فوتو: taldykorgan-online.kz
بٷگٸن – عاشىقتار كٷنٸ. جىل سايىن 15 سەۋٸردە اتالىپ ٶتەتٸن بۇل كٷن – شىنايى سەزٸم مەن ادال ماحابباتتى دەرٸپتەيتٸن ەرەكشە كٷن. قوزى كٶرپەش – بايان سۇلۋ كٷنٸ دەپ اتالۋىندا دا ٷلكەن مەن جاتىر. قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا مەڭگٸلٸك ماحابباتتىڭ سيمۆولىنا اينالعان قوزى كٶرپەش پەن بايان سۇلۋ – ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدەگٸ ەڭ كٶرنەكتٸ عاشىقتىق جىر كەيٸپكەرلەرٸ. دەگەنمەن بٷگٸن Ult.kz تٸلشٸسٸ بٷگٸنگٸ اقىنداردىڭ جٷرەگٸندەگٸ ماحاببات سىرىنا ٷڭٸلٸپ كٶردٸ.
«پەررونعا شىعام دەگەنشە,
ساعىنىپ ٷلگەردٸم سەنٸ,
بەرٸن دە ۇعام دەگەنشە,
ساعىنىپ ٷلگەردٸم سەنٸ,
ساعىنبان ەندٸ دەگەنشە,
ساعىنىپ ٷلگەردٸم سەنٸ,
«ماحاببات ٶلدٸ» دەگەنشە,
ٶلتٸرٸپ كەتشٸ مەنٸ!», – دەپ ماحابباتتىڭ ٶلمەيتٸنٸن, مەڭگٸلٸك ەكەنٸن جىرلاعان بٷگٸنگٸنٸڭ ليريك اقىنى ەرلان جٷنٸس سەزٸم دەگەن قۇدٸرەتتٸ كٷشتٸڭ ادام ٶمٸرٸندە قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن ايتىپ بەردٸ.
فوتو: malim.kz
«ادام بالاسىنا بەرٸلگەن ەڭ عاجاپ ەكٸ سىيلىق بار: ونىڭ بٸرٸ - ٶمٸرگە جولداما بولسا, ەكٸنشٸسٸ - سٷيۋ قاسيەتٸ. ەگەر بٸر قۇدٸرەتتٸ كٷش ٶمٸردەن عاشىقتىق سەزٸمٸن الىپ تاستاسا, دٷنيە بٸردەن تٷسسٸز, يٸسسٸز, ٶڭسٸز, دىبىسسىز, دەمسٸز قۇبىلىسقا اينالىپ كەتەر ەدٸ دەپ ويلايمىن. بٸز سٷيگەندٸكتەن عانا گٷلدەر الۋان تٷسكە ەنٸپ, قۇستار قۇيقىلجىتا ەن سالىپ, جاڭبىر يٸسٸ جٷرەگٸمٸزدٸ قىتىقتايدى. ەر كٷن - عاشىقتار كٷنٸ, ەر سەتتە جٷز مىڭداعان جاس جٷرەك ەلدەكٸمگە ىنتىق بولادى, جٷردەك سوعىپ, جۇلقىنا ۇمتىلادى, اتقاقتاپ, اسقاق سەزٸم كەشەدٸ. سوندىقتان دا سەت سايىن دٷنيە جاڭارىپ, جاسارىپ تۇرادى», – دەيدٸ اقىن ەرلان جٷنٸس.
15 سەۋٸردٸڭ بۇل كٷنتٸزبەلٸك داتا رەتٸندە تاڭدالۋى – كەزدەيسوق ەمەس. تاريحي دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, قوزى مەن باياننىڭ اراسىنداعى وقيعا كٶكتەم مەزگٸلٸندە ورىن العان. بۇل – تابيعاتتىڭ جاڭارىپ, ماحاببات پەن ٶمٸردٸڭ گٷلدەنۋ كەزەڭٸمەن استاسىپ جاتىر. جاستاردىڭ سٷيٸسپەنشٸلٸك سەزٸمٸن دەل وسى مەزگٸلدە بٸلدٸرۋٸ, بۇل كٷننٸڭ سيمۆولدىق مەنٸن ارتتىرا تٷسەدٸ.
قازاقستاندا بۇل كٷن 2011 جىلدان باستاپ بەيرەسمي تٷردە اتالىپ ٶتە باستادى. ەسٸرەسە جاستار اراسىندا بۇل داتا تانىمالدىققا يە بولىپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ەرەكشە مازمۇنداعى جازبالار جارييالانىپ, پوەزييالىق كەشتەر, فلەشموبتار مەن تٷرلٸ مەدەني شارالار ۇيىمداستىرىلادى. عاشىقتار, جاستار, ەرلٸ-زايىپتىلار بٸر-بٸرٸنە سىيلىق بەرٸپ, ەدەمٸ بٸر كٷندٸ كٶڭٸلدٸ ٶتكٸزەدٸ. سىيلىق دەمەكشٸ, جاس اقىن, Ziyat كٸتاپ دٷكەنٸنٸڭ يەسٸ اسىلان تٸلەگەن عاشىقتارعا ارنالعان ماحاببات تۋرالى قۇندى كٸتاپتار بار ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: zhasalash.kz
«قۇدايدىڭ بٸزگە بۇيىرتقان ەر كٷنٸن, ەر سەتٸن شۋاقتى قىلىپ ٶتكٸزەمٸز دەسەك, قوزى كٶرپەش-بايان سۇلۋ كٷنٸ اتاپ جٷرگەن بۇل كٷننٸڭ دە ەش سٶكەتٸ جوق سيياقتى. قايتا قىم-قۋىت تٸرشٸلٸككە بەلشەدەن مالىنىپ جٷرگەندە ٷيٸڭنٸڭ وتى - جان-جارىڭا بٸر مەزگٸل گٷل سىيلاپ, كٶپتەن سۇراپ جٷرگەن قاجەتتٸ زاتىن سىيلاپ جٸبەرسەڭ, ونىڭ نە جامانى بار?! بۇل ەندٸ ٶزٸمنٸڭ وتباسىلىق جاعدايىما بايلانىستى ايتقانىم. ال ەنە-مٸنە وتباسىن قۇرامىز دەپ سەرت بايلاسقان جۇپ بۇل كٷندٸ اسىعا كٷتەتٸنٸ ونسىز دا بەلگٸلٸ. ونى كٶرٸپ جٷرمٸز.بٸزدٸڭ Ziyat كٸتاپ دٷكەنٸنەن كٸتاپ الىپ, بٸر-بٸرٸنە سىيلاپ جاتادى. سوندايدا ولاردىڭ ەڭ جاقسى سىيلىق - كٸتاپ سىيلاسقانىنا قۋانىپ قالامىز. «ماحاببات, قىزىق مول جىلداردى” ەكٸباستان كٷن قۇرعاتپاي الادى. كەيٸن شىققان كٸتاپتاردىڭ ٸشٸندە مۋراكاميدٸڭ «نورۆەگ ورمانى», وستيننٸڭ «تەكاپپار عاشىقتارى», نۇرجەكەەۆتٸڭ «ەرلٸ-زايىپتىلارى» ٶتٸمدٸ», – دەيدٸ اسىلان تٸلەگەن.
جاس اقىننىڭ مىنا بٸر ٶلەڭٸن وقىپ كٶرسەڭٸز, جاس جٷرەكتٸڭ بۋىرقانعان سەزٸمگە تولى ەكەنٸن جۇرەكپەن سەزەسٸز.
«سەن مەنٸ سٷيەسٸڭ بە?» دەپ سۇراشى,
سۇراشى,
ونىڭ ەشبٸر جوق كٸنەسٸ,
كٶزٸمنٸڭ كٶككە تامىپ كەتتٸ جاسى...
«سەن مەنٸ سٷيەسٸڭ بە?»
دەپ سۇراشى.
جاۋابىن بٸلەمٸن عوي تەك قانا مەن,
بٸر سەتكە قالعانىندا توقتاپ ەلەم.
كەۋدەمدٸ قارس ايىرىپ كٸرە سالا,
سول سەۋلە جٷرەگٸمە جەتكەن ەرەڭ.
جاۋابىن بٸلەمٸن عوي تەك قانا مەن.
«سەن مەنٸ سٷيەسٸڭ بە?» دەپ سۇراشى... دەل وسىلاي جىرلاۋ ٷشٸن اسىلان تٸلەگەننٸڭ جٷرەگٸنە بٸر ٷڭٸلٸپ كٶرۋ كەرەك-تٸ...
قوزى كٶرپەش – بايان سۇلۋ كٷنٸ – تەك عاشىقتار مەيرامى ەمەس. بۇل كٷن – ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸز بەن تاريحىمىزعا تاعزىم, جاس ۇرپاققا ماحاببات پەن ادالدىقتىڭ, سابىر مەن سەنٸمنٸڭ مەنٸن جەتكٸزەتٸن رۋحاني كٷن. ەدەبيەت دەمەكشٸ, عاشىقتارعا, ماحابباتقا ارنالعان جىر كٶپ. مەسەلەن:
«بiلمەيمiن مەن – كiم بولادى ەسiمiڭ,
قاشان ٶمiر اشار ساعان ەسiگiن?
بiرتە-بiرتە ەكەلiككە جاقىنداپ,
تەرiپ كەلەم تالايىمنىڭ نەسiبiن.
بiر كٷنiمنiڭ قىزىعى اسىپ بiر كٷننەن,
شاقتارىم كٶپ بوسقا جٷرiپ, قۇر كٷلگەن.
سەن تٷگiلi, ساعان شەشە بولاتىن,
جانعا ەلi كەزدەسە الماي جٷرمiن مەن». بۇل اقىن ەسەي جەڭٸسۇلىنىڭ «بالاما سىر» اتتى ٶلەڭٸ. قاراپ وتىرساڭىز, ماحاببات دەگەن ۇلى سەزٸم جٷرەكتە دە, ٶلەڭدە دە, ٶمٸردە دە بار, بولا دا بەرمەك. ەڭ باستىسى, عاشىقتار ٷشٸن ەر كٷن, ەر سەت مەيرام ەكەنٸ داۋسىز.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
