باياناۋىلدىق ازاماتتار «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق باعدارلاماسىنىڭ جارىق كٶرگەنٸنە بٸر جىل تولۋىنا بايلانىستى باياناۋىل جەنە ەرەيمەنتاۋ اۋداندارىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي بٸر اپتا بويى 300 شاقىرىمعا جۋىق قاشىقتىقتى اتپەن جٷرٸپ ٶتتٸ. تٶرتٸنشٸ مامىر كٷنٸ باياناۋىل اۋىلىنان اتتانعان «باياناۋىل-ەرەيمەنتاۋ: بابادان قالعان قۇت مەكەن» سالت اتتىلار ساپارى 9-مامىر – جەڭٸس كٷنٸندە ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ بوزتال اۋىلىندا اياقتالدى. بابا جولىن جالعاعان ازاماتتار ٶلەڭتٸ ٶزەنٸنٸڭ جاعاسىندا ورنالاسقان اۋىلدا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قۇباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكٸشتٸڭ اشىلۋىنا قاتىستى.
بيىل ەكٸنشٸ رەت ۇيىمداستىرىلعان سالت اتتىلار ساپارى ۇلتتىق ات سپورتىن ناسيحاتتاۋدى, ەركٸندٸككە قۇشتار رۋحتى جاستاردى تەربيەلەۋدٸ ماقسات ەتتٸ. بۇل جولعى ساپار اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس قوس ٶڭٸردٸ بايلانىستىرعان بۇرىنعى ٶتكەن بابالاردىڭ كٶش جولىن جاڭعىرتۋىمەن ەرەكشەلەندٸ. ارقا تٶسٸن جايلاعان سٷيٸندٸك ەلٸ جاز جايلاۋعا بەس قاتار بولىپ كٶشكەن. ەڭ سىرتىنداعى قارجاس ەلٸ بوتاقارا, اياۋلى, نيياز, بٸر شەتٸ استاناعا دەيٸن تٸرەلەدٸ ەكەن. ەكٸنشٸ جولاقپەن ايدابول ەلٸ وساكاروۆكانى باسىپ ٶلەڭتٸ مەن شٸدەرتٸنٸ كەسٸپ ٶتكەن. ٷشٸنشٸ جول اقبۋرا-تۇلپار ەلٸنٸڭ جولى. تٶرتٸنشٸسٸ كٷلٸكتەردٸڭ كٶش جولى. بەسٸنشٸسٸ قوزعان ەلٸنٸڭ جولى, ەكٸباستۇزدان ارى قانجىعالى ەلٸنٸڭ كٶش جولى ەكەن. وسىناۋ كٶش جولىن جاڭعىرتىپ, اتا دەستٷردٸ دەرٸپتەگەن وبلىستىق مەسليحات دەپۋتاتى ورال سارتاەۆ پەن اۋداندىق مەسليحات دەپۋتاتى الدامجار التىنبەك بۇل جولى قاسىنا تەك جاستاردى ەرتتٸ. جاس كەسٸپكەر, «ابىلاي» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ابىلاي جٷنٸسوۆ, جاس اتبەگٸ سايات سارباسوۆ, جاڭاتٸلەك اۋىلىنىڭ ازاماتى, تەولوگ مامان ەلي ادامبەك جەنە وسى جولداردىڭ يەسٸ بٸز ەلاعالارىنا ٸلەستٸك. ەكسپەديتسييا قۇرامىندا جاستاردىڭ باسىم بولۋى – ساپاردىڭ ەكٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ دەپ بٸلەمٸز. ساپارعا باياناۋىل اۋدانى ەكٸمدٸگٸ مەن «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ باياناۋىل اۋداندىق فيليالى قولداۋ كٶرسەتتٸ. جۇپار ەبدٸكەرٸموۆ, ەرجان بايكەنوۆ بٸر اپتا بويى بٸزدٸ كٶلٸكپەن قامتاماسىز ەتٸپ, سٷيەمەلدەپ جٷردٸ.
ساپاردىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸندە جاڭاتٸلەك اۋىلىنا, ەكسپەديتسييا مٷشەسٸ الدامجار اعانىڭ شاڭىراعىنا تٷستٸك. بۇل اۋىلدا كٶنەنٸڭ كٶزٸ يماش اقساقالدىڭ ەڭگٸمەلەرٸن, قيسسا-داستاندارىن تىڭدادىق. قيسساشى بٸزگە «ەر تارعىن» جىرىنداعى تارلان اتتىڭ سيپاتىن, مەديدٸڭ جىرىن مەنەرلەدٸ. اقساقال جىردىڭ ٶلەڭٸ مەن ەۋەنٸ ساي بولۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى, ەيتپەسە كٶڭٸل-كٷيدٸڭ اۋانىن جەتكٸزۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەن. بٸزدٸڭ ەسٸمٸزگە سۇلتانماحمۇت اقىن ايتقان: «مۋزىكاسىز قازاق جىرى جەسٸر قالادى» دەگەن سٶز تٷستٸ.
ەكٸنشٸ كٷنٸ شەمەن اتا زيراتىنا, ەرتە زاماندا جىلقىنىڭ قىلى قوسىلىپ, بيە سٷتٸمەن يلەنگەن «قىز زيراتىنا», التىنبەك اتا بەيٸتٸنە, نيياز قوجا زيراتىنا دۇعا جاساپ, باياناۋىل اۋدانىنىڭ كيەلٸ ورىندارى تٸزٸمٸنە ەنگەن قۇرمانباي ابىز قورىمىنا ايالدادىق. بۇل جەردە بٸزدٸ ابىزدىڭ ۇرپاقتارى اللابەرگەن قاراتاەۆ پەن سەمباي ادامبەكوۆ قارسى الدى. ۇرپاقتار بابا باسىنا كەلۋشٸلەرگە ارناپ ٷي سالىپ, زييارات ەتۋگە لايىقتاپ جاساپتى. دۇعا وقىتىلىپ, اس بەرٸلگەن جيىندا اۋىل اقساقالدارى دəۋلەت سٷلەيمەنوۆ, اۋىل ەكٸم قۋانىش شالباەۆ ساپارشىلارعا ەسكٸ ەڭگٸمەلەردەن سىر شەرتتٸ. ابىزدىڭ ۇرپاعى باقىت حايداروۆ مەكتەبٸنٸڭ وقۋشىسى توتييا كەۋكەن جٷرەكجاردى جىر شۋماقتارىن ارنادى.
قۇرمانباي ابىز بايقوناقۇلى 1821 جىلى تۋىپ, 1891 جىلى قايتىس بولعان. قىزىلجار قالاسىندا, تاشكەنتتەگٸ «كٶكٸلتاش» مەدرەسەسٸندە, سيريياداعى شام قالاسىندا وقىپ حاسيدا (جىن-سايتاندار ٸلٸمٸ) ٸلٸمٸن مەڭگەرگەن. ەلگە كەلگەن سوڭ قوڭىر ەۋليە ٷڭگٸرٸندە 11 جىل شىراقشى بولعان. ول كٸسٸ قارا سۋدى قاق ايىراتىن قاسيەتكە يە بولىپتى.
مۇسا مىرزا قۇرمانباي ابىزدىڭ قاسيەتٸن مويىنداپ, تايجەگەن قىستاعىنا قونىستاندىرعان ەكەن. ول جەر سəتباي قونىسى ايرىقپەن كٶرشٸلەس ورنالاسقان. بولاشاق اكادەميكتٸڭ ەسٸمٸن قويعان يمانتاي اقساقالمەن سىيلاس بولعان وسى قۇرمانباي ابىز ەكەن. سول تاريحي جاعدايعا بايلانىستى ەل ٸشٸندەگٸ ەڭگٸمەنٸ بٸزگە اۋىل اقساقالى مۇحامەت-قايىر شəرٸپوۆ ايتىپ بەردٸ:
يمانتاي اقساقالدىڭ بالاسى بولماپتى. ول كٸسٸ: «ۇرپاقسىز ٶتەمٸن بە?» - دەپ كٶپ ويلانادى ەكەن. سونداي وي ٷستٸندە جٷرٸپ, بٸر كٷنٸ اتپەن سەرۋەندەپ كەتەدٸ. ۇزاق جٷرەدٸ, كەش قارايادى. اتىن تۇساپ تاستاپ, تىنىعادى. بٸر سەتتە ۇيىقتاپ كەتٸپتٸ. تٷس كٶرەدٸ. اقساقالدى ادام سەلەم بەرٸپ, «ەي, مٷسەپٸر, نەگە سونشا قاپالانىپ جاتىرسىڭ? قوينىڭا قارا», - دەپتٸ. قوينىنا قاراسا بٸر تٷلكٸنٸڭ, بٸر قاسقىردىڭ, بٸر جولبارىستىڭ كٷشٸگٸ كەۋدەسٸندە تىرمىسىپ جاتىر ەكەن. تٷسٸنەن شوشىپ, ويانىپ كەتسە, تاڭ اتىپ قالىپتى. ەلگٸ سالت اتتى اقساقال دا, قوينىنداعى كٷشٸكتەر دە جوق ەكەن. ەسٸ شىعىپ تايجەگەنگە قۇرمانباي ابىزعا كەلەدٸ دە تٷسٸن جورىتادى. ابىز تٶسەك جاڭعىرتۋى كەرەكتٸگٸن ايتىپ, ٷش پەرزەنت سٷيەتٸنٸن سٷيٸنشٸلەيدٸ. بٸراق اتتارىن ٶزٸم قويامىن, - دەيدٸ. ابىزدىڭ ايتقانى كەلٸپ, يمانتاي اقساقال بٸر قىز, ەكٸ ۇل كٶرەدٸ. بۇل ەڭگٸمەنٸ اۋىل قارييالارىنا يمانتاي اقساقال ٶزٸ ايتىپ وتىرادى ەكەن.
از ايالداعاننان كەيٸن قۇندىكٶل اۋىلىنا ات باسىن بۇردىق. بٸرلٸگٸ مەن بەرەكەسٸ جاراسقان اۋىلدا مەكتەپ ٶنەرپازدارى ٶنەر كٶرسەتتٸ. سەنٸ مەن سالتاناتى كەلٸسكەن كونتسەرتتەن كەيٸن قازاقشا كٷرەستەن وبلىس بٸرٸنشٸلٸكتەرٸندە ٶنەر كٶرسەتٸپ جٷرگەن رينات تيماش, اقبوتا جۇماش, ايبوتا ەلي سىندى جاس پالۋاندار شەبەرلٸكتەرٸن ورتاعا سالدى. باۋىرجان كٷلجان, قۇدايبەرگەن سەرعازين جەنە «باياناۋىلدىڭ تۇڭعىش بارىسى» اتانعان دەۋلەت مەجيتتەن تەلٸم الاتىن بالعىندار بٸرشاما بەلەستٸ باعىندىرىپ ٷلگەرٸپتٸ. اسىق اتۋ ويىنىن سەرٸك ەتكەن ورالحان ساپاروۆ پەن بالعاباي بايان قوناقتاردى مەرگەندٸكتەرٸمەن تاڭ قالدىردى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ «ايگٶلەك» ويىنى دا قىزىقتى ٶربٸدٸ. كەزدەسۋ سوڭىندا ورال راحماشۇلى مەن الدامجار كەرٸبايۇلى العىس ايتىپ, اۋىل كٸتاپحاناسىنا كٸتاپ سىيلادى. اۋىل ەكٸمٸ سامات يبراەۆ لەبٸزٸن بٸلدٸرٸپ, اقساقال تەلكەن اقپاەۆ اق باتاسىمەن اتتاندىردى بٸزدٸ.
كەلەلٸ كەزدەسۋدەن كەيٸن كٶكدٶمباق اۋىلىنا تٷستٸك. اۋىل شارۋاشىلىعىن قولعا الىپ, اتا كەسٸپتٸ جانداندىرىپ جٷرگەن قايىر رامازانوۆتىڭ قارا شىڭىراعىندا قوندىق. ەلاعاسى سولتان بايديلدينٸڭ ەل بولاشاعىنا, جاستار كەلەشەگٸ جايلى ەڭگٸمەلەرٸن تىڭدادىق. ساپارىمىزدىڭ ەكٸنشٸ كٷنٸ وسىلاي اياقتالدى.
كەلەسٸ كٷنٸ ٷكٸباي بي نايزابەكۇلى مەن كەنشٸنباي بي ورازبايۇلى بەيٸتتەرٸنە دۇعا جاساپ, جاڭاجول اۋىلى ارقىلى مەشھٷر جٷسٸپ كٶپەەۆ كەسەنەسٸنە جول تارتتىق. جاڭاجول اۋىلىنا سوعىپ, مەشھٷر جٷسٸپ مەشٸتٸندە مارقۇمدار رۋحىنا تاعزىم ەتتٸك.
ساپارىمىزدىڭ ٷشٸنشٸ كٷنٸندە كٷللٸ قازاق دالاسى ٷشٸن كيەلٸ ورىن سانالاتىن ەسكەلدٸدەگٸ مەشھٷر جٷسٸپ كەسەنەسٸنە توقتادىق. كەسەنە باسىندا توپ باسشىلارىمىز قۇرباندىق شالىپ, اس بەردٸ. اسقا ارنايى كەلٸپ «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ باياناۋىل اۋداندىق فيليالى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى راۋان جانتەليەۆ جەنە مەشھٷر ەۋليەنٸڭ شٶبەرەسٸ جاستٸلەك سٷيٸندٸكۇلى كٶپەەۆ قاتىستى. حالىق اۋىز ەدەبيەتٸنٸڭ وزىق ٷلگٸلەرٸن جيناۋشى, تاريحشى, ەتنوگراف, اقىن مەشھٷردٸڭ مەكەنٸندە ٶلەڭ-جىردىڭ تيەگٸ اعىتىلدى. جاڭاجولدىق ەكەلٸ-بالالى جۇمكەن مەن تٸلەك سەيٸتوۆ جەنە باياناۋىلدىق جەڭٸسبەك پəزٸل ارنايى كەلٸپ جىردان شاشۋ شاشتى. ارقالانعان اقىندار دەستٷرلٸ قۇلمانبەت ايتىستىڭ ٷلگٸسٸن جاساپ, ساپارشىلاردى شابىتتاندىرىپ, ەرتەڭگٸ ۇزاق جولعا شيراتقانداي بولدى.
ساپارىمىزدىڭ تٶرتٸنشٸ كٷنٸ باياناۋىل اۋدانى اۋماعىنان شىعىپ, ەكٸباستۇز قالاسىنىڭ تەرريتوريياسىنا اياق باستىق. باعىتىمىز – ەلكەي مارعۇلان اۋىلى. اكادەميك اتىنداعى اۋىلدا حالىقپەن كەزدەستٸك. بۇرىنعى اتاۋى ستەپنوي اتالعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جارتسىنا جۋىعى ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸ ەكەن. سوعان قاراماستان قىلقۇيرىقتى جانۋارلاردىڭ ٶسٸمٸن كٶبەيتٸپ, شارۋاشىلىقتارىن دٶڭگەلەتٸپ وتىرعان قازاق ازاماتتارى مول ەكەن. باياعىنىڭ جولىمەن اتتتارىمىزدى جەتەكتەپ ەكەتٸپ, جايلىپ, ەرتەڭگٸ ساپارعا سايلىپ قويعان اۋىل əكٸمٸ مۇرات كاكوجانوۆ قازاقى عۇرىپتى ساقتاپ تۇرعان ازامات ەكەن. بارلىعىمىزعا سىي-قۇرمەت كٶرسەتٸپ, اق جول تٸلەدٸ.
كەلەسٸ كٷنٸ «ەرتٸس-قاراعاندى» كانالىن قيىپ ٶتٸپ, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنا اتتاندىق. ەرتٸس ٶزەنٸنٸڭ سۋ قورىنا نەگٸزدەلٸپ 1962 جىلى قۇرىلىسى باستالعان كانال 1974 جىلى ٸسكە قوسىلعان ەكەن. جالپى ۇزىندىعى – 458 شاقىرىم بولاتىن كانال ەرتٸس ٶزەنٸڭ سول جاعاسىنداعى اقسۋ قالاسى تۇسىنان باستالىپ, قاراعاندى قالاسىنا تاياپ اياقتالادى. ونىڭ 272 شاقىرىمى پاۆلودار وبلىسى, 186 شاقىرىمى قاراعاندى وبلىسى جەرٸمەن اعادى. ارناسىنىڭ بەتكٸ ەنٸ – 40, تابان ەنٸ – 4, تەرەڭدٸگٸ – 5-7 مەتر بولادى. كانال بويىنداعى 22 سۋ كٶتەرگٸش ستانتسيياسى سۋدى 420 مەتر بيٸكتٸككە كٶتەرەدٸ. كانال بويىندا 11 سۋ تورابى, 2 بٶگەن, 17 كٶپٸر جەنە اۆتوموبيل جولى سالىنعان. ەرتٸس سۋىنىڭ قۋاڭ سارىارقا ٶڭٸرٸنە كەلۋٸ – تىڭ جەرلەردٸ يگەرۋ پروتسەسٸن جالعاستىردى: جاساندى سۋ ماگيسترالى نەگٸزٸندە جاڭا كەڭشارلار مەن قوسالقى شارۋاشىلىقتار قۇرىلىپ, سۋارمالى القاپتاردان مول ٶنٸم الىندى. ەرتٸس-قاراعاندى كانالى رەسپۋبليكانىڭ ٸرٸ يندۋسترييالىق ورتالىقتارىنىڭ ەڭبەكشٸلەرٸن اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كانال ٷستٸندەگٸ كٶپٸردە سۋرەتكە تٷسٸپ, قانىش سەتباەۆتٸڭ ماڭداي تەرٸ تامىپ, ارناسىن تولىقتىرعان سۋ ايدىنىمەن بٸرگە تولقىعانداي ەسەردە بولدىق. كانال بويىن جاياۋ جٷرٸپ دٷنيەگە رومان ەكەلگەن قالمۇقان يساباەۆتٸڭ قالام سيياسىنىڭ يٸسٸ كەلگەندەي مۇرىنعا. قاراعاندى مەن پاۆلودار وبلىستارىنىڭ شەكاراسى دا وسى تۇستا ەكەن. ساپاردىڭ ٷشٸنشٸ ەرەكشەلٸگٸ دە وسى – ٷش وبلىس اۋماعىندا ەركٸن كٶسٸلدٸك.
ساپارىمىزدىڭ سوڭعى نٷكتەسٸ – بوزتال اۋىلى. جولباستاۋشى اعالاردىڭ ايتۋىنشا اقمولا وبلىسى, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ بوزتال جەنە اجى اۋىلدارى 1939 جىلعا دەيٸن باياناۋىل اۋدانىنىڭ قۇرامىندا بولعان ەكەن.
التى الاشتىڭ نامىسى ٷشٸن اتقا قونعان التاۋ مەجەلٸ جەرگە جەتەردە كٸشٸگٸرٸم بەيگە دە ۇيىمداستىردىق. الاماندا ارقاسى قوزبايتىن قازاقتىڭ از ەكەنٸ مەلٸم. اۋىزدىعىمەن الىسقان ارعىماقتارىمىز تٶرت كٷنگٸ جٷرٸستە بٸراز شيراپ, جاراپ العانداي بولدى. ٷزەڭگٸ قاعىستىرا شاپقان سەيگٷلٸكتەردٸڭ اراسىنان سۋىرىلىپ العا شىققان ابىلاي جٷنٸسوۆتىڭ «باتىرى» وق بويى وزىق بولدى.
اۋىلعا جەتە بەرە الدىمىزدان ەن دالانىڭ ەركەسٸ ەلٸكتەر شىقتى جوسىلىپ. ەسكەلدٸگە دەيٸن دالا تولعان مال بولدى. الدىمىزدان شىققان ٷيٸر-ٷيٸر جىلقىلاردى كٶرگەندە سٷيسٸندٸك. ەسٸرەسە ٶز ٷيٸرٸنە بٸزدٸ جاقىنداتپاۋعا تىرىسىپ, وسقىرىنعان ايعىرلار يەلٸگٸمە قول سۇقتىرمايمىن دەگەندەي قاسقايادى. قايران, تەكتٸلٸك-اي! ال, مەشھٷردٸڭ مەكەنٸنەن كەيٸن دە, ەلكەي اۋىلىنان كەيٸن دە قىبىر ەتكەن جەندٸك كەزدەسپەدٸ. ەرەيمەنتاۋ جەرٸنەن ەلٸك-ارۋدىڭ ۇشىراسۋىن جاقسى ىرىمعا بالادىق.
بوزتالدىق ازاماتتار بٸزدٸڭ الدىمىزدان اتپەن شىعىپ قارسى الدى. بٸراز جٷرٸپ, اۋىل سىرتىنا ٸلٸككەندە اۋىلدىڭ اق جاۋلىقتى ەجەلەرٸ شاشۋ شاشىپ ىقىلاس تانىتتى. اقساقالدارى باتا بەرٸپ, جٸگٸتتەر اتتان تٷسٸردٸ, بويجەتكەندەر قىمىز ۇسىندى.
بوزتال اۋىلىنداعى بٸرٸنشٸ كٷنٸ اۋىل مەكتەبٸندە حالىقپەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى. ەۋەلٸ مەكتەپ مۋزەيٸمەن تانىستىق. وندا ۇلى وتان سوعىسىنا, تىل ەڭبەككەرلەرٸنە, تىڭ يگەرۋگە, اۋىل مەن مەكتەپ تاريحىنا قاتىستى دەرەكتەر جيناقتالىپتى. بۇدان كەيٸن ەرەيمەنتاۋ اۋداندىق ٷمبەتەي جىراۋ اتىنداعى مەدەنيەت ٷيٸنٸڭ ٶنەرپازدارىنىڭ ٶنەرٸنە كۋە بولدىق. جيىنعا ەرەيمەنتاۋ اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى اباي Əلجانوۆ, بوزتال اۋىلىنىڭ əكٸمٸ قانات مۇقانوۆ, ەنشٸ جəنٸبەك سال مەلٸكوۆ, اقىندار سايلاۋ جىلقىباەۆ پەن سايلاۋ بايبوسىن قاتىستى. سالتاناتتى شاراعا ارنايى كەلگەن باياناۋىل اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى مەدەنيەت احمەتوۆ ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى مەدەني بايلانىس جايلى تەرەڭ تولعانا وتىرىپ, ەرەيمەنتاۋ جۇرتىن مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
بوزتالدىقتار باياناۋىلدىقتارعا بابانىڭ سالتىمەن, جٶن-جورالعىسىمەن شاپان جاۋىپ, سىي-سيياپات جاسادى. ىستىق ىقىلاستارىن ىنتىماقتىستىقتىڭ, ىمىرالاستىقتىڭ بەلگٸسٸندەي قابىلدادىق.
ەكٸنشٸ كٷنٸ «ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان بوزتال اۋىلىنىڭ ازاماتتارىنا» ارنالعان ەسكەرتكٸشتٸڭ اشىلۋى بولدى. بوزتال اۋىلىنان ۇلى وتان سوعىسىنا 80-گە جۋىق ادام اتتانىپ تەڭ جارتىسى مايدان دالاسىندا قازا تاۋىپتى. ەلگە امان-ەسەن جەتكەندەرٸ ەل يگٸلٸگٸ ٷشٸن ەڭبەك ەتكەن. مايدانگەرلەر رۋحىنا ەسكەرتكٸش ورناتۋ مەسەلەسٸ 2013 جىلدان بەرٸ كٶتەرٸلٸپ كەلگەن ەكەن. «ەسكەرتكٸش ورناتۋ جۇمىسى اقىن, سازگەر, سۋرەتشٸ اعامىز سايلاۋ جىلقىبايدىڭ باستاماسىمەن قولعا الىندى. ول كٸسٸ بٸزگە ٶتٸنٸش ەتٸپ, تۋعان اۋىلىندا ۇلى وتان سوعىسى باتىرلدارىنا ەسكەرتكٸشتٸڭ جوقتىعىن ايتتى. ازاماتتارمەن اقىلداسا كەلە, سايلاۋ قابىكەنۇلىمەن كەڭەسە كەلە باياناۋىلدىڭ جاقپار تاسىنان بەلگٸ ورناتتىق. تاس بەتٸنە باتىرلار رۋحىنا ارنالعان جىر شۋماقتارى مەن مايداندا قازا بولعان 39 مارقۇمنىڭ ەسٸمٸن جەكە, ەلگە امان جەتٸپ, توپىراعى ەلدەن بۇيىرعان 36 مارقۇمنىڭ ەسٸمٸن جەكە ويىپ جازدىق», - دەدٸ ورال راحماشۇلى.
ەسكەرتكٸشتٸڭ اشىلۋ رەسٸمٸندە اۋىل ەكٸمٸ قانات مۇقانوۆ, ورال سارتاەۆ پەن الدامجار التىنبەك سٶيلەدٸ. اقىن سايلاۋ بايبوسىن ارناۋ جىرىمەن رۋحتى كٶتەرٸپ, تاريحتى تٷلەتتٸ. مارقۇمداردىڭ ۇرپاقتارى بابالارىنىڭ ەسٸمدەرٸ جازىلعان ەسكەرتكٸشتٸڭ جامىلعىسىن اشىپ, اللەياعا اعاش وتىرعىزدى. سالتاناتتى شارا سپورتتىق ويىندارعا جالعاستى. رەسمي رەسٸمدەردەن كەيٸن اۋدان اۋماعىنداعى توقان حازٸرەت بەيٸتٸنە دۇعاعا جاساپ, نايزاتاس تاۋىن تاماشالادىق. مەركەلٸك شارا كەشكە دەيٸن جالعاسىپ, وتشاشۋعا ۇلاستى.
اقىن ابزال بٶكەننٸڭ «ارتىق بولار, كەم بولار, اتا تاريح اتتان بٶلٸپ قاراساڭ تٷگەل ەمەس!», - دەگەن جىرى بار. تۇتاس تاريحتى تٷگەندەۋگە تالپىنعان بٸر اپتالىق ساپارىمىزدا «بٷگٸنگٸ كٷن – ەرتەڭگٸ تاريح» دەگەن اتالى سٶز ەلدەنەشە رەت ايتىلدى. بابا دەستٷرٸن جاڭعىرتىپ, اتا جولىن دەرٸپتەۋ ٸسٸ ەرتەڭگٸ تاريحتىڭ باسى بولعاي!
ەلامان قابدٸەشٸم,
باياناۋىل-ەرەيمەنتاۋ-باياناۋىل
