جارىققا كەتەتٸن شىعىندى ون ەسەگە ازايتۋعا بولادى. شىمكەنتتٸك ٶنەرلٸ ٶرەن ٸليياس مۇرات كٷرٸشتٸڭ قاۋىزىن ىدىراتۋ ارقىلى ەنەرگييا كٶزدەرٸن الۋعا بولاتىنىن دەلەلدەپ, بيولوگييالىق باتارەيالار ويلاپ تاپتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بٸر باتارەيانى ورناتۋ — ەلەكتر ەنەرگيياسىن 49 جىل بويى تەگٸن پايدالانۋمەن پارا-پار. باعاسى قولجەتٸمدٸ. قالدىقتىڭ كٶمەگٸمەن جاسالعان تىڭ تۋىندىنىڭ ەكولوگيياعا دا, ەكونوميكاعا دا پايداسى زور.
ٸليياس مۇرات نەبەرٸ 20 جاستا. ونىڭ ويلاپ تاپقان تۋىندىسى — «بيولوگييالىق باتارەيالار». ول قاراپايىم كٷرٸشتٸڭ قاۋىزىنا تازا بيولوگييالىق باكتەرييالاردى قوسۋدى عانا قاجەت ەتەدٸ. وسى كەزدە ىدىراۋ پروتسەسسٸ جٷرٸپ, ەلەكتر ەنەرگيياسى پايدا بولادى. دەمەك ەشقانداي شىعىنسىز قۋات الۋعا بولادى.
ٶنەرتاپقىش: «بٸزدٸڭ جاساپ شىعارعان بيولوگييالىق باتارەيالارعا بٸرٸنشٸدەن قاراجات ٶتە از جۇمسالىپ, ولاردىڭ ٶزٸن ٶزٸ اقتاۋ مەرزٸمٸ قىسقا ۋاقىتتى قامتيدى. كٷرٸشتٸڭ قاۋىزىن ىدىراتۋ كەزٸندە حيمييالىق ەنەرگييانى تٸكەلەي ەلەكتر ەنەرگيياسىنا اۋىستىردىق. وسىلايشا ۇزاق مەرزٸمگە شىدايتىن اككۋمۋلياتورلار ويلاپ شىعاردىق».
بيولوگييالىق باتارەيالاردان شىققان قالدىقتار ەكولوگيياعا دا زالالسىز, تٸپتٸ قولدانىستان سوڭ تىڭايتقىش رەتٸندە پايدالانۋعا بولادى. ال باستى ارتىقشىلىعى – ۇزاق مەرزٸمگە جارامدىلىعىندا.
ٷنەمشٸل تۋىندىنىڭ اۆتورى, نەگٸزٸندە ٸليياستىڭ ەكەسٸ, بٸراق ول جوبانىڭ تەك تەوريياسىن جازعان. 2015 جىلدان باستاپ بالاسى ەكەسٸنٸڭ باستاعان ٸسٸن تەجٸريبەگە ەنگٸزٸپ, نەتيجەسٸن كٶرەدٸ. تٸپتٸ جۋىردا عانا كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باستاماسىمەن ٶتكەن بايقاۋدا توپ جارىپ, گرانت يەگەرٸ اتاندى.
مادينا تۇرسىنبەكوۆا, وقو كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باس مامانى: «بٸزدٸڭ جوبانىڭ جەڭٸمپازىنا قويىلعان باستى تالاپ — يننوۆاتسييالىق جوبا ۇسىنۋ كەرەك بولدى. ٸليياستىڭ جۇمىسى نوۋحاۋ دەپ جوعارى باعالانىپ, بٸر ميلليون تەڭگە ۇتىپ الدى. قازٸر قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋ جٷرٸپ جاتىر. سودان سوڭ ەرٸ قاراي قولداۋ كٶرسەتەمٸز».
م.ەۋەزوۆ اتىنداعى وڭتٷستٸك قازاقستان مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ 4-شٸ كۋرس ستۋدەنتٸ بۇعان دەيٸن دە باسقا جوبادا 1 ملن تەڭگە ۇتىپ العان. ول بۇل سوماعا اباي ساياباعىندا 20 باعاناعا بيولوگييالىق باتارەيالاردىڭ قۋاتىنا شاقتالعان سۆەتوديودتتىق شامدار ورناتىپ قويعان. ونىڭ ٶزٸ جارىققا كەتەتٸن شىعىندى ەكٸ جارىم ەسەگە ازايتىپ وتىر.
ال بيولوگييالىق باتارەيالاردىڭ ٶزٸ ورناتىلعان كەزدە 6 ۆولتتىق قۋات بەرەتٸن قۇرىلعى جارىقتاندىرۋعا كەتەتٸن شىعىندى 10 ەسەگە ازايتادى. ٸليياستىڭ باتارەيالارىن 10 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الۋعا بولادى.
ٸليياس مۇرات: «بٸزدٸڭ باتارەيالاردى ورنالاستىرۋعا 60 ملن تەڭگەدەي ينۆەستيتسييا كەرەك. ەگەر ينۆەستورلار تابىلىپ, قولداۋ كٶرسەتسە, بٸز باتارەيالاردى زەرتتەۋدٸ جالعاستىرىپ, تەك قازاقستان ەمەس, ەلەمدٸك رىنوكقا شىعارعىمىز كەلەدٸ. ايتا كەتەتٸنٸ, بٸزدٸڭ جوباعا اقش-تان ماماندار قىزىعىپ وتىر, مامىر ايىندا بٸز جۇمىسىمىزدى تانىستىرۋعا شەتەلگە اتتانعالى وتىرمىز. دەسە دە, وسىنداي پايدالى دٷنيەنٸ ٶز ەلٸمٸزدٸڭ ازاماتتارى قولداسا, ەلباسىمىز ايتقان «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامىعان قازاقستان» بولۋعا بٸر ادىم جاقىندار ەدٸك».
ٶنەرتاپقىش قولداۋ بولسا, ساياباقتى جارتى جىلدا بيولوگييالىق باتەريالارمەن جارىقتاندىرامىز دەگەن جوسپارى بار. سونداي-اق, ٸليياس جەنە ونىڭ توبى باتارەيالاردىڭ پايدالى ەسەر كوەفيتسيەنتٸن كٶتەرۋدٸ ويلايدى. سول ارقىلى نوۋتبۋك جەنە ۇيالى تەلەفونداردى ارزان ەرٸ كەز-كەلگەن جەردە قۋاتتاۋعا بولاتىن مٷمكٸندٸك تۋعىزباق.
ايتا كەتەيٸك, ەلٸمٸزدە جىلىنا 280 000 توننا كٷرٸش ٶندٸرٸلسە, ونىڭ 60 000 توننا كٷرٸش شارۋاشىلىعىنىڭ قالدىعى بولىپ ەسەپتەلەدٸ. وعان قوسا كٷرٸشتٸڭ قاۋىزى ٶتە ۇزاق ۋاقىت بويى شٸرٸمەيتٸندٸكتەن ونى كٶپتەگەن جەرلەردە جاعادى, سالدارىنان ەكولوگيياعا ٷلكەن زارداپ تيگٸزەدٸ. سونداي-اق, كٷرٸش قاۋىزىن جاعاتىن پوليگوندارعا جاقىن ورنالاسقان ەلدٸ-مەكەن تۇرعىندارىنىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٶكپە اۋرۋلارىنا شالدىعىپ جاتاتىنى دا بار. ال بيولوگييالىق باكتەرييالار قالدىقتى تيٸمدٸ پايدالانۋدىڭ تەتٸگٸ بولاتىنى راس.
