© Sputnik / Алексей Филиппов
Қазақстан ұлттық құрамасының шабуылшысы Абат Айымбетов ресми түрде Румынияның «Петролул Плоешти» клубына ауысты. Бұл қадам қазақстандық футболшылардың шетелде өздерін көрсетуге деген құлшынысының жаңа деңгейін көрсетеді. Осы орайда Ult.kz тілшісі шетелдік клубтарға ауысып, көзден тасада қалған футболшыларды анықтап көрді.
Жоғарыда атап өткендей, қазақстандық шабуылшы Абат Айымбетовтің мансабы ерекше жолмен өрбіді. Ел чемпионатында үш титул және Қазақстан Кубогын жеңген ойыншы, ұлттық құрамада 45 матчқа шығып, 9 гол салған тәжірибелі форвард. Оның соңғы клубы – Түркияның «Адана Демирспор» командасы, мұнда ол бір жарым маусым бойы өнер көрсетіп, 37 матчта 6 гол соққан.
Румыниялық клубпен жасалған келісім – бір жылдық, бірақ клуб бастамасымен ұзартуға мүмкіндік бар. Клуб басшылығы Айымбетовті «қасқырлардың» шабуылын күшейтетін негізгі тұлға ретінде таныстырды. Бұл трансфер қазақстандық футболшылардың халықаралық аренада беделін арттыратын маңызды қадам болып отыр.
Қазақстандық легионерлердің шетелдегі жағдайы
Абат Айымбетовтің ауысуы жалғыз оқиға емес. Қазіргі таңда жиырмакға жуық қазақстандық футболшы түрлі шетелдік клубтарда өнер көрсетеді. Мысалы, Бахтиер Зайнутдинов Түркияның «Бешікташ» командасында тұрақты орын алып, трансферлік нарықта 6 миллион еуроға бағаланып отыр. Нұралы Әліп ресейлік «Зенит» сапында маңызды қорғаушы болып қалыптасқан. Ал Артур Шушеначев Израильде тәжірибе жинауда, ал Георгий Жуков Қытай Суперлигасында өнер көрсетіп, халықаралық аренада қазақ футболының беделін көтеруде. Тағы бір мысал, қақпашы Нұрбол Жүнісов, ол Польша чемпионатында өнер көрсетіп, өз командасының қорғанысын күшейтті. Шетелдік тәжірибе қазақстандық ойыншылардың техникалық және тактикалық қабілеттерін айтарлықтай жетілдіреді.
Қазақстандық футболшылардың шетелде ойнауы бұрын аз болса, қазір кеңінен таралып жатыр. Олар Украина, Беларусь, Молдова, Армения, Ресей, Қытай, Қырғызстан сияқты елдерде өнер көрсетеді. Мысалы:
Украина: Дмитрий Непогодов – «Черноморец» клубында.
Беларусь: Денис Митрофанов – «Ислочь».
Молдова: Вадим Яковлев – «Бэлць».
Армения: Геворг Наджарян, Данил Анкудинов – «Ван» клубында; Тимур Рудосельский – «Алашкерт».
Ресей: Бахтиер Зайнутдинов, Нұралы Әліп, Марат Быстров, Лев Скворцов.
Қытай: Георгий Жуков – «Цанчжоу Майти Лайонс».
Қырғызстан: Алты қазақстандық ойыншы түрлі клубтарда жүр.
Бұл көрсеткіштер қазақстандық футболшылардың шетелге шығуға деген құлшынысының артқанын дәлелдейді.
Футоболшылардың жетістіктері
Футбол сарапшыларының пікірінше, «қазақстандық ойыншылардың шетелдік клубтарға ауысуы тек жеке мансап үшін ғана емес, ұлттық құраманың деңгейін көтерудің жолы. Шетел тәжірибесі, бәсекеге қабілеттілік қазақ футболын жаңа биікке шығарады». Енді жетістікке жеткен футболшыларды тізбектеп көрсек:
Ислам Чесноков – Шотландияның Heart of Midlothian FC клубында ойнап жүр. Оң жақ шапсан позициясында өнер көрсететін Ислам 2025 жылдың 26 маусымында премьер-лигалық 7 матчқа қатысып, тәжірибе жинақтауда. Әлі гол соқпағанымен, ұлттық құрамамен UEFA Nations League матчтарында Қазақстан атын танытуда. Бұл – шетелдік тәжірибенің жас ойыншылар үшін қаншалықты маңызды екенін көрсететін мысал.
Лев Скворцов Түркияның Serik Spor клубында жартылай қорғаушы позициясында ойнап, ұлттық құрамада 8 матч өткізді. Ол қазіргі таңда шетел чемпионатында тұрақтылық танытып, тәжірибесін арттыруда.
Шахмурза Адырбеков Словакияның AS Trenčín клубында өнер көрсетеді. Жас шабуылшы әлі гол соқпағанымен, 5 матчқа қатысып, алаңдағы уақытын тиімді пайдаланып отыр. Ол Қазақстанның жастар құрамасында да тәжірибе жинақтауда.
Дастан Сәтпаев қазіргі таңда FC Kairat сапында ойнайды, бірақ жазда әлемдік гранд – Chelsea FC клубына ауысуы жоспарланған. 2025 жылдык 26 маусымында ол 26 матчта 14 гол соғып, Қазақстанның ең жарқын жас шабуылшыларының біріне айналды.
Қазақстандың легионерлердің шетелде өнер көрсетуі қазақстандық футболдың географиясын кеңейтіп, халықаралық деңгейде мойындалуына жол ашып жатыр.
Қазақстан футболшылары неге жарқырамай қалады?
Қазақстан футболының легионерлері соңғы жылдары әлемдік аренаның әр бұрышына өз ізін қалдыруда. Дегенмен, көпшілік шетелдік матчтарды қарап отырып, қазақ футболшыларының голдары мен нәтижелерін көрмей жатады. Бұл оларға тән құпия кезең, жасырын «саяхат» кезеңі, және бұл кезең маңызды әрі қажетті.
Шетелге шыққан жас легионерлердің бәрі бірдей алғашқы күннен-ақ алаңның жұлдызына айналмайды. Көп жағдайда олар резервтік құрамда ойнайды, жаттығу мен тәжірибеден өтіп, өздерінің шеберлігін жетілдіреді.
Мысалы, Шахмурза Адырбеков Словакияның AS Trenčín клубында 5 матчта 187 минут қана ойнаған. Бұл статистикаға қарап «көрінбейді» деп ойлауға болады. Бірақ сарапшылар үшін бұл жас ойыншының халықаралық деңгейге дайындалу процесінің қалыпты бөлігі.
Ислам Чесноков Шотландияның Hearts клубында оң жақ шапсан позициясында өнер көрсетеді. Премьер-лигалық 7 матчта гол соқпағанымен, ұлттық құрамамен UEFA Nations League ойындарында Қазақстан атын танытуда.
Қазіргі легионерлердің кейбірі келісім жасаса да, бірден алаңға шықпайды. Мысалы, жас шабуылшы Дастан Сәтпаев жазда әлемдік гранд Chelsea FC клубына ауысуы мүмкін, бірақ жас мөлшері мен лицензиялық шектеулерге байланысты алғашқы матчтары кейінге шегеріледі. Бұл жас ойыншы үшін қорқынышты жағдай емес, керісінше, олардың болашақтағы жарыққа шығуына дайындық кезеңі.
Шетелдік клубтар көбіне жергілікті ойыншыларға медиа назарын аударады. Қазақстандық футболшылар алаңда ойнап жатса да, көпшілікке көрінбеуі мүмкін. Қарапайым көзқараспен «көрінбейді» деп ойлауға болады, бірақ әрбір ойын тәжірибе, әрбір минут өсім кезеңі.
Ақбота Мұсабекқызы
