Qundy qoljazbalar joiylý aldynda tur — depýtat kitaphana máselesin kóterdi

Qundy qoljazbalar joiylý aldynda tur — depýtat kitaphana máselesin kóterdi

Foto: Májilis baspasóz qyzmetinen

Depýtat Ardaq Nazarov Májilis otyrysynda Ortalyq ǵylymi kitaphanasynyń jaǵdaiy týraly másele kóterdi dep habarlaidy "Ult Aqparat".

"1932 jyly ashylyp, 1945 jyly Qanysh Sátbaevtyń qoldaýymen jeke «Ortalyq ǵylymi kitaphana» statýsyn alǵan kitaphanada qazir 6 millionǵa jýyq basylym saqtaýly. Bul Qazaqstandaǵy eń bai ǵylymi qor bolyp sanalady. Munda qazaq tarihy men mádenietine qatysty eń úlken qoljazbalar qory jáne 130 tildegi ǵylymi basylymdar saqtaýly. Ókinishke qarai, mekeme ataýy «Ortalyq ǵylymi kitaphana» dep atalǵanymen, kitaphana statýsy joq! Iaǵni, «Ǵylym ordasy» Respýblikalyq Memlekettik Kásiporny mekemesiniń bir bólimi ǵana bolyp otyr, jeke kitaphana bolyp sanalmaidy. Sodan da bolar, ult rýhaniiatynyń qarashańyraǵy aianyshty halde", -dedi A. Nazarov.

Aldymen ol qundy qoljazbalar joiylý aldynda turǵanyn aityp, kitaphana qoryndaǵy HII-HVIII ǵasyrlar arasyn qamtityn qundy muralar, ál-Farabi, Álisher Naýai, Abai Qunanbaiuly, Máshhúr Júsip Kópeiuly, Shoqan Ýálihanov, Muhtar Áýezov, Ábýbákir Divaev, Álkei Marǵulan syndy iri tulǵalardyń qoljazbalary, Abylai hannyń haty, 3 metrlik orama matada jazylǵan «Qazaq handarynyń shejiresi», 12-ǵasyrda buzaý terisine jazylǵan 26 metirlik «Táýrat» kitabynyń qoljazbasy saqtalǵanyn jetkizdi. Odan bólek, 20 myńnan asa qundy qoljazba bar. Olardyń kóbi áli kitap bolyp basylyp shyqpaǵanyn aitty.

Kitaphananyń sanitarlyq normalary da durys saqtalmai turǵan kórinedi, qordyń temperetýrasyn durystap turatyn apparattar isten shyqqan, olardy qaita jabdyqtaý kerek ekenin aitty.

"Qazirdiń ózinde qordaǵy basylymdar keýip, úgitilip bara jatyr. Osylai jalǵasa berse, 5-10 jylda basylymdardyń 30 % joǵaltamyz. Sondai-aq, restavratsiia jasaityn ortalyq bolǵanmen, onda basylymdardy óńdeitin arnaiy materialdar joq. Qarjy bólinbese, kitaphana óte qymbat baǵaǵa shetelden aldyra almaidy", - dedi depýtat. 

Kitaphana qory da sońǵy 10 jylda tolyqpai jatqanyn málimdegen depýtat Nazarov sheteldiń úzdik ǵylymi basylymdaryn aitpaǵanda, Qazaqstandaǵy basylymdarǵa da qoly jetpei otyr otyr dep nalydy.

"Sońǵy 3 jylda merzimdi basylymdardy da tolyq almaǵan. 2022 jyly sońǵy 6 aiǵa (iaǵni, shilde-jeltoqsan ailaryna), 2023 jyly sońǵy 4 aiǵa (iaǵni, qyrkúiek-jeltoqsan ailaryna) ǵana merzimdi basylymdarǵa jazylǵan. Biyl merzimdi basylymdarǵa áli jazylmaǵan. Qai aidan bastap alatyny da belgisiz. Bir qyzyǵy, Memleketten merzimdi basylymdardy jazdyryp alýǵa aqsha bólinedi. 2022 jyly 30 mln teńge, 2023 jyly 23 mln teńge qarjy bólindi, biraq naqty jazylý ýaqyty kelgende belgisiz sebeptermen bólingen qarjy azaiyp ketedi. Iaǵni, 2023 jyly 17 mln tengege jazylǵan. Onyń sebebin kitaphana basshylyǵy bilmeidi. Memleket bólip otyrǵan qarjy qaida ketkeninen ujym beihabar", -dep otyr depýtat.

Ardaq Nazarov kótergen tórtinshi másele, maman tapshylyǵy men kitaphana salasyndaǵy qarjynyń azdyǵy. 

"Osydan 30 jyl buryn Ortalyq ǵylymi kitaphanada 305 qyzmetker jumys istegen bolsa, qazir 32 maman ǵana qyzmet etedi. Maman turaqtamaidy, mardymsyz jalaqyǵa eshkim kelmeidi. 30-40 jyldan beri qyzmet etip kele jatqan óte tájiribeli kitaphanashylardyń ózi 100 myń teńgeniń tóńireginde ǵana ailyq alady!.. Al kitaphanada atqarylatyn jumystar shash etekten. Kezinde 300-den astam maman istegen jumysty bas-aiaǵy 30-ǵa da jetpeitin qyzmetkerler qalai atqarsyn?! Maman tapshylyǵyna bailanysty kitaphananyń elektrondy katalogy tolyq jasalmai otyr. Qazir 30% qor elektrondy katalogqa endi, 70% qordy oqyrmandar qaǵaz jáshikterden kitaphanaǵa kelip qana qarai alady", - dep otyr depýtat.