Қоғамдағы тәртіп пен тұрақтылықтың негізі – заң үстемдігі. Заңгер Қуат Ауғанбектің айтуынша, мемлекет дамуы мен азаматтардың қауіпсіз өмір сүруі ең алдымен құқықтық жүйенің беріктігіне тікелей байланысты.
Құқық пен мораль – қоғамды реттейтін өзара байланысты, бірақ мазмұны бөлек екі жүйе. Құқық – мемлекет бекіткен заңдар мен нормативтік актілер жиынтығы болса, мораль – қоғам санасында қалыптасқан адамгершілік қағидалар жүйесі. Оған адалдық, әділдік, үлкенге құрмет, қайырымдылық сияқты құндылықтар жатады.
Қуат Ауғанбек бұл тұрғыда құқық пен моральдың түпкі мақсаты ортақ екенін атап өтеді: екеуі де қоғамдағы тәртіп пен әділеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Қазақстан Конституциясында да адам және оның құқықтары мен бостандықтары ең қымбат қазына ретінде белгіленген.
Спикердің пікірінше, заң – тек ереже емес, қоғам өмірін реттейтін негізгі құрал. Ол:
– азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғайды;
– әділеттілікті қамтамасыз етеді;
– мемлекет пен азамат арасындағы қатынасты реттейді;
– қоғамдық тәртіпті сақтайды.
Осылайша құқықтық жүйе қоғамның тұрақты дамуына негіз болады.
Қуат Ауғанбек заң болмаған жағдайда қоғамда анархия орнайтынын ескертеді. Мұндай ортада әлсізді күшті таптап, адамдар өз мәселесін күшпен шешуге мәжбүр болады. Сот жүйесі әлсіреп, әділетсіздік күшейеді.
Экономикалық тұрғыдан да салдары ауыр: инвестиция азаяды, сауда тоқырайды, қауіпсіздік пен сенім жоғалады.
Заңды қоғамның «қаңқасы» ретінде қарастыруға болады. Ол мемлекеттің тұрақтылығын сақтап, даму процесін қамтамасыз етеді. Сондықтан құқықтық мемлекет құру – кез келген ел үшін стратегиялық міндет. Қазақстан да осы бағытты ұстанып, құқық үстемдігін нығайтуды мақсат етеді.
Спикер құқықтық мәдениеттің маңызын ерекше атап өтеді. Бұл ұғымға құқықтық білім, заңға құрмет, құқықтық сана және жауапкершілік жатады.
Құқықтық мәдениет дамыған қоғамда:
– заң үстемдігі орнайды;
– құқықбұзушылық азаяды;
– әділет пен тәртіп күшейеді;
– азаматтар өз құқықтарын қорғай алады.
Қуат Ауғанбек пікірінше, заң мемлекеттің ғана емес, бүкіл қоғамның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізгі кепілі. Заңға құрмет пен құқықтық мәдениет дамыған елдің басты көрсеткіші.
38 рет оқылды
