋلى. ٶكٸنٸشكە قاراي, مەكەمە اتاۋى «ورتالىق عىلىمي كٸتاپحانا» دەپ اتالعانىمەن, كٸتاپحانا ستاتۋسى جوق! ياعني, «عىلىم ورداسى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك كەسٸپورنى مەكەمەسٸنٸڭ بٸر بٶلٸمٸ عانا بولىپ وتىر, جەكە كٸتاپحانا بولىپ سانالمايدى. سودان دا بولار, ۇلت رۋحانيياتىنىڭ قاراشاڭىراعى ايانىشتى حالدە", -دەدٸ ا. نازاروۆ.
الدىمەن ول قۇندى قولجازبالار جويىلۋ الدىندا تۇرعانىن ايتىپ, كٸتاپحانا قورىنداعى حٸٸ-حVٸٸٸ عاسىرلار اراسىن قامتيتىن قۇندى مۇرالار, ەل-فارابي, ەلٸشەر ناۋاي, اباي قۇنانبايۇلى, مەشھٷر جٷسٸپ كٶپەيۇلى, شوقان ۋەليحانوۆ, مۇحتار ەۋەزوۆ, ەبۋبەكٸر ديۆاەۆ, ەلكەي مارعۇلان سىندى ٸرٸ تۇلعالاردىڭ قولجازبالارى, ابىلاي حاننىڭ حاتى, 3 مەترلٸك وراما ماتادا جازىلعان «قازاق حاندارىنىڭ شەجٸرەسٸ», 12-عاسىردا بۇزاۋ تەرٸسٸنە جازىلعان 26 مەتٸرلٸك «تەۋرات» كٸتابىنىڭ قولجازباسى ساقتالعانىن جەتكٸزدٸ. ودان بٶلەك, 20 مىڭنان اسا قۇندى قولجازبا بار. ولاردىڭ كٶبٸ ەلٸ كٸتاپ بولىپ باسىلىپ شىقپاعانىن ايتتى.
كٸتاپحانانىڭ سانيتارلىق نورمالارى دا دۇرىس ساقتالماي تۇرعان كٶرٸنەدٸ, قوردىڭ تەمپەرەتۋراسىن دۇرىستاپ تۇراتىن اپپاراتتار ٸستەن شىققان, ولاردى قايتا جابدىقتاۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
"قازٸردٸڭ ٶزٸندە قورداعى باسىلىمدار كەۋٸپ, ٷگٸتٸلٸپ بارا جاتىر. وسىلاي جالعاسا بەرسە, 5-10 جىلدا باسىلىمداردىڭ 30 % جوعالتامىز. سونداي-اق, رەستاۆراتسييا جاسايتىن ورتالىق بولعانمەن, وندا باسىلىمداردى ٶڭدەيتٸن ارنايى ماتەريالدار جوق. قارجى بٶلٸنبەسە, كٸتاپحانا ٶتە قىمبات باعاعا شەتەلدەن الدىرا المايدى", - دەدٸ دەپۋتات.
كٸتاپحانا قورى دا سوڭعى 10 جىلدا تولىقپاي جاتقانىن مەلٸمدەگەن دەپۋتات نازاروۆ شەتەلدٸڭ ٷزدٸك عىلىمي باسىلىمدارىن ايتپاعاندا, قازاقستانداعى باسىلىمدارعا دا قولى جەتپەي وتىر وتىر دەپ نالىدى.
"سوڭعى 3 جىلدا مەرزٸمدٸ باسىلىمداردى دا تولىق الماعان. 2022 جىلى سوڭعى 6 ايعا (ياعني, شٸلدە-جەلتوقسان ايلارىنا), 2023 جىلى سوڭعى 4 ايعا (ياعني, قىركٷيەك-جەلتوقسان ايلارىنا) عانا مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا جازىلعان. بيىل مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا ەلٸ جازىلماعان. قاي ايدان باستاپ الاتىنى دا بەلگٸسٸز. بٸر قىزىعى, مەملەكەتتەن مەرزٸمدٸ باسىلىمداردى جازدىرىپ الۋعا اقشا بٶلٸنەدٸ. 2022 جىلى 30 ملن تەڭگە, 2023 جىلى 23 ملن تەڭگە قارجى بٶلٸندٸ, بٸراق ناقتى جازىلۋ ۋاقىتى كەلگەندە بەلگٸسٸز سەبەپتەرمەن بٶلٸنگەن قارجى ازايىپ كەتەدٸ. ياعني, 2023 جىلى 17 ملن تەنگەگە جازىلعان. ونىڭ سەبەبٸن كٸتاپحانا باسشىلىعى بٸلمەيدٸ. مەملەكەت بٶلٸپ وتىرعان قارجى قايدا كەتكەنٸنەن ۇجىم بەيحابار", -دەپ وتىر دەپۋتات.
ارداق نازاروۆ كٶتەرگەن تٶرتٸنشٸ مەسەلە, مامان تاپشىلىعى مەن كٸتاپحانا سالاسىنداعى قارجىنىڭ ازدىعى.
"وسىدان 30 جىل بۇرىن ورتالىق عىلىمي كٸتاپحانادا 305 قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەگەن بولسا, قازٸر 32 مامان عانا قىزمەت ەتەدٸ. مامان تۇراقتامايدى, ماردىمسىز جالاقىعا ەشكٸم كەلمەيدٸ. 30-40 جىلدان بەرٸ قىزمەت ەتٸپ كەلە جاتقان ٶتە تەجٸريبەلٸ كٸتاپحاناشىلاردىڭ ٶزٸ 100 مىڭ تەڭگەنٸڭ تٶڭٸرەگٸندە عانا ايلىق الادى!.. ال كٸتاپحانادا اتقارىلاتىن جۇمىستار شاش ەتەكتەن. كەزٸندە 300-دەن استام مامان ٸستەگەن جۇمىستى باس-اياعى 30-عا دا جەتپەيتٸن قىزمەتكەرلەر قالاي اتقارسىن?! مامان تاپشىلىعىنا بايلانىستى كٸتاپحانانىڭ ەلەكتروندى كاتالوگى تولىق جاسالماي وتىر. قازٸر 30% قور ەلەكتروندى كاتالوگقا ەندٸ, 70% قوردى وقىرماندار قاعاز جەشٸكتەردەن كٸتاپحاناعا كەلٸپ قانا قاراي الادى", - دەپ وتىر دەپۋتات.
